Dự Hội thảo có: Thượng tọa, TS Thích Giác Hoàng, Ủy viên Hội đồng quản trị, Phó Viện trưởng kiêm Phó Tổng thư ký Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam; Ni sư, TS Thích Như Nguyệt (Huê Lâm), Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo (Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam); PGS,TS Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam; cùng nhiều chư vị Ni trưởng, Ni sư, chư tôn Đức tăng ni và lãnh đạo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu .

Hội thảo được tổ chức nhằm làm sáng tỏ những đóng góp lịch sử , đồng thời kiến tạo giải pháp phát huy “nguồn lực mềm” của người phụ nữ trong xã hội đương đại, đồng thời  kết nối học giới Phật giáo với các nhà khoa học trên cả nước.

 Hội thảo đã tiếp nhận 30 tham luận được chuẩn bị công phu, thể hiện tâm huyết của các nhà khoa học uy tín đến từ nhiều cơ quan, viện nghiên cứu và trường đại học lớn trên cả nước.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận ba cụm chủ đề trọng tâm, làm rõ vai trò của nữ giới trong gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa, đồng thời đề xuất những hướng tiếp cận và giải pháp phát triển bền vững.

Với chủ đề “Nữ giới với bảo tồn, truyền thừa các giá trị văn hóa truyền thống và ký ức lịch sử”, các tham luận phân tích vai trò của phụ nữ trong gìn giữ văn hóa ở gia đình và không gian tín ngưỡng chùa làng; khai thác nguồn tư liệu đời thường để bổ sung những khoảng trống trong sử liệu truyền thống; tìm hiểu cuộc đời và những đóng góp của các bậc Trưởng lão Ni tiền bối và đương đại.

Ở chủ đề “Nữ giới với phát huy các giá trị văn hóa và định hình bản sắc đương đại”, các đại biểu đi sâu phân tích những thực hành văn hóa đời thường như một dạng “sức mạnh mềm” của cộng đồng người Việt trong và ngoài nước; việc bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế bền vững và nâng cao vị thế của phụ nữ dân tộc thiểu số. Các ý kiến cũng đề cập việc phát huy nguồn vốn xã hội của mạng lưới Ni giới trong các hoạt động an sinh, y tế, giáo dục mầm non, từ thiện xã hội, cùng khả năng thích ứng trước sự phát triển của truyền thông mới và chuyển đổi số.

Chủ đề “Định hướng phương pháp luận, thiết chế bảo tàng và chính sách phát triển bền vững” tập trung đề xuất các giải pháp thúc đẩy bình đẳng giới, trao quyền thực chất cho phụ nữ; định hướng phát triển du lịch di sản văn hóa tâm linh trong kỷ nguyên số; đổi mới cách tiếp cận của các thiết chế văn hóa thông qua mô hình bảo tồn động dựa vào cộng đồng.

Tại Hội thảo, 6 tham luận được trình bày cùng các ý kiến trao đổi đã làm rõ vai trò của nữ giới trong bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc, trong đó có văn hóa Phật giáo. Các đại biểu thảo luận cơ chế giúp phụ nữ gìn giữ bản sắc truyền thống, đồng thời phát huy khả năng sáng tạo trước quá trình đô thị hóa và giao lưu quốc tế; đề xuất giải pháp để những đóng góp và tiềm năng của nữ giới được thể hiện bằng tiếng nói, quyền tham gia quyết định thực chất trong các thiết chế quản trị xã hội và tôn giáo.

Nhiều ý kiến đề cập vai trò của bảo tàng và các thiết chế văn hóa trong nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày, trình diễn, lan tỏa văn hóa Phật giáo; phân tích những thách thức đối với phụ nữ trong đồng kiến tạo và trao truyền giá trị văn hóa khi chuyển đổi số. Việc tăng cường hợp tác giữa bảo tàng, viện nghiên cứu và cộng đồng thực hành cũng được đặt ra nhằm thúc đẩy mô hình bảo tồn động, phát huy bền vững di sản gắn với nữ giới và bảo đảm các nguyên tắc đạo đức.

Các đại biểu đồng thời kiến nghị những chính sách thiết thực hỗ trợ sinh kế cho phụ nữ, phát huy nguồn lực an sinh xã hội, di sản truyền thống và tri thức của mạng lưới Ni giới, đóng góp vào sự phát triển văn hóa đất nước.

Theo PGS,TS Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, mỗi tham luận mang đến một góc nhìn có giá trị khoa học, bao quát nhiều không gian địa – văn hóa, từ vùng đồng bằng ở ba miền Bắc, Trung, Nam đến các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và cộng đồng người Việt ở nước ngoài.

Điểm nổi bật của các tham luận là nhận diện phụ nữ như một chủ thể tích cực trong trao truyền ký ức lịch sử. Những giá trị nhân văn của Phật giáo như lòng từ bi, hiếu hạnh, quan niệm về nhân quả được phụ nữ gìn giữ, thực hành trong đời sống, hiện diện qua nếp nhà, lời ru và phong tục. Các tham luận cũng làm rõ vai trò chủ động của phụ nữ trong lựa chọn, diễn giải, thích ứng và tái tạo các giá trị văn hóa, góp phần đáp ứng những yêu cầu của đời sống đương đại.

Phát biểu tổng kết  Hội thảo, Thượng tọa, TS Thích Giác Hoàng nhấn mạnh: Trước nguy cơ đứt gãy quá trình trao truyền di sản và thương mại hóa không gian thiêng trên môi trường mạng, các tham luận đặt ra sự cần thiết phải trang bị năng lực số, kỹ năng truyền thông và ý thức trách nhiệm, đạo đức nghiên cứu cho thế hệ phụ nữ trẻ.

Theo Thượng tọa, TS Thích Giác Hoàng, trước sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, việc ứng dụng công nghệ trong công việc cần đi đôi với ý thức trách nhiệm. Các tham luận đề xuất vận dụng nền tảng số và phương tiện truyền thông hiện đại để lan tỏa di sản, đồng thời bảo đảm sự tôn nghiêm, phù hợp với nếp sống văn minh. Công nghệ có thể hỗ trợ công tác giáo dục, hành pháp và nghiên cứu, song trong tu hành, việc giữ gìn đạo hạnh vẫn là yêu cầu cốt lõi.

Các tham luận cùng nhiều ý kiến trao đổi, tiếp cận vấn đề qua thực tiễn tu hành, nghiên cứu Phật giáo và nữ giới, cũng như công tác quản lý và hoạt động chuyên môn đã góp phần làm rõ vai trò, đóng góp của nữ giới trong gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa Việt Nam, đồng thời tăng cường sự thấu hiểu giữa các bên tham gia.