Nằm trong chuỗi sự kiện “Lưu trăng phố cổ 2026”, triển lãm “Lưu trăng” giới thiệu các hiện vật và mô hình đồ chơi Trung thu được nghiên cứu, phục dựng, sáng tạo bởi những người trẻ đến từ các thương hiệu “Thong dong”, “Của nả” và “The Annam”.
Phát biểu khai mạc triển lãm, họa sĩ Nguyễn Đức Bình, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đình làng Việt cho biết, ý tưởng tổ chức “Lưu Trăng” được nhen nhóm từ cuối năm 2025. Ban đầu là những câu chuyện hoài niệm về đồ chơi Trung thu xưa.
“Nhưng càng trao đổi, chúng tôi càng nhận ra rằng điều quan trọng không chỉ là phục dựng, mà còn phải trả lời được câu hỏi: Di sản có thể tiếp tục được làm ra, sử dụng và phát triển trong đời sống hôm nay hay không?”, họa sĩ Nguyễn Đức Bình chia sẻ.
Từ suy nghĩ đó, Trung thu trở thành dịp để những người tổ chức lựa chọn các tác giả trẻ làm chủ thể của triển lãm, khích lệ họ mạnh dạn đưa sản phẩm đến với công chúng, phát huy năng lực sáng tạo và từng bước xây dựng thương hiệu riêng.
Từ cuối năm 2025 đến nay, các tác giả trẻ đã vượt qua nhiều khó khăn, tự tìm hiểu tư liệu, học kỹ thuật chế tác và liên tục thử nghiệm để hoàn thiện sản phẩm. Quá trình này giúp mỗi người từng bước định hình phong cách và bản sắc sáng tạo riêng. Trong đó, họa sĩ Nam Chi cùng thương hiệu Thong Dong đã xây dựng ngôn ngữ nghệ thuật theo tinh thần “tiếp nối sức sống của di sản”, khéo léo đưa những yếu tố của mỹ thuật truyền thống vào đời sống đương đại.
Kiến trúc sư Trịnh Văn Khuê, nghệ nhân Nguyễn Tuấn Anh cùng nhóm Của Nả mang trong mình khát vọng gìn giữ những “của để dành” mà cha ông trao truyền. Để hiện thực hóa mong muốn ấy, các thành viên đã dành nhiều thời gian nghiên cứu cấu trúc, thử nghiệm vật liệu và kỹ thuật chế tác đèn lồng, qua đó tạo nên những sản phẩm vừa giữ được tinh thần truyền thống, vừa bảo đảm độ bền, tính thẩm mỹ và phù hợp với đời sống đương đại.
Trong khi đó, Nguyễn Đức Anh, tác giả nhỏ tuổi nhất đến từ The Annam, lại chính là người “rủ” các anh cùng khởi xướng triển lãm. Bằng niềm say mê mãnh liệt, Đức Anh đang từng bước học hỏi, rèn luyện kỹ năng và tìm tòi cách thể hiện mới để đánh thức những giá trị tưởng chừng đang ngủ quên.
Bên cạnh nỗ lực của các bạn trẻ, triển lãm còn có điểm nhấn đặc biệt là sự tham gia, tương tác của các họa sĩ tạo hình. Xuyên suốt thời gian diễn ra sự kiện, từ những vật liệu mộc mạc như vải, tre, nứa, giấy dó, các họa sĩ và nghệ nhân trẻ sẽ cùng thực hành, sáng tạo, mở ra một không gian trải nghiệm sống động để công chúng trực tiếp tiếp cận và cảm nhận di sản.
Theo họa sĩ Nguyễn Đức Bình, ba câu chuyện với ba cách tiếp cận khác nhau tại triển lãm đều cho thấy người trẻ hoàn toàn có khả năng sáng tạo từ những giá trị truyền thống. “Chúng tôi đồng hành cùng các bạn bởi một lẽ: nếu người trẻ yêu văn hóa truyền thống nhưng không thể sống bằng công việc ấy thì câu chuyện bảo tồn sẽ rất khó đi xa. Các bạn cần trực tiếp làm ra sản phẩm, đối diện với thị trường để từng bước biến đam mê sáng tạo thành sinh kế bền vững”, ông chia sẻ.
Gửi gắm thông điệp tới thế hệ đi trước, họa sĩ Nguyễn Đức Bình cho rằng cần đặt niềm tin vào người trẻ bởi họ có khả năng kết nối nhanh nhạy với công nghệ và nhu cầu thẩm mỹ đương đại. “Việc của chúng ta không phải là làm thay, mà là trao truyền, mở đường và tạo cơ hội. Những người trẻ ở đây chính là những mắt xích cần thiết để nối lại những đoạn đang bị đứt gãy trong mạch nguồn truyền thống”, ông nói.
Theo họa sĩ Nguyễn Đức Bình, “Lưu Trăng” là một thử nghiệm nhỏ nhằm đưa những giá trị văn hóa truyền thống trở lại đời sống bằng chính bàn tay và sức sáng tạo của người trẻ. Nếu nhận được sự tin tưởng, đồng hành và hỗ trợ từ cộng đồng, các tác giả trẻ sẽ còn có thể tiến xa hơn trên hành trình gìn giữ và phát huy di sản.
Tại triển lãm “Lưu Trăng”, những hình ảnh quen thuộc của mùa trăng xưa như đèn ông sao, đèn cá chép, đèn cua, đèn tôm, đèn bọ ngựa, đèn kéo quân, đèn nhật nguyệt, đầu sư tử, tiến sĩ giấy, ngựa giấy, con giống… được tái hiện qua bàn tay của các tác giả trẻ.
Để tạo nên những sản phẩm này, các tác giả đã dành thời gian tìm hiểu tư liệu, học hỏi kỹ thuật chế tác và nghiên cứu ngôn ngữ tạo hình dân gian. Mỗi sản phẩm được phục dựng trên cơ sở tôn trọng giá trị truyền thống, đồng thời có những điều chỉnh, sáng tạo phù hợp để trở nên gần gũi hơn với nhu cầu và thị hiếu của công chúng đương đại.
Qua đó, “Lưu Trăng” không chỉ giới thiệu những sản phẩm thủ công mang đậm ký ức Trung thu, mà còn gợi mở câu chuyện về sự tiếp nối và khả năng phát triển các nghề thủ công truyền thống trong bối cảnh mới.
Là một trong những tác giả góp phần tạo nên không gian lung linh của “Lưu Trăng”, kiến trúc sư Trịnh Văn Khuê, đại diện thương hiệu Của Nả cho biết: “Xuất phát từ tình yêu văn hóa truyền thống, chúng tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu tư liệu và lựa chọn tên gọi Của Nả. Tên gọi này vừa thể hiện mong muốn gìn giữ những giá trị tinh thần, di sản văn hóa của cha ông, vừa khẳng định đó là nguồn vốn quý để các thế hệ sau kế thừa và tiếp tục phát triển”.
Nói về sức hấp dẫn của các dự án bảo tồn văn hóa truyền thống đối với người trẻ, anh cho rằng điều ý nghĩa trước hết là giúp họ tìm thấy bản sắc của chính mình. Trong bối cảnh thế hệ trẻ hằng ngày tiếp xúc với nhiều luồng văn hóa từ bên ngoài, đôi khi dẫn đến cảm giác bão hòa và khó định vị bản thân, việc trở về tìm hiểu các giá trị truyền thống càng trở nên cần thiết.
“Những người trẻ yêu văn hóa luôn khao khát tìm tòi, khám phá để nhận diện và khẳng định bản sắc riêng của người Việt. Thông qua những dự án như thế này, chúng tôi không chỉ hiểu hơn về di sản cha ông để lại mà còn từng bước tìm thấy và định vị rõ hơn bản sắc của chính mình”, kiến trúc sư Trịnh Văn Khuê nhấn mạnh.
Chị Đinh Thúy Nga (phố Đội Cấn, Hà Nội) chia sẻ, ngay khi biết phường Hoàn Kiếm tổ chức khai mạc không gian trưng bày “Lưu Trăng”, gia đình chị, đặc biệt là các cháu nhỏ, rất háo hức đến tham quan. Ban đầu, lối vào nhỏ và khá hẹp khiến mọi người đôi chút băn khoăn. Tuy nhiên, khi bước vào bên trong, cả gia đình đều cảm thấy vui và bất ngờ trước cách tổ chức không gian.
“Khoảnh khắc đèn tắt, rồi ánh sáng dần hiện lên đã tạo cảm giác bí ẩn, khiến mọi người háo hức khám phá. Càng đi sâu vào bên trong, không khí Trung thu cổ truyền càng hiện lên rõ nét. Những con vật làm bằng giấy, mâm ngũ quả cùng các món đồ chơi dân gian gợi tôi nhớ về tuổi thơ, khi chúng tôi từng tự làm đồ chơi và bày mâm cỗ đón Trung thu”, chị Nga cho biết.
Theo chị Nga, các sản phẩm trưng bày được nghệ nhân thực hiện công phu, tinh tế, chăm chút đến từng đường nét và chi tiết. Ở hình tượng con cua, phần càng và đôi mắt được tạo hình sinh động; dưới hiệu ứng ánh sáng, màu sắc của sản phẩm trở nên hài hòa, cuốn hút. Những hình tượng con cá được bố trí trên nền xanh và vàng cũng tạo nên một tổng thể nhẹ nhàng, ấm áp, vừa gợi nhắc không khí Trung thu xưa, vừa mang cách thể hiện mới mẻ, phù hợp với đời sống đương đại.
Tiếp nối chuỗi hoạt động “Lưu Trăng Phố Cổ 2026”, ngày 13/9, các nghệ sĩ, nghệ nhân và khách quốc tế sẽ giao lưu, tương tác, trải nghiệm chế tác đồ chơi Trung thu truyền thống.
Vào lúc 14 giờ ngày 18/9, tọa đàm “Chuyện Trăng – Chuyện Nghề” sẽ được tổ chức với sự tham gia của các nghệ nhân trẻ, những người thực hiện triển lãm và các nhà nghiên cứu văn hóa. Tại đây, các khách mời sẽ cùng chia sẻ về ký ức Trung thu xưa, diện mạo Trung thu hôm nay và hành trình gìn giữ, tiếp nối những nghề thủ công truyền thống.
Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là chương trình “Đêm Trăng Phố Cổ”, diễn ra từ 19 giờ đến 21 giờ 30 ngày 25/9, đúng dịp Rằm tháng Tám. Chương trình gồm lễ khai mạc và hoạt động rước đèn quanh hồ Hoàn Kiếm, xuất phát từ khu vực số 2 Lê Thái Tổ và Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục.
Đoàn rước dự kiến quy tụ khoảng 500 người, với 15 khối trình diễn nghệ thuật, mang đến không gian Trung thu rộn ràng, giàu âm thanh, hình ảnh và sắc màu, đậm dấu ấn văn hóa Thăng Long – Hà Nội.
