Phố nhỏ dường như quanh năm với hai mùa mưa nắng đã không còn rõ rệt như hai mươi năm về trước. Vẫn còn thông thốc gió mùa khô với làn bụi mỏng. Vẫn dai dẳng những cơn mưa ngày này qua ngày khác nhưng không phải dầm dề tháng gối tháng như xưa. Mà có lẽ cũng mấy ai để ý những thay đổi dần dà ấy. Những hiện hữu hôm nay với chùng chình sương giăng hình như cũng đủ để vẽ nên hình hài phố trong lòng. Ai rồi cũng khác và phố rồi cũng khác. Cái khác này vẽ nên dáng dấp bốn mùa. Chẳng lẽ phố núi đã biết ấm nồng sau những ngày đông giá để cây cối vươn cành bật nụ, hay thoảng một nét thu trong khoảnh khắc những hàng cây ven đường đua nhau trút lá khi cơn gió vô tình ngang qua để tự vẽ nên mùa?

Bước đi của thời gian đôi lúc âm thầm đến ngỡ ngàng. Mới vài ngày còn lướt thướt mưa, những cơn mưa cuối mùa cũng đã biết đỏng đảnh chợt đến chợt đi như đánh bẫy người đi đường. Vậy mà, sau một đêm thức giấc, khi mở tung cánh cửa, thấy cơn gió ào vô nhà quyết liệt, là biết mùa khô đã gõ cửa tự lúc nào. Mùa khô Tây Nguyên với đặc trưng bạt ngàn là gió. Gió làm cho cỏ cây, vạn vật se sắt, hanh hao. Đã đi qua hơn bốn mươi mùa khô với vô vàn cảm nhận, một hôm ngồi nhấp từng ngụm cà phê nơi góc vỉa hè, bỗng khựng mình chẳng thốt nên lời khi nhìn cơn mưa lá ngay trước mặt. Những chiếc lá theo gió tung bay uốn mình lượn vòng vèo trên không rồi vội vàng đáp xuống lòng đường. Bao nhiêu cơn gió đã qua không biết nữa, chỉ biết những thảm lá xôn xao xào xạc lăn bên vệ đường như một bức tranh tuyệt đẹp. Các sắc màu xanh, vàng, nâu của lá đã tự mình phác họa nên khung cảnh hữu tình. Thì ra, Pleiku cũng có thu đấy chứ. Chỉ là, thu len lén ghé qua thăm những hàng cây mùa thay lá và cuối mỗi chiều, bầu trời tự nhuộm mình trong và xanh hơn như ngầm khẳng định bước thu hiện hữu nơi này.

Bỗng nhớ một vài lần chạm chân xứ Bắc vào những ngày thênh thang heo may. Những ngày cuối mùa hạ, tiết trời vẫn còn rất oi nồng nóng bức. Một câu nói tưởng như đùa của anh trai Thủ đô rằng: “Em cứ thưởng thức nốt ngày cuối cùng của mùa hè đi, vì mai đã bắt đầu thu”. Mình đã nheo mắt tỏ ý không tin, chỉ nghĩ rằng anh ghẹo con bé xứ núi khi thấy mồ hôi mẹ mồ hôi con đua nhau túa ra trên trán dù đang ngồi góc phố với những ly bia trong suốt mát lành. Vậy mà hôm sau heo may thật. “Là thu rất thật thu” với những cơn gió se lạnh, với lá vàng rơi ngập dấu giày trên phố cổ chiều về. Thoảng trong gió mát là mùi hương cốm mới khi bà cụ gánh hàng rong rảo bước ngang qua. Thu đến sao nhẹ nhàng và mong manh đến ngỡ ngàng.

Những ngày lưu lại xứ Kinh kỳ bỗng thi vị như một câu thơ. Chọn cho mình chiếc áo dài màu tím nhẹ rồi lang thang phố. Góc nào cũng ghi lại những khoảnh khắc rất nên thơ. Gánh hàng hoa với những cúc trắng, cúc vàng chúm chím. Cả những búp sen cuối mùa cũng e ấp thẹn thùng. Chị bán hoa với nụ cười dễ mến hỏi đôi ba câu khi nhận ra mình không phải người của đất này. Bỗng thấy buổi chiều Hà thành thật “không vội được đâu”. Thi cảnh hữu tình như rót vào mình những thanh âm của lòng mến khách. Hà Nội đã đi vào lòng mình trong tiết thu quá đỗi dịu dàng để rồi vương vấn, để rồi nhớ thương. Nỗi nhớ cũng dịu dàng như thỉnh thoảng mình vẫn nhớ đến người nơi ấy. Một nỗi nhớ đằm sâu như sóng lặng lòng sông.

Một buổi sáng Pleiku trong lành của những ngày chớm mùa khô đã đánh thức những xúc cảm mong manh về cảnh cũ người xưa nơi xa xôi đất khách. Những nơi đã qua, những người đã gặp, cả nơi đã cưu mang dù không phải quê hương mãi mãi là dư vị đọng lại khi nhấp ngụm trà ngon. Cái ngọt hậu luôn luôn làm người ta đắm đuối mà tự si tình. Mình chẳng biết con người được gọi là trưởng thành khi nào, hẳn là không phải khi ta bước qua mười tám. Sự trưởng thành lớn dần theo những va vấp trong đời, để một ngày ngồi ngẫm lại, những được mất trong đời sẽ như gió cuốn bay xa. Cũng chưa hẳn đời cây đã thế, nhưng mỗi mùa trút lá, cây cũng tự biết ôm vào lòng nỗi đau để cho mạch ngầm nhựa sống tự biết khởi mình mà nảy những mầm xanh. Có lẽ thế mà mỗi khi thu về, những chiếc lá vàng dường như cũng ý thức được bước đi hữu hạn của thời gian mà cố vươn mình kiêu hãnh xoay những vũ điệu thần tiên theo gió, để được rực rỡ lần cuối cùng trong đời trước khi hóa thân vào đất mẹ bao dung.

Mưa nắng vốn là chuyện của đất trời. Vậy mà những chuyển động của nắng mưa đôi lúc cũng khiến lòng người diệu vợi. Vòng tuần hoàn của thiên nhiên như những lời nhắc nhở âm thầm kín kẽ đầy tinh tế. Để có những rộn rã ấm nồng những ngày đầu năm mới, vạn vật tự biết vượt qua những ẩm ướt giá băng. Nếu những cơn mưa dai dẳng dầm dề hoặc nóng nực oi bức của mùa hè làm lòng người bứt rứt thì những thanh tao dịu nhẹ của mùa thu như một bản nhạc trữ tình của đất trời trong bước đệm giao mùa khiến người ta xao xuyến bâng khuâng. Nương vào thiên nhiên có lẽ cũng là một cách “chữa lành” mà tạo hóa ban cho để mình biết cách cân bằng.

Ngoài kia, tiếng trống lân đang rộn rã thúc giục. Bọn trẻ hẳn sẽ rất háo hức và đầy hứng thú với những trò nhảy múa lân rồng. Tự nhấm một ngụm trà ngon, thêm một chút bánh ngọt dưới ánh nến lung linh, mùi của từng trang sách mới luênh loang hòa quyện cùng mùi thơm của bình cúc mới cắm lúc chiều nay khiến lòng thư thái dịu dàng. Và trăng, trăng mùa thu đẹp đến nao lòng.

NGÔ THANH VÂN

Nguồn: Tạp chí VHNT số 653, tháng 8/2026