Dự Hội thảo có: ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả ; ông Kawakami Toshihiro, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản; Ông Phạm Cao Thái, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ VHTTDL); và đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thực thi quyền tác giả, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp, chuyên gia của Việt Nam và Nhật Bản.

Hội thảo được tổ chức nhằm cập nhật tình hình bảo hộ và thực thi quyền tác giả trên môi trường số trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ; đồng thời tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, tổ chức và chuyên gia hai nước trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tăng cường hợp tác trong công tác quản lý, thực thi quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số. Nội dung này phù hợp với định hướng hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực tăng cường bảo hộ quyền tác giả trên môi trường số, chống xâm phạm quyền tác giả, nâng cao năng lực và trao đổi kinh nghiệm theo Bản ghi nhớ hợp tác năm 2015. 

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam cho biết, thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đã làm thay đổi căn bản cách thức sáng tạo, phân phối, khai thác và tiếp cận các tác phẩm.

Chỉ với một thiết bị kết nối Internet, một tác phẩm có thể được phổ biến tới hàng triệu người trong thời gian rất ngắn. Đây là cơ hội to lớn để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo. Tuy nhiên, cùng với đó là những thách thức ngày càng phức tạp đối với công tác bảo hộ và thực thi quyền tác giả.

Các hành vi sao chép, truyền đạt trái phép, phát tán nội dung trên các nền tảng số, livestream, dịch vụ chia sẻ tệp, website xuyên biên giới hay việc sử dụng tác phẩm trong quá trình phát triển các công nghệ mới đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới cả về thể chế, công nghệ và cơ chế phối hợp thực thi.

Trong bối cảnh đó, việc tăng cường thực thi quyền tác giả trên môi trường số không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả mà còn góp phần xây dựng một môi trường sáng tạo lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và phát triển bền vững các ngành công nghiệp văn hóa.

Ông Trần Hoàng nhấn mạnh, Việt Nam luôn xác định bản quyền là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế sáng tạo.

Trong thời gian qua, Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; tăng cường năng lực thực thi; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước; đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

Đối với lĩnh vực thực thi trên môi trường số, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện các cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền, doanh nghiệp công nghệ, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và các nền tảng số, nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý những hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả  cũng cho rằng không một quốc gia nào có thể giải quyết hiệu quả các vấn đề bản quyền trên môi trường số nếu chỉ hành động đơn lẻ. Đặc tính xuyên biên giới của Internet đòi hỏi sự hợp tác quốc tế ngày càng chặt chẽ hơn.

Trong nhiều năm qua, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực quyền tác giả luôn được duy trì và phát triển tốt đẹp. Đặc biệt, Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ VHTTDL Việt Nam và Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản được ký năm 2015, đã tạo nền tảng quan trọng để hai bên tăng cường trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực và thúc đẩy hợp tác về bảo hộ quyền tác giả, bao gồm cả trong môi trường số. Các lĩnh vực hợp tác được xác định gồm tăng cường bảo hộ bản quyền trong môi trường số, chống xâm phạm bản quyền, phát triển quản lý tập thể quyền, nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực.

Thông qua khuôn khổ hợp tác này, nhiều hoạt động trao đổi đoàn, hội thảo chuyên đề, và chia sẻ kinh nghiệm đã được triển khai hiệu quả, góp phần tăng cường năng lực quản lý và thực thi quyền tác giả của cả hai bên.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Kawakami Toshihiro, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản cho biết: “Để nuôi dưỡng và phát triển ngành anime, manga cũng như các ngành công nghiệp sáng tạo của Nhật Bản, chúng tôi luôn nỗ lực bảo vệ và bảo hộ quyền tác giả, đặc biệt trên môi trường số. Trong những năm gần đây, tình trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng đã trở thành một thách thức rất lớn. Đối với các tác phẩm được phát hành vượt ra ngoài lãnh thổ Nhật Bản, công tác bảo hộ càng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý bản quyền của các quốc gia”. 

Ông Kawakami Toshihiro đánh giá, Việt Nam đang từng bước xây dựng cơ chế thực thi bản quyền phù hợp với đặc thù của môi trường số, tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo vệ quyền của các tác giả.

“Thông qua Hội thảo này, chúng tôi cũng hy vọng sẽ có thêm cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu những chính sách, cách làm của Nhật Bản và Việt Nam trong việc bảo hộ bản quyền tác giả, qua đó thúc đẩy hiệu quả thực thi quyền tác giả, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các tác giả, đồng thời góp phần phát triển bền vững các ngành công nghiệp sáng tạo của cả hai quốc gia” - ông Kawakami Toshihiro nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi nhiều nội dung chuyên sâu, bao gồm: Cập nhật tình hình thực thi bản quyền tại Việt Nam và Nhật Bản, những kết quả đạt được trong công tác quản lý, bảo hộ và xử lý các hành vi xâm phạm trên môi trường số; Kinh nghiệm bảo vệ bản quyền âm nhạc do Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản (RIAJ) chia sẻ; Kinh nghiệm bảo vệ bản quyền truyện tranh của Hiệp hội Bản quyền Sách điện tử Nhật Bản (ABJ); Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của Nhà xuất bản Kim Đồng trong hoạt động chống vi phạm bản quyền đối với xuất bản phẩm tại Việt Nam; Chia sẻ hoạt động và kinh nghiệm xử lý các vụ việc xâm phạm bản quyền trên môi trường số của Trung tâm CODA Việt Nam. 

Các phiên hỏi đáp tạo điều kiện để đại biểu hai nước trao đổi trực tiếp về những khó khăn, thách thức trong thực thi bản quyền trên môi trường số, cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền và doanh nghiệp công nghệ, cũng như các giải pháp nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm bản quyền trong bối cảnh phát triển của các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.

Hội thảo là hoạt động thiết thực nhằm tiếp tục triển khai các nội dung hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan. Góp phần tăng cường trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, nâng cao năng lực thực thi và thúc đẩy xây dựng môi trường bản quyền số minh bạch, an toàn và bền vững, tạo động lực cho phát triển công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo của hai quốc gia.