• Cảm xúc của anh khi Trạng Quỳnh nhí - Truyền Thuyết Kim Ngưu được mời tham dự LHP Annecy?

Trước hết tôi xin chia sẻ về Annecy International Animation Film Festival - đây là liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh, có uy tín sức ảnh hưởng rất lớn tới các nhà làm phim, là “thánh địa” của những “tín đồ” đam mê hoạt hình khắp nơi trên thế giới. Điều chúng tôi cảm nhận rõ nhất lúc này sau niềm vui thực sự xúc động khi biết tin đó là nhận được sự ghi nhận và trân trọng. Trân trọng hành trình chúng tôi đã cùng nhau đi qua và trân trọng cơ hội quý giá khi được mang một câu chuyện đậm chất văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.

Tôi luôn nghĩ rằng, một bộ phim được lựa chọn tham dự liên hoan phim quốc tế không đơn thuần là câu chuyện của riêng ê-kíp hay của một cá nhân nào. Đó còn là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Vì vậy, bên cạnh niềm vui lớn đó chúng tôi cũng mang theo một sự hồi hộp rất đặc biệt bởi đây là bộ phim truyện hoạt hình dài đầu tiên của Việt Nam được tham dự sự kiện này. Tôi mong muốn được tận mắt chứng kiến phản ứng của bạn bè, đồng nghiệp quốc tế, xem khán giả ở những nền văn hóa khác sẽ đón nhận và cảm nhận câu chuyện của mình như thế nào, một điều vô cùng quan trọng với những người làm nghề như chúng tôi.

• Trong rất nhiều nhân vật dân gian Việt Nam, vì sao anh lựa chọn Trạng Quỳnh để kể lại bằng ngôn ngữ điện ảnh hoạt hình?

Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam có rất nhiều Ông Trạng như: Trạng Quỳnh, Trạng Lợn, Xiển Bột, Bác Ba Phi…đó là một kho tàng vô cùng phong phú và Tôi luôn xem đó là nguồn cảm hứng bất tận cho việc sáng tạo các tác phẩm hoạt hình.

Trong đó Trạng Quỳnh nổi bật lên với sức hấp dẫn riêng bởi đại diện cho trí tuệ và tinh thần trào phúng đậm chất dân gian. Một nhân vật gần gũi với người dân, giàu năng lượng tích cực luôn lạc quan trong mọi hoàn cảnh, có khả năng tạo ra những câu chuyện hấp dẫn hay gợi mở những cuộc phiêu lưu thú vị nhưng đồng thời cũng mang trong mình những giá trị nhân văn sâu sắc.

Tôi không muốn kể lại một ông Trạng Quỳnh mà mọi người đã biết. Điều tôi mong muốn là xây dựng một Trạng Quỳnh nhí- một người bạn, để khán giả lớn tuổi được gặp lại tuổi thơ của mình, khán giả nhí được hòa mình vào cuộc phiêu lưu kì ảo cùng những người bạn làng Khoai. Tất cả cảm xúc, chất liệu tạo nên những cuộc gặp đầy cảm hứng sáng tạo với nhân vật ấy ở thời điểm đầu tiên trên hành trình trưởng thành, khi lòng dũng cảm, tình bạn và niềm tin bắt đầu được hình thành trên suốt chuyến đi 100 phút phim đó.

• Quá trình làm mới một nhân vật đã quen thuộc với nhiều thế hệ hẳn không đơn giản. Điều gì khiến anh trăn trở nhiều nhất khi xây dựng hình tượng Trạng Quỳnh nhí?

Có lẽ điều khiến tôi trăn trở nhất là làm sao để nhân vật vừa giữ được “hồn cốt” mang tinh thần quen thuộc của văn hóa dân gian đâu đó vẫn thấp thoáng những câu chuyện xưa cũ qua văn hóa truyền miệng nhưng lại cần thổi vào một làn gió mới để nhân vật có sức sống, tính thời đại, tính giải trí… đặc thù với khán giả hôm nay.

Với Trạng Quỳnh nhí, chúng tôi cố gắng giữ lại sự thông minh, tinh nghịch hóm hỉnh và tinh thần nghĩa hiệp vốn có, đồng thời xây dựng một hình tượng gần gũi thân thiện hơn với trẻ em hiện đại ngày nay, có sai lầm có trả giá và cùng nhau vượt qua, gắn kết tình bạn, gia đình, làng xóm. Đặc biệt là tính quốc tế hóa của một nhân vật hoạt hình dù cõng trên vai sứ mệnh kể câu chuyện nào đó thì tinh thần dễ đồng cảm, dễ nhận diện và nhớ đến vẫn là điều kiện tiên quyết để tác phẩm có thể đi xa hơn và đến gần hơn với khán giả quốc tế. Một cậu bé không chỉ có những thế mạnh mà còn có những nỗi sợ, những băn khoăn, những lần vấp ngã nhưng luôn biết đứng dậy, kết bạn và trưởng thành, đó là mẫu số chung của mọi đứa trẻ trên thế giới.

• Đâu là chi tiết, hình ảnh hay dấu ấn văn hóa Việt mà anh tâm đắc nhất trong bộ phim và muốn giới thiệu với khán giả quốc tế?

Thực ra điều tôi tâm đắc nhất không phải là một chi tiết riêng lẻ mà là một phần thế giới văn hóa Việt Nam được tái hiện trong bộ phim. Từ truyền thuyết Trâu Vàng, những ngôi làng Bắc Bộ, kiến trúc dân gian, trang phục, tập quán sinh hoạt, những nét ẩm thực đặc hữu bản địa cho đến các lớp thần thoại, dân gian Việt Nam. Tất cả đều được chúng tôi nghiên cứu và chắt lọc rất kỹ để khi kết hợp với nhau tạo nên một thế giới phim nhất thống tạo cảm xúc dẫn dắt cho khán giả. Tôi luôn tin rằng bản sắc không hẳn nằm ở những điều quá lớn lao, những công trình kiến trúc đồ sộ... Đôi khi nó ghi dấu thời gian hằn lên một góc mái đình cong nghiêng in lên bầu trời xanh thẳm hay một bờ tre soi bóng nước, những câu chuyện đơn sơ, giản dị được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác qua văn hóa truyền miệng, qua lời ru của mẹ. Những khung hình và câu chuyện đó là những điều thực sự tôi muốn giới thiệu với bạn bè quốc tế.

Tuy nhiên có thể kể đến những cụm cảnh trên sông nước với bối cảnh được lấy cảm hứng từ Vịnh Hạ Long hay Tràng An là những cảnh đẹp đã được các tổ chức quốc tế công nhận có tính nhận diện cao và cũng là quê nội và quê ngoại của tôi êm đềm như bao làng quê khác đã in sâu vào tiềm thức nhiều thế hệ. Hay cụm cảnh khi Quỳnh nhận được sức mạnh huyền bí đến từ linh khí bảo vật quốc gia - trống đồng với những họa tiết chim lạc… tượng trưng cho nền văn hóa lúa nước hóa thành chiếc khiên tượng trưng cho sự vững trãi kiên cường bừng sáng nhập thể cùng thần Kim Ngưu hiện thân giúp Quỳnh chống lại Cửu Vỹ hồ, hiện thân cho cái ác và những thế lực xâm chiếm ngàn năm.

• Theo anh, việc một bộ phim hoạt hình Việt Nam xuất hiện tại một liên hoan phim quốc tế có ý nghĩa như thế nào đối với những người đang làm nghề hoạt hình trong nước?

Tôi nghĩ có lẽ ý nghĩa lớn nhất là tạo thêm niềm tin, động lực để những nghệ sĩ, những nhà làm phim hoạt hình tại Việt Nam tiếp tục cố gắng, nhất là những bạn trẻ đang theo đuổi bộ môn “Nghệ thuật thứ 8” đầy khó khăn và thử thách này. Trong nhiều năm, hoạt hình Việt Nam vẫn luôn đi tìm vị trí của mình trên bản đồ hoạt hình thế giới, những thế hệ đi trước cũng đã để lại những “Mốc son” trong lòng khán giả bạn bè quốc tế nhưng điều đó đã bị mai một theo năm tháng. Mỗi lần một bộ phim hoạt hình Việt Nam xuất hiện tại một sân chơi quốc tế, chúng ta lại có thêm cơ hội để khẳng định rằng hoạt hình Việt hoàn toàn có khả năng tạo ra những tác phẩm không chỉ mang bản sắc riêng mà còn hòa vào dòng chảy chung với bạn bè, khán giả quốc tế yêu thích hoạt hình trên toàn thế giới.

Tôi hy vọng với bộ phim, với sự ghi nhận của những nhà làm phim, những nhà giám tuyển khó tính nhất tại Annecy vừa là thử thách vừa là cơ hội để từ những bước đi như vậy sẽ góp phần xây dựng nền móng cho thế hệ làm phim trẻ trong tương lai tự tin hơn, nỗ lực hơn để có được những tác phẩm tốt hơn nữa.

• Khi giới thiệu Trạng Quỳnh nhí với bạn bè quốc tế, anh mong họ sẽ nhìn thấy một Việt Nam như thế nào qua bộ phim?

Một đất nước tươi đẹp, người dân thân thiện, yêu hòa bình và luôn mở lòng với thế giới. Một Việt Nam giàu bản sắc văn hóa và luôn biết trân trọng, gìn giữ những giá trị tốt đẹp của mình nhưng không lạc lõng mà sẵn sàng đón nhận để hòa nhập với bạn bè thế giới cùng nhau sáng tạo, tạo nên những tác phẩm điện ảnh có chất lượng nghệ thuật cao, hội nhập và nhân văn.

Việt Nam không chỉ có những danh lam thắng cảnh đẹp hay bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời. Chúng ta còn có những câu chuyện dân gian rất đặc sắc, những truyền thuyết giàu sức sống và một kho tàng văn hóa đủ sức truyền cảm hứng cho điện ảnh, cho các nhà làm phim quốc tế có thể khai thác. Nếu bộ phim có thể khiến khán giả quốc tế tò mò hơn về văn hóa Việt Nam, tôi nghĩ đó đã là một điều rất đáng quý.

Tôi luôn tin rằng điện ảnh là nhịp cầu nối kỳ diệu giữa các quốc gia, giữa những người làm phim và khán giả, đó là sự kết nối đầy nhân văn giữa con người với con người. Nếu một khán giả ở rất xa Việt Nam có thể tìm thấy một phần cảm xúc của chính mình trong câu chuyện về Trạng Quỳnh nhí: Truyền Thuyết Kim Ngưu, thì đó là điều vô cùng tuyệt vời và có ý nghĩa hơn bất kỳ lời khen nào.

Và cuối cùng, “Uớc mơ mang hoạt hình Việt Nam ra thế giới” của chúng tôi đã trở thành hiện thực và giờ tôi “Mơ ước mang thế giới đến với hoạt hình Việt Nam.”

MINH TRANG thực hiện

Nguồn: Tạp chí VHNT số 647, tháng 6-2026