Sau ba tháng phát động, cuộc thi đã nhận được hơn 100 tác phẩm dự thi của sinh viên các ngành thiết kế, mỹ thuật, thời trang đến từ các trường đại học trên cả nước, cùng những nhà thiết kế trẻ có niềm yêu thích và mong muốn tìm hiểu, sáng tạo từ di sản văn hóa Việt Nam. Cuộc thi cũng tạo ra sự kết nối giữa di sản – văn hóa – nghệ thuật – thiết kế, khuyến khích thế hệ trẻ tiếp cận di sản bằng tư duy sáng tạo và tìm kiếm những phương thức mới để đưa các giá trị truyền thống vào đời sống.

Phát biểu khai mạc đêm Chung kết, bà Đường Ngọc Hà - Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Phó Trưởng Ban tổ chức cuộc thi cho biết, trải qua 950 năm lịch sử, nơi chúng ta đang hiện diện hôm nay từng là trung tâm đào tạo nhân tài lớn nhất Việt Nam thời quân chủ, được mệnh danh là trường đại học đầu tiên của Việt Nam. Đến nay, không gian di sản này vẫn lưu giữ những giá trị sâu sắc về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng nhân tài của dân tộc; đồng thời tiếp tục là nơi khơi nguồn, nuôi dưỡng những tài năng trẻ, những ý tưởng sáng tạo mới. Văn Miếu-Quốc Tử Giám đang mở ra những cách tiếp cận để di sản không chỉ được bảo tồn, mà còn trở thành nguồn cảm hứng, nguồn lực sáng tạo và một phần của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

“Cuộc thi “Thiết kế trang phục từ cảm hứng Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Khoa phục Việt Nam” chính là một minh chứng cho tinh thần ấy. Thông qua ngôn ngữ thời trang, các bạn thí sinh đã tìm tòi, nghiên cứu và chuyển hóa những chất liệu văn hóa, kiến trúc, biểu tượng và tinh thần của Văn Miếu – Quốc Tử Giám thành những thiết kế giàu cảm xúc, mang hơi thở đương đại. Mỗi tác phẩm không chỉ thể hiện năng lực sáng tạo, mà còn cho thấy sự trân trọng của thế hệ trẻ đối với di sản văn hóa dân tộc” – bà Đường Ngọc Hà khẳng định.

Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng tin tưởng rằng, từ sân chơi ý nghĩa này, những ý tưởng sáng tạo sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng; những hạt mầm tài năng thiết kế trẻ sẽ có thêm cơ hội phát triển, góp phần đưa các giá trị truyền thống hòa vào đời sống đương đại một cách tự nhiên, gần gũi và đầy sức sống.

Qua ngôn ngữ của thời trang, những giá trị và biểu tượng đặc sắc của Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ các công trình kiến trúc, các họa tiết hoa văn cổ, các hiện vật bia tiến sĩ đến truyền thống hiếu học, đạo lý tôn sư trọng đạo và tinh thần trọng dụng hiền tài sẽ được tiếp nối và lan tỏa tới công chúng hôm nay. Những giá trị ấy được tiếp cận theo một cách mới, mở ra những khả năng diễn giải đa dạng, gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Cuộc thi được tổ chức qua hai vòng, vòng Sơ khảo tập trung đánh giá hồ sơ ý tưởng và bản vẽ thiết kế, qua đó lựa chọn những phương án có ý tưởng rõ ràng, khả năng khai thác các giá trị văn hóa và tiềm năng phát triển thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Tại vòng chung kết, các thí sinh tiếp tục hoàn thiện bộ trang phục, bao gồm trang phục chính và các phụ kiện đi kèm như khăn, mũ… Các thiết kế được thể hiện trên nhiều chất liệu và kỹ thuật đa dạng như lụa, tơ tằm, voan, thêu tay, in chàm...

Ban Giám khảo cuộc thi là các nhà nghiên cứu văn hóa, nhà thiết kế, chuyên gia di sản và giảng viên các trường đại học chuyên ngành thiết kế thời trang đã làm việc nghiêm túc, lựa chọn ra 30 thiết kế xuất sắc trưng bày tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Trong đó, 15 thiết kế tiêu biểu nhất được chọn vào vòng chung kết để tranh tài ở các hạng mục giải thưởng.

Đánh giá về các tác phẩm lọt vào vòng chung kết, nhà thiết kế Quang Hòa, đến từ Cố đô Huế, thành viên Ban Giám khảo và là người có hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực thiết kế thời trang, đặc biệt là thiết kế áo dài, chia sẻ: “Qua các bài thi của những thí sinh bước vào vòng chung kết năm nay, tôi đặc biệt ấn tượng với sự tìm hiểu nghiêm túc về văn hóa khoa cử và cách các bạn kết hợp đầy sáng tạo giữa giá trị xưa và nhịp sống hôm nay. Mỗi thiết kế là một góc nhìn riêng, góp phần làm phong phú thêm cách cảm nhận về trang phục khoa cử, nơi tinh thần truyền thống được tiếp nối bằng ngôn ngữ thời trang đương đại”.

Theo nhà thiết kế Quang Hòa, việc phát huy văn hóa không chỉ dừng lại ở bảo tồn những giá trị thuộc về quá khứ mà còn cần tạo điều kiện để các giá trị ấy tiếp tục được sáng tạo và hiện diện trong đời sống đương đại. Những hoạt động như cuộc thi hướng tới “Khoa phục Việt Nam” có thể trở thành cầu nối giữa di sản và sáng tạo, qua đó góp phần biến các giá trị văn hóa thành nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa và quảng bá bản sắc Việt Nam trong quá trình hội nhập. 

15 thiết kế tiêu biểu tham gia tranh tài tại đêm Chung kết, với mỗi thiết kế là một cách diễn giải riêng về các giá trị văn hóa, lịch sử và di sản qua những chất liệu kỹ thuật đa dạng như lụa, tơ tằm, voan, thêu tay và in chàm.

Kết thúc phần trình diễn, Ban Giám khảo đã chấm, trao 1 Giải Thiết kế tiêu biểu “Tinh thần Văn hiến” cho tác phẩm Văn Uyên của tác giả Nguyễn Thùy Linh. 2 Giải “Mạch nguồn di sản” thuộc về các tác giả: Nguyễn Trà My với tác phẩm Đăng khoa; Nguyễn Trúc Quỳnh với tác phẩm Khuê Văn Các. 2 Giải “Diễn giải đương đại” thuộc về Nguyễn Thị Linh Chi với tác phẩm Khắc, Hoàng Lâm Thùy Trang với Dòng chảy di sản. 1 Giải “Khơi nguồn sáng tạo” trao cho Mai Thị Ngọc Ánh với tác phẩm Vinh Quy.

Bên cạnh đó, Ban Tổ chức còn trao 1 Giải Bình chọn online, 8 Giải Khuyến khích và tặng giấy chứng nhận cho 30 thiết kế được trưng bày tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.