Thế giới qua lời kể

Lựa chọn một điểm khởi đầu tưởng chừng rất đỗi quen thuộc trong đời sống gia đình - những câu chuyện kể trước khi chìm vào giấc ngủ, ê-kíp sáng tạo đã khéo léo bóc tách lớp vỏ bọc bình yên để chạm đến một vấn đề mang tính triết lý nhân sinh sâu sắc: Điều gì sẽ xảy ra nếu một con người cả đời chỉ biết về thế giới qua lời kể của người khác?

Hạt nhân dàn dựng được xác định từ hình ảnh hai con trẻ cùng bị “giam cầm”, trong những câu chuyện mà người cha, người mẹ kể cho mình về thế giới. Một cậu bé mù về mặt sinh học, trong khi một cô gái lại “mù” bởi mặc cảm. Cả hai cùng tồn tại trong trạng thái mơ hồ về thế giới bên ngoài, bởi những gì họ biết không hoàn toàn đến từ trải nghiệm trực tiếp của bản thân. Từ đó, vở diễn hướng tới vấn đề có tính phổ quát: quyền được nhìn, được biết và được tự mình trải nghiệm thế giới của mỗi con người.

Người cha kể những câu chuyện đẹp đẽ, lung linh vì muốn con mình hạnh phúc; người mẹ kể những câu chuyện nhuốm màu u ám, cảnh giác bởi muốn bảo vệ con trước bão giông cuộc đời. Hai cách tiếp cận trái ngược ấy lại chung một mẫu số: tình yêu thương vô điều kiện. Song, bi kịch thầm lặng nằm ở chỗ: Khi người lớn giành quyền quyết định thay con cái điều gì đáng sợ, điều gì tốt đẹp, liệu thứ tình yêu thương ấy có vô tình trở thành một thứ nhà tù kiên cố, bóp nghẹt khát vọng vươn ra biển lớn của tuổi trẻ? Bedtime Story không áp đặt một câu trả lời sẵn có, mà đặt khán giả vào ngã ba đường của sự chiêm nghiệm, để mỗi người tự soi chiếu ranh giới mong manh giữa bảo vệ, định hướng và sự áp đặt.

Thế giới phía sau cánh cửa

Dưới góc nhìn dàn dựng của Ths Dương Thị Thanh Huyền, bối cảnh hiện đại của Seoul không được tái hiện qua những lớp cảnh trí rườm rà, nặng nề tính minh họa. Ngược lại, ngôn ngữ không gian được tối giản hóa triệt để, tập trung tối đa cho sức nặng biểu tượng.

Trung tâm của sàn diễn là một cánh cửa độc đáo với hai mặt mang sắc thái đối lập: một bên bừng sáng, một bên trầm tối. Sự xoay chuyển linh hoạt của cánh cửa ấy không chỉ làm nhiệm vụ thay đổi địa điểm ngoại cảnh - từ một mái nhà ấm cúng đến con đường phố thị hay chốn siêu thị tấp nập - mà còn là không gian nội tâm thu nhỏ, nơi những giằng xé, hỗn độn trong tâm hồn nhân vật được bộc lộ trần trụi. Cánh cửa vừa là ranh giới chia cắt bên trong và bên ngoài, vừa là chiếc cầu nối mời gọi nhân vật bước qua để đối diện với bản ngã và thế giới thực tại.

Sự hòa quyện nhịp nhàng giữa ánh sáng, mảng màu, nhịp điệu hình thể và tiết tấu biểu diễn đã giúp ê-kíp xử lý mượt mà thời gian sân khấu. Thời gian ở đây không trôi đi tuần tự theo sự kiện, mà co giãn theo dòng chảy ký ức, tâm lý và những dư chấn cảm xúc của nhân vật.

Bản lĩnh diễn xuất đa diện và lát cắt tâm lý qua hình tượng cha/mẹ

Một trong những điểm sáng nghệ thuật đặc sắc của Bedtime Story là việc trao trọn hai hình tượng người cha và người mẹ cho một diễn viên duy nhất đảm nhiệm - nghệ sĩ Hoàng Tùng. Việc đặt hai cực đối lập của tình thương gia đình vào cùng một thân thể sân khấu đòi hỏi một bản lĩnh diễn xuất vô cùng vững vàng. Sự chuyển đổi giữa hai vai diễn vì thế không chỉ là một giải pháp nghệ thuật mà còn gợi mở một thực tế: những cách giáo dục khác nhau đôi khi cùng xuất phát từ niềm tin rằng người lớn đang làm điều tốt nhất cho con.

Chia sẻ về hành trình sáng tạo đầy thách thức này, nghệ sĩ Hoàng Tùng bộc bạch: “Đảm nhiệm hai vai diễn trong cùng một vở diễn là thách thức với bất cứ diễn viên nào. Bởi vì không chỉ là vấn đề thay đổi hình thức, vẻ ngoài của nhân vật mà phải cả thao tác "tắt/bật" những yếu tố bên trong như tính cách, diễn biến tâm lý, khao khát... trong khoảng thời gian chớp nhoáng. Tôi đã phải nghiên cứu sáng tạo từng nhân vật và đặc biệt luyện tập thao tác chuyển vai nhanh. Việc này không dễ dàng bởi đôi khi chính diễn viên cũng bị lẫn lộn, chưa thoát kịp vai này với vai kia, dẫn đến tình trạng đã sang vai khác nhưng vẫn còn rơi rớt lại dấu ấn của vai cũ, nhất là hai vai lại ở hai giới tính khác nhau. Nhờ quá trình luyện tập với sự hỗ trợ của đạo diễn và bạn diễn, tôi đã dần thực hiện được việc đổi vai thành thục hơn”.

Chính nhờ sự hóa thân tinh tế ấy, xung đột của vở diễn không chỉ diễn ra giữa các cá thể với nhau, mà còn là cuộc đấu tranh nội tâm khốc liệt ngay trong một con người: giữa điều được áp đặt và chân lý muốn tự khám phá, giữa sự an toàn quen thuộc và khát vọng tự do cháy bỏng.

Tiếng nói hội nhập từ sân khấu Việt Nam

Dù mang hơi thở và bối cảnh đô thị Seoul hiện đại, Bedtime Story lại vượt qua những biên giới văn hóa cục bộ để chạm tới giá trị phổ quát của nhân loại. Câu chuyện giáo dục, sự kết nối giữa các thế hệ luôn là bài toán nan giải trong mọi gia đình, ở mọi quốc gia. Vở diễn như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng thấm thía rằng: Không một đứa trẻ nào có thể trưởng thành trọn vẹn nếu chỉ nhìn thế giới qua lời kể của người khác. Trải nghiệm, va vấp, thậm chí cả những tổn thương và sai lầm mới là chất liệu thực sự giúp định hình nhân dạng cá nhân.

Việc Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội lựa chọn Bedtime Story - Chuyện kể trước giờ đi ngủ tham dự Liên hoan Văn hóa Sân khấu Đa ngôn ngữ Incheon - Hàn Quốc không chỉ là một hoạt động đào tạo, biểu diễn thông thường, mà còn khẳng định  năng lực hội nhập quốc tế của thế hệ nghệ sĩ, giảng viên, sinh viên nhà Trường trên sân khấu đa ngôn ngữ toàn cầu.

Ê-kíp dàn dựng không đưa ra phán quyết người cha hay người mẹ đúng. Cha yêu con nên kể chuyện đẹp; mẹ yêu con nên kể chuyện xấu - cả hai đều nghĩ mình đang làm điều tốt. Nhưng liệu tình yêu thương có thể trở thành lý do để người lớn quyết định thay con trẻ cách nhìn thế giới? Câu hỏi ấy được để lại cho khán giả. Có lẽ đây cũng là điểm gặp gỡ giữa sân khấu và đời sống. Một tác phẩm không nhất thiết phải giải quyết tất cả những câu hỏi mà nó đặt ra. Đôi khi, giá trị của sân khấu nằm ở khả năng khiến người xem mang câu hỏi ấy ra khỏi khán phòng và tiếp tục suy nghĩ.

Sau khi ra mắt khán giả  vào ngày 4/9/2026 tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, vở diễn sẽ tiếp tục đến với khán giả Hàn Quốc vào ngày 13/9/2026 tại Haksan Theatre Stage, Incheon, Hàn Quốc.