5 an pham ve Bac Ho.jpg
Năm tác phẩm được Nxb Kim Đồng giới thiệu nhân dịp kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước

Năm tác phẩm được giới thiệu nhân dịp này gồm: Kể chuyện Bác Hồ (Nhóm biên soạn: Hoàng Nguyên Cát, Trần Hà, Lê Phương Liên – tranh: Hà Quang Phương), Theo chân Bác (thơ Tố Hữu, tranh Văn Thơ), Hồ Chí Minh – Một con người và một dân tộc, Theo dấu chân Người (Trình Quang Phú), Những ngày sống gần Bác (Nông Thị Trưng kể, Phùng Lê và Hoàng Hải ghi).

Do hai nhà báo người Ý Paolo Bracaglia Morante và Camillo Pisani chấp bút, với phần tranh minh họa của họa sĩ Pino Dangelico, Hồ Chí Minh - Một con người và một dân tộc là một tác phẩm truyện tranh hiếm hoi, giàu giá trị kể về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lần đầu ra mắt tại Ý vào năm 1968 dưới nhan đề Ho Ci Min – Un uomo e un popolo, do Tạp chí Vie Nuove – cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Ý khi đó – phát hành, cuốn sách đã trở thành biểu tượng sinh động cho tình cảm chân thành và sự ngưỡng mộ sâu sắc mà Nhân dân Ý cùng bạn bè quốc tế dành cho vị lãnh tụ vĩ đại của Việt Nam, cũng như cho cuộc đấu tranh giành độc lập đầy gian khổ của dân tộc ta.

Đọc sách Kể chuyện Bác Hồ, Hồ Chí Minh - Một con người và một dân tộc, bạn đọc sẽ hiểu rõ hơn về bối cảnh xã hội trong nước và quốc tế, dẫn tới quyết định của Bác và Ban Thường vụ Trung ương “phải về nước để cùng tham gia với các đồng chí”. Khi ấy, chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn quyết liệt, chủ nghĩa phát xít dần suy yếu, phong trào quần chúng trong nước đang dâng cao… Đây là thời cơ chín muồi để Bác trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo Cách mạng. 

Ngày 28-1-1941, Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi đó là đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã vượt qua cột mốc 108, về đến Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng (nay là xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng) – đánh dấu bước chân đầu tiên của Người lên mảnh đất quê hương sau 30 năm bôn ba đi tìm đường cứu nước – sự kiện khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam.  

Trong cuốn Theo dấu chân Người, GS, TS Trình Quang Phú đã kể lại chi tiết hành trình Bác trở về Tổ quốc qua câu chuyện Trên đường về biên giới Mùa xuân Bác về Tổ quốc. Bác đánh giá tình hình: “Trong dịp Tết, bọn mật thám và lính lệ cũng lo ăn Tết, việc tuần tra canh gác sẽ lơ là, mọi người đi chúc Tết đông vui, anh em trở về trong lúc này sẽ thuận lợi”.

“Sáng mồng hai Tết, trong trang phục người Nùng, quần áo màu chàm, khuy cài bằng vải, khoác áo lông chồn, chào tạm biệt bà con Nặm Quang, Bác cùng cả nhóm lên đường. Sáng sớm, trời rét, sương mù phủ trắng”.

Công cuộc chuẩn bị cho chuyến trở về được tính toán vô cùng kỹ lưỡng từng chi tiết để tránh tai mắt của giặc rình rập khắp nơi. Chặng đường đi thật nhiều gian lao: “sương mù dày đặc như đi trong mây, cách nhau một thước không nhìn thấy nhau”, “lên dốc, xuống dốc, lại lên dốc. Cả đoàn phải vượt qua sườn núi đá lởm chởm”. Và rồi sau bao khó khăn, “Một cột mốc biên giới bằng đá hiện ra. Bác bước đến, dừng lại, xúc động đặt tay lên bia đá, cúi nhìn và reo lên: Cột mốc 108. Nói xong, Bác quỳ xuống, đặt một tay xuống nền cỏ xanh trên đất, tay phải đặt lên cột mốc, im lặng mấy giây, như muốn nói với giang sơn đất trời, Bác đã về đến Tổ quốc Việt Nam yêu dấu”. Khoảnh khắc Bác đặt chân lên mảnh đất quê hương đã được nhà thơ Tố Hữu miêu tả vô cùng xúc động trong trường ca Theo chân Bác.

Trong thời gian hoạt động bí mật tại núi rừng Pác Bó, Bác Hồ đã đào tạo, giác ngộ nhiều cán bộ, quần chúng tham gia hoạt động cách mạng. Trong số đó, có bà Nông Thị Trưng, một phụ nữ dân tộc Tày. Sinh năm 1920, tham gia cách mạng từ khi còn rất trẻ, trong những năm 1941-1945, bà Nông Thị Trưng là một trong những người được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đào tạo tại căn cứ Pác Bó. Bà dần trưởng thành, trở thành một nữ cán bộ gương mẫu, nhiệt huyết. Giữa núi rừng Pác Bó, cùng một số đồng chí thân cận, bà đã được Ông Ké – Chú Thu ân cần dạy bảo và bồi dưỡng văn hóa, chính trị, đạo đức, phong cách sống của người cộng sản. Những kỷ niệm đó, được bà kể lại trong cuốn hồi ký Những ngày sống gần Bác.

Không chỉ dạy kiến thức, giác ngộ Cách mạng, Bác còn dạy chi tiết về cách thức, phương pháp làm việc, ý thức học hỏi tìm hiểu phong tục tập quán địa phương để có thể hòa mình, thuyết phục được quần chúng. 

Bà chia sẻ trong cuốn hồi ký: “Chú dạy về kinh đô, dân số các nước, các lãnh tụ đề xướng ra chủ nghĩa cộng sản là Mác và Ăng-ghen… Chú còn giảng rất kỹ, rất cụ thể nhiệm vụ của đoàn thể Việt Minh và Đảng Cộng sản Đông Dương cho tôi. Chú cũng giảng cả vai trò lãnh đạo lịch sử của giai cấp công nhân thế giới, vai trò đội quân chủ lực của giai cấp là nông dân và ý nghĩa khối liên minh công nông. Đặc biệt Chú giảng cho tôi rất nhiều, rất kỹ về vấn đề giải phóng phụ nữ”.

“Chú có nhiều cách động viên cán bộ học tập. Sáng nào cũng vậy, Chú đều tập trung mấy anh em chúng tôi lại vây quanh Chú, ngồi quây quần vòng tròn để đọc thuộc lòng một bài địa lý các tỉnh, hoặc bài địa lý Bắc Kỳ mà Chú đã đặt thành văn vần để người học dễ thuộc, dễ nhớ”.

“Sự giáo dục của Chú Thu đã thấm sâu vào đầu óc mọi người, từ cán bộ, đến đội võ trang, các đội tự vệ... cho đến các tổ chức quần chúng thanh niên, phụ nữ, nông dân, phụ lão và các cháu nhi đồng. Nhờ thực hiện triệt để nguyên tắc “ba không” nên suốt thời kỳ hoạt động bí mật từ năm 1941 đến năm 1945, vùng Pác Bó nơi Chú ở không bị lộ, mặc dầu bọn thực dân Pháp đã dùng mọi lực lượng tay sai ra sức lùng bắt cán bộ cách mạng và chống phá cơ sở cách mạng của ta”.

“Suốt thời gian được sống gần Chú Thu, mỗi ngày tôi càng nhận thấy rõ hơn tác phong, nếp sống giản dị của Chú. Bao giờ cũng thế, Chú chỉ mặc bộ quần áo Nùng bằng vải chàm, ống tay rộng, trông thật gọn gàng giản dị, hòa hợp với bà con địa phương Pác Bó”.

Trong cuốn sách, tác giả Nông Thị Trưng cũng chia sẻ một kỷ niệm rất thú vị về nguồn gốc bốn câu thơ: “Vở này ta tặng cháu yêu ta/Tỏ chút lòng yêu cháu gọi là/Mong cháu ra công mà học tập/Mai sau cháu giúp nước non nhà”. Rất nhiều người có thể đã thuộc lòng câu thơ, nhưng có lẽ ít ai biết rằng, đây chính là bốn câu thơ Bác viết tặng bà Nông Thị Trưng, như bà chia sẻ: “Chú Thu tặng tôi quyển Binh pháp Tôn Tử. Những ngày ở trong nhà tù của Tưởng, Chú đã dịch Binh pháp Tôn Tử, khi về nước Chú cho tôi quyển vở quý báu đó làm quà. Ngoài bìa quyển vở đó Chú ghi bốn câu thơ…”.

Những câu chuyện gần gũi, sinh động trong những trang sách của Nxb Kim Đồng sẽ góp phần giúp các bạn đọc trẻ hiểu thêm về những tháng ngày đầu tiên Bác trở về tổ quốc hoạt động Cách mạng tại Pác Bó, Cao Bằng; hiểu hơn về tác phong làm việc khoa học, cũng như lối sống giản dị của Bác. Đọc những cuốn sách viết về Bác Hồ là cách thức để việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được lan tỏa một cách tự nhiên tới thanh niên, thiếu nhi cả nước.