Phát biểu khai mạc chương trình, ông Soulier Eric Gabriel Michel - Tham tán Hợp tác và Hoạt động Văn hóa của Đại sứ quán Pháp, Viện trưởng Viện Pháp tại Việt Nam dành đôi lời để tưởng nhớ họa sĩ Clément Oubrerie - người đảm nhiệm phần minh họa bộ truyện này.
Ông Soulier Eric Gabriel Michel cho biết, ngay khi vừa ra mắt tập 1, tác phẩm Aya ở phố Yop đã đạt giải thưởng tại Liên hoan truyện tranh quốc tế Angoulême, sau đó được chuyển thể thành phim, được dịch ra 15 thứ tiếng và được Bộ Giáo dục Pháp khuyên đọc. Bộ truyện Aya ở phố Yop là một cột mốc quan trọng trong làng xuất bản truyện tranh châu Âu. Nếu như trước đây, các nhân vật chính trong truyện tranh Pháp - Bỉ thường là nam giới châu Âu, thì đây là lần đầu tiên nhân vật chính là một phụ nữ da đen đến từ châu Phi.
Ông Soulier Eric Gabriel Michel bày tỏ: “Chúng tôi tin rằng truyện tranh không chỉ dành cho trẻ em mà còn là cánh cửa để người lớn tìm lại tuổi thơ và tuổi trẻ của mình. Với tinh thần đó, Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp đã tổ chức Ngày hội truyện tranh tại TP.HCM với sự tham gia của khoảng 20 họa sĩ, tác giả đến từ Pháp, Bỉ và Campuchia nhằm kết nối các nhà sáng tạo với các nhà xuất bản. Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 120 đầu sách Pháp được mua bản quyền tại Việt Nam, mục tiêu của chúng tôi là mời khoảng 10 tác giả Pháp sang giao lưu mỗi năm, và năm nay chúng ta đã vượt xa con số đó”.
Bộ truyện tranh màu Aya ở phố Yop kể về cuộc sống đời thường của cô bạn Aya 19 tuổi và những người bạn ở khu phố sầm uất Yop, thành phố Abidjan, Bờ Biển Ngà. Tác phẩm hé lộ hình ảnh về một châu Phi sống động và đầy màu sắc thời hiện đại, với chiều sâu văn hóa và sức sống riêng biệt với góc nhìn cởi mở của tác giả qua những hồi ức về khu phố Yopougon, thành phố Abidjan - nơi Marguerite Abouet đã sinh ra và sống ở đó đến năm 12 tuổi.
Bà từng góp phần trong quá trình chuyển thể và đưa Aya ở phố Yop lên màn ảnh lớn (được đề cử cho giải thưởng César năm 2014), tạo nên series truyền hình Cuộc sống mà! được chiếu trên kênh A+ và TV5 Monde/ Afrique cùng khoảng 40 kênh truyền hình quốc gia châu Phi. Bà cũng là người điều hành tổ chức Sách cho mọi người do chính bà thành lập, với sứ mệnh xây thư viện trong những khu phố, giúp người dân châu Phi dễ tiếp cận với sách và góp phần chống nạn mù chữ.
Mở đầu buổi trò chuyện, tác giả Marguerite Abouet xúc động chia sẻ những kỷ niệm về họa sĩ Clément Oubrerie, người đồng hành cùng bà trong bộ truyện này. Tác giả cũng bày tỏ sự ngạc nhiên và thích thú khi đặt chân đến Việt Nam bởi khí hậu nóng ẩm tại đây gợi nhắc bà về quê hương Bờ Biển Ngà. Bà cảm nhận được sự tương đồng trong không khí sinh hoạt, từ việc trò chuyện trên vỉa hè đến những hoạt động thường nhật, khiến bà tin rằng độc giả Việt Nam sẽ dễ dàng đón nhận câu chuyện về Aya.
Chia sẻ về hành trình sáng tác và nhân vật Aya, Marguerite Abouet cho biết, bà đã chọn bối cảnh cuối thập niên 1970 - đầu thập niên 1980 vì đó là giai đoạn Bờ Biển Ngà vừa giành độc lập, tràn đầy sức sống và sự năng động. Bà muốn kể về một châu Phi hiện đại, sống động, thay vì những hình ảnh về chiến tranh hay nghèo đói thường thấy trên truyền thông.
Bên cạnh nét văn hóa, các giá trị truyền thống như gia đình, tình yêu và giáo dục cũng mang tính phổ quát mà độc giả ở bất kỳ đâu cũng có thể thấu cảm. Bà cho biết, bộ truyện đã giúp thay đổi định kiến của thanh niên Pháp về vùng Abidjan, mở ra một cửa sổ nhìn vào đời sống thực tế của người dân châu Phi đương đại. Bà cũng chia sẻ về thành công của bộ phim hoạt hình về Aya trên truyền hình Pháp – một "cuộc chiến" cam go để đưa nhân vật nữ chính da đen lên màn ảnh rộng. Về những dự án tiếp theo, Marguerite cho biết bà đã viết xong kịch bản cho tập 9 của series Aya, nhưng sau sự ra đi của Clément, bà cần tìm một họa sĩ mới để thực hiện phần minh họa.
Bà Marguerite Abouet cũng chia sẻ với đông đảo các bạn trẻ đang học ngành Mỹ thuật và quan tâm đến việc sáng tác, đặc biệt sáng tác truyện tranh, viết kịch bản về quá trình sáng tạo của mình. Từ việc viết kịch bản, phác thảo sơ lược bằng những hình khối đơn giản và cùng thảo luận với họa sĩ Clément đến việc để họa sĩ cảm nhận được linh hồn của tác phẩm, bà đã đưa ông về quê hương mình để trải nghiệm không khí, đi chợ, uống bia và trò chuyện cùng người dân địa phương.
Kết thúc buổi giao lưu, tác giả gửi lời khuyên đến những người trẻ đam mê nghệ thuật tại Việt Nam. Bà khẳng định, họ phải dũng cảm, bởi “nếu không dám thực hiện, bạn sẽ không làm được gì cả”. Hãy đi nhiều nhất có thể, tham gia các lễ hội truyện tranh và quan sát thế giới xung quanh để mở rộng tầm mắt. Bên cạnh đó, cần chú trọng nền tảng: Kỹ thuật vẽ (drawing) là cái nền quan trọng nhất, còn các trường phái như Manga chỉ là xu hướng.
Là một trong những tác giả - dịch giả - nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ thuật đương đại tại Việt Nam, nhà nghiên cứu Ngô Tự Lập chính là người đầu tiên giới thiệu, giúp kết nối bản quyền và đưa bộ truyện này về xuất bản tại Việt Nam. Ông chia sẻ rằng việc giới thiệu cuốn sách vừa là một sự tình cờ, vừa là một cái "duyên kỳ lạ" xuất phát từ tình cảm sâu đậm của ông dành cho châu Phi. Khi trở thành Viện trưởng Viện Quốc tế Pháp ngữ, ông đã đưa ra sáng kiến tạo cơ hội cho sinh viên châu Phi sang Việt Nam học tập. Hiện nay, Viện đang là cầu nối cho hơn 100 sinh viên từ khoảng 16 quốc gia châu Phi mỗi năm.
Ông thừa nhận, tác phẩm này đã giúp ông thay đổi định kiến về truyện tranh nhờ sự tương đồng văn hóa và tính hiện đại của tác phẩm. Dù bối cảnh truyện là cuối những năm 1970, nhà văn Ngô Tự Lập cho rằng các vấn đề trong Aya ở phố Yop vẫn mang tính thời đại và phổ quát mà giới trẻ ngày nay phải đối mặt. Nhà nghiên cứu Ngô Tự Lập nhấn mạnh, giá trị quan trọng nhất của tác phẩm là việc phá bỏ những định kiến. Ông tin rằng bộ truyện mang đến cho độc giả Việt Nam những nhận thức tuy không mới nhưng thường bị lãng quên về giá trị của con người và sự thấu cảm giữa các nền văn hóa.
