Sự khác biệt từ việc tối ưu hóa chi phí

Để hiểu rõ bức tranh tài chính của World Cup 2026, điểm xuất phát quan trọng nhất nằm ở khâu chuẩn bị cơ sở hạ tầng. Ở kỳ World Cup 2022, nước chủ nhà Qatar đã giải ngân một khoản ngân sách khổng lồ, ước tính lên tới hơn 220 tỷ USD, chủ yếu để xây dựng mới hoàn toàn các sân vận động, hệ thống tàu điện ngầm và các tiện ích đô thị. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Mỹ, Mexico và Canada lại hoàn toàn trái ngược. Ba quốc gia này thực hiện chiến lược “chi phí xây dựng bằng không” đối với các hạng mục thi đấu chính.

Họ tận dụng triệt để hệ thống cơ sở hạ tầng thể thao hiện đại bậc nhất thế giới đã có sẵn. Nước Mỹ mang đến giải đấu những sân vận động phục vụ giải bóng bầu dục NFL với sức chứa trung bình từ 60.000 đến 80.000 chỗ ngồi, được trang bị sẵn công nghệ quản lý đám đông và hệ thống dịch vụ cao cấp. Mexico sử dụng sân vận động huyền thoại Azteca – nơi đã hai lần tổ chức các trận chung kết World Cup trong quá khứ, cùng với các sân bóng hiện đại tại Monterrey và Guadalajara. Canada cũng đóng góp các tổ hợp thể thao đã được thử lửa qua nhiều giải đấu khu vực.

Chính việc hạn chế xây dựng nền móng mới đã giúp ban tổ chức loại bỏ gánh nặng khấu hao tài sản sau giải đấu. Toàn bộ dòng vốn đầu tư giờ đây được chuyển hướng tập trung vào việc nâng cấp khả năng quản lý, cải thiện hệ thống giao thông kết nối các thành phố đăng cai và cá nhân hóa trải nghiệm của du khách. Đây là bước đi biến sự kiện này thành một dự án sinh lời ngay từ trước khi trái bóng chính thức lăn.

Mỹ: Trọng tâm kinh tế và cỗ máy tạo doanh thu

Trong ba nước chủ nhà, Mỹ đóng vai trò là “cỗ máy in tiền” chủ lực. Theo các tổ chức tài chính và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), kỳ World Cup này dự kiến tạo ra tổng sản lượng kinh tế toàn cầu lên tới 80,1 tỷ USD. Trong đó, riêng nền kinh tế Mỹ dự kiến sẽ thu về khoảng 30,5 tỷ USD. Đây là một con số khổng lồ, phản ánh năng lực thương mại hóa thể thao đặc trưng của quốc gia này.

Song, 30,5 tỷ USD này không chỉ đến từ những doanh thu truyền thống như tiền bán vé các trận đấu. Ông Alex Larsy, Giám đốc điều hành Ủy ban Đăng cai World Cup 2026 khu vực New York/New Jersey cho biết: “Con số 30,5 tỷ USD thực chất đến từ việc nước Mỹ biến World Cup thành một công trường tạo ra hàng chục nghìn việc làm ngắn hạn. Chúng tôi đầu tư vào hạ tầng, công nghệ và dịch vụ. Khi giải đấu kết thúc, tiền mặt có thể tiêu hết, nhưng những con đường, những hệ thống viễn thông và một bộ máy kinh doanh dịch vụ chuyên nghiệp sẽ ở lại. World Cup 2026 chính là một động cơ tăng trưởng kinh tế bền vững mà nước Mỹ đã lập trình sẵn để không bỏ sót một xu nào từ túi du khách.”

Mỹ được phân bổ số lượng trận đấu lớn nhất, đồng nghĩa với việc họ sẽ nắm giữ dòng khách du lịch và chi tiêu tiêu dùng cao nhất. Ước tính có khoảng 6,5 triệu du khách sẽ trực tiếp di chuyển qua các thành phố đăng cai. Quá trình vận hành sự kiện này dự kiến tạo ra khoảng 185.000 việc làm mới tại Mỹ, trải dài từ các nhóm ngành nhà hàng, khách sạn, bán lẻ cho đến an ninh và dịch vụ hậu cần. Mỗi thành phố chủ nhà đều có những chiến lược riêng biệt để khai thác tối đa dòng tiền.

Ví dụ, thành phố Los Angeles với sân vận động SoFi kỳ vọng sẽ tạo ra tác động kinh tế trị giá 594 triệu USD, mang về hàng chục triệu USD tiền thuế trực tiếp cho địa phương. Con số này thậm chí còn lớn hơn hiệu quả kinh tế mà sự kiện Siêu cúp Bóng bầu dục Mỹ (Super Bowl) mang lại vào năm 2022. Tại khu vực bờ Đông, Atlanta với hệ thống logistics và sân bay sầm uất bậc nhất thế giới dự kiến đạt mức luân chuyển kinh tế trên 1 tỷ USD. Những con số này cho thấy, World Cup không chỉ đơn thuần là một giải đấu diễn ra trong một tháng, mà là một cú hích vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế nội địa.

Mexico và Canada: Chia sẻ lợi ích và định vị thương hiệu

Nếu Mỹ là tâm điểm của dòng tiền, thì Mexico và Canada đóng vai trò như những mảnh ghép chiến lược để mở rộng thị trường và tối ưu hóa hệ sinh thái du lịch Bắc Mỹ. Việc đồng đăng cai mang lại cho hai quốc gia này những lợi ích kinh tế bền vững mà không phải gánh chịu áp lực chi phí quá lớn.

Với Mexico, giải đấu là cơ hội để khẳng định vị thế của một nền bóng đá giàu truyền thống với 3 lần đăng cai World Cup. Trận khai mạc diễn ra tại sân Azteca không chỉ là một sự kiện thể thao mà còn là chiến dịch quảng bá văn hóa vô giá. Dự kiến có 6 triệu du khách quốc tế sẽ đến với Mexico mùa hè này. Chính phủ đã đầu tư và chuẩn bị rất chi tiết cho mọi khâu tổ chức từ thủ tục nhập cảnh, hệ thống hướng dẫn, giao thông cũng như nhiều dịch vụ khác cho người hâm mộ. Lượng khách du lịch đổ về sẽ kích thích trực tiếp các ngành kinh doanh dịch vụ và lưu trú truyền thống. Nước này kỳ vọng World Cup 2026 sẽ mang về khoảng 3 tỷ USD.

Trong khi đó, Canada tận dụng World Cup để thúc đẩy đầu tư và tái cấu trúc nền thể thao nước này, vốn đã bị độc quyền quá lâu bởi khúc côn cầu. Việc đăng cai World Cup dù chỉ 13 trận chính là chất xúc tác chiến lược để thu hút dòng vốn đầu tư vào bóng đá, một phân khúc vốn còn rất nhiều dư địa tăng trưởng. Canada không kỳ vọng vào doanh thu bán vé để bù đắp chi phí. Mục tiêu của họ là tăng giá trị thặng dư phi tài chính. Đó là sự gia tăng của chỉ số nhận diện thương hiệu quốc gia và việc thiết lập một hệ sinh thải bóng đá chuyên nghiệp, qua đó hướng tới là một nền kinh tế thể thao đa cực, nơi bóng đá trở thành một ngành công nghiệp, đóng góp tỉ trọng lớn vào GDP thay vì chỉ là một môn thể thao phong trào.

Ngoài ra, nước này cũng mong muốn định vị các thành phố như Vancouver hay Toronto trở thành điểm đến du lịch thể thao an toàn, tiện nghi hàng đầu thế giới. Doanh thu từ 6,5 triệu du khách sẽ được phân bổ thành một hệ sinh thái tuần hoàn, trong đó khách quốc tế thường có xu hướng kết hợp xem bóng đá với các tour du lịch đa quốc gia, mang lại doanh thu chéo cho cả ba nền kinh tế.

Doanh thu kỷ lục của những nhà quản lý

Ở góc độ của cơ quan quản lý điều hành, Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (FIFA) đang đứng trước chu kỳ kinh doanh thành công nhất trong lịch sử. Tổng doanh thu dự kiến cho chu kỳ 2023-2026 được định mức ở khoảng 13 tỷ USD, trong đó riêng năm 2026 sẽ đóng góp tới 8,9 tỷ USD. Sự tăng trưởng này có được phần lớn nhờ vào việc mở rộng quy mô giải đấu lên 48 đội, kéo theo số lượng trận đấu tăng từ 64 lên 104 trận.

Nhiều trận đấu hơn đồng nghĩa với việc có nhiều khung giờ phát sóng hơn để bán cho các đài truyền hình trên toàn thế giới. Doanh thu từ bản quyền truyền hình dự kiến đạt mức 3,9 tỷ USD. Các hợp đồng tài trợ và tiếp thị thương mại cũng thiết lập mốc mới với khoảng 1,8 tỷ USD. Tuy nhiên, yếu tố mang lại sự đột phá lớn nhất chính là hạng mục bán vé và dịch vụ đi kèm, được dự tính sẽ mang về khoảng 3 tỷ USD. Đây là minh chứng cho thấy sự kết hợp giữa một thương hiệu có sức hút lớn và một thị trường có năng lực chi trả lớn như Bắc Mỹ có thể đẩy doanh thu lên một tầm cao chưa từng có.

Phục vụ trải nghiệm khán giả

Sự gia tăng doanh thu của giải đấu tất yếu đi kèm với việc chi phí đối với người hâm mộ cũng tăng lên tương ứng. World Cup 2026 được ghi nhận là giải đấu đắt đỏ nhất đối với du khách quốc tế. Theo các dữ liệu thống kê, để theo dõi trực tiếp các trận đấu, trung bình mỗi người hâm mộ sẽ lưu lại Bắc Mỹ khoảng 12 ngày và tham dự ít nhất 2 trận đấu. Chi phí sinh hoạt trung bình mỗi ngày cho một du khách quốc tế ước tính khoảng 416 USD.

Tổng chi phí cho một chuyến đi dự World Cup tại các thành phố của Mỹ rơi vào khoảng 5.440 USD mỗi người. Mức chi phí này có sự chênh lệch rõ rệt tùy thuộc vào vị trí địa lý. Thành phố Boston đứng đầu bảng về độ đắt đỏ với mức chi phí lên tới gần 7.600 USD, trong khi Seattle ở khu vực Bờ Tây có mức chi phí dễ thở hơn, khoảng 3.287 USD. Các khoản tiền này được phân bổ chủ yếu vào dịch vụ lưu trú khách sạn, di chuyển hàng không nội địa, ăn uống và tham quan.

World Cup 2026 cho thấy một sự kiện thể thao hoàn toàn có thể là một cơ hội tốt để quảng bá hình ảnh quốc gia, nhưng đồng thời là mỏ vàng nếu biết khai thác đúng cách. Đó là khi tình yêu bóng đá của người hâm mộ trên toàn cầu được đặt vào một hệ sinh thái thương mại vận hành với sự chính xác tuyệt đối. Đam mê vẫn là yếu tố cốt lõi tạo nên sự hấp dẫn của giải đấu, nhưng chính tư duy kinh tế sắc bén, chiến lược phân bổ nguồn lực hợp lý và năng lực quản trị dịch vụ xuất sắc biến giải đấu này trở thành bài học kinh nghiệm cho những sự kiện thể thao trong tương lai.

KHÔI MINH

Nguồn: Đặc san Thể thao & Đời sống, số 1, tháng 5/2026.