Liên hoan lần này quy tụ 27 câu lạc bộ (CLB) đến từ 27 xã, phường trên toàn tỉnh, với 700 nghệ nhân, diễn viên đủ mọi thành phần lứa tuổi. Trong 3 đêm thi, các đoàn đã trình diễn 27 tiết mục trong giới hạn tối đa 10 phút/ tiết mục, với đa dạng hình thức, từ không gian diễn xướng đến các hoạt cảnh, tổ khúc dân ca.
Hầu hết các phần thi đều được dàn dựng công phu, có chất lượng nghệ thuật tốt, không chỉ đáp ứng yêu cầu của Liên hoan mà còn có thể tiếp tục biểu diễn phục vụ Nhân dân tại địa phương. Các tiết mục có sự tham gia của đông đảo diễn viên, đội ít nhất khoảng 10 người, nhiều có tới gần 50 người. Nhiều tiết mục trong khuôn khổ liên hoan tạo hiệu ứng cảm xúc mạnh tới ban giám khảo và đông đảo công chúng như: “Muối mắm nên duyên” (xã Kỳ Văn), “Tỉnh, thành bát cảnh” (phường Thành Sen), “Trai làng trống – Gái làng chài” (xã Đồng Tiến), “Lời Bác - lời của nước non” (xã Tùng Lộc), “Đêm trăng trục lúa” (xã Thạch Lạc), “Dạy vợ từ thuở mới đưa vợ về” (xã Tiên Điền), “Nghiệp nghề câu Ví nên duyên” (xã Nghi Xuân), “Ngược ngàn” (xã Sơn Tây), “Toàn Lưu trái ngọt nên duyên” (xã Toàn Lưu)…
Điểm chung trong nhiều tiết mục xuất sắc của Liên hoan lần này là các CLB đã có sự đầu tư từ dàn dựng bối cảnh, đạo cụ cho không gian diễn xướng, tổ chức biên đạo sáng tạo, nhất là chọn nghệ nhân, diễn viên có khả năng hát tốt, trình diễn hấp dẫn. Đặc biệt, các đội thi cũng đã ứng dụng hiệu quả công nghệ số vào các tiết mục thông qua việc sử dụng màn hình LED tạo chiều sâu không gian minh họa cho các lớp diễn. Qua đó, không chỉ tôn vinh vẻ đẹp của Dân ca Ví, Giặm mà còn truyền tải nhiều thông điệp ý nghĩa ca ngợi Đảng, Bác Hồ, tình yêu quê hương đất nước và khát vọng phát triển hôm nay.
Cùng với sự chuẩn bị chu đáo của ban tổ chức trong việc tạo điều kiện tốt nhất cho các chương trình tham dự. Liên hoan lần này là lần đầu tiên được tổ chức sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc sắp xếp địa giới, đơn vị hành chính lớn hơn, các CLB có sự thay đổi về lực lượng ảnh hưởng đến phong trào Dân ca Ví, Giặm. Tuy nhiên, các xã, phường đã vượt qua mọi khó khăn để huy động được lực lượng và dành sự quan tâm đầu tư các tiết mục có chất lượng.
Liên hoan năm nay có rất nhiều gia đình cùng nhau bước lên sân khấu. Có những cặp vợ chồng nhiều năm gắn bó với di sản quê hương như Nghệ nhân Nhân dân Vũ Thị Thanh Minh và Nghệ nhân Ưu tú Phạm Thế Nhuần (CLB Dân ca Ví, Giặm xã Cẩm Duệ); có những người trẻ hơn là cặp bố con cùng biểu diễn như: anh Nguyễn Viết Bình và con gái Nguyễn Gia Hân (CLB Dân ca Ví, Giặm xã Tùng Lộc), anh Nguyễn Văn Tình và con gái Nguyễn Ngọc Gia Hân (CLB Dân ca Ví, Giặm xã Toàn Lưu)… Qua Liên hoan, Ban Tổ chức đã phát hiện được nhiều nhân tố, nhiều tài năng Dân ca Ví, Giặm từ các địa phương, từ đó có kế hoạch bồi dưỡng, thúc đẩy phong trào hát dân ca Nghệ Tĩnh trong thời gian tới.
Thành công của Liên hoan còn phải kể đến sự quan tâm theo dõi của khán giả là cán bộ, Nhân dân trên địa bàn phường Thành Sen và các vùng lân cận đã có mặt cổ vũ nhiệt tình trong suốt thời gian thi diễn.
Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận, Liên hoan dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh năm 2026 cũng còn một số hạn chế cần phải được khắc phục, đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị Dân ca Ví, Giặm trong giai đoạn mới.
Một số chương trình còn thiên về phần minh họa, trong khi chưa thực sự chú trọng nâng cao chất lượng diễn xướng và giá trị nghệ thuật của tác phẩm. Ca từ lời mới ở một số tiết mục còn thiếu sự trau chuốt, chưa thật giàu hình ảnh. Một số tiết mục vẫn còn hiện tượng lặp ý, lặp từ. Một số CLB Dân ca Ví, Giặm khai thác các làn điệu, nghệ thuật đối đáp, vận dụng chất liệu văn học dân gian và đặc trưng văn hóa địa phương chưa thật nhuần nhuyễn. Việc sử dụng trang phục, cảnh trí, đạo cụ và trình chiếu màn hình LED ở một số đơn vị còn thiếu tiết chế; có nơi còn thiên về phô diễn hình thức. Bên cạnh việc nhiều đoàn đã quan tâm đầu tư không gian sân khấu khá công phu ở một số tiết mục, cảnh trí và hình ảnh trình chiếu vẫn chủ yếu dừng lại ở vai trò minh họa, chưa thực sự hòa quyện với diễn xuất để tạo chiều sâu nghệ thuật và tăng sức biểu cảm cho tác phẩm.
Để Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh tiếp tục được bảo tồn và phát huy, trong thời gian tới, tỉnh Hà Tĩnh cần thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ nhất, cần đẩy mạnh tăng cường công tác quản lý nhà nước về công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Dân Ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh theo các nội dung tại Kế hoạch số 320/KH- UBND ngày 10/7/2024 của UBND tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 18/NQ-TU ngày 22/12/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Hà Tĩnh trong giai đoạn mới. Huy động sự vào cuộc có trách nhiệm và hiệu quả của các cấp, các ngành, các tổ chức nhằm bảo tồn, phát huy, tôn vinh giá trị di sản Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
Thứ hai, tiếp tục thực hiện tốt công tác bảo tồn Dân ca Ví, Giặm thông qua các hoạt động tăng cường công tác sưu tầm, nghiên cứu, tư liệu hóa; duy trì, nâng cao hiệu quả hoạt động của các CLB đã được thành lập; đẩy mạnh công tác phát triển mạng lưới CLB ở cơ sở; tổ chức tập huấn, truyền dạy cho các thế hệ kế cận, đặc biệt là thế hệ trẻ; tổ chức các festival, liên hoan Dân ca Ví, Giặm, hội thi, hội diễn các cấp hằng năm, liên tỉnh theo định kỳ; phục hồi một số không gian diễn xướng Dân ca Ví, Giặm truyền thống phục vụ hoạt động du lịch; tổ chức truyền dạy Dân ca Ví, Giặm tại các trường học; tiếp tục xây dựng các vở diễn, các chương trình Dân ca Ví, Giặm biểu diễn phục vụ nhiệm vụ chính trị; tổ chức các cuộc Hội thảo, các chuyên đề toạ đàm, định hướng cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản…
Thứ ba, tăng cường đầu tư các nguồn lực cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản Dân ca Ví, Giặm. Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho các tầng lớp Nhân dân về các giá trị của di sản Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
Thứ tư, tiếp tục thực hiện tốt các chính sách tôn vinh, hỗ trợ các nghệ nhân, CLB Dân ca Ví, Giặm. Kịp thời phong tặng danh hiệu, thực hiện chế độ đãi ngộ và chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho các nghệ nhân cao tuổi.
Bài và ảnh: NGUYỄN NGA
Nguồn: Tạp chí VHNT số 652, tháng 8/2026
