Trái tim phù sa với những cù lao xanh
Để hiểu được thế mạnh du lịch khám phá sinh thái mà Vĩnh Long đặt ra, trước hết có thể nhìn vào hiện trạng vùng đất này, từ lâu đã sở hữu những cồn, cù lao nổi tiếng như Cù lao An Bình, Cù lao Minh, Cù lao Mây, Cồn Chim, Cồn Hô... Chính đây là những “hòn đảo xanh” nằm giữa những lòng sông lớn, tồn tại không gian thoáng đãng, không khí luôn trong lành, khí hậu ôn hòa quanh năm. Trên những cù lao ấy, là những vườn chôm chôm chín đỏ, vườn nhãn vàng ươm, vườn bưởi 5 Roi, vườn bưởi da xanh ngọt ngào, thực sự là những “bảo tàng sinh thái sống” hấp dẫn, được bồi dưỡng bằng phù sa bất tận từ những con sông, mạch sống ngàn năm tuôn chảy.

Hệ thống sông rạch và văn hóa đặc trưng
Phải thấy rằng, hệ thống sông rạch ở Vĩnh Long từ lâu không chỉ phục vụ hoạt động giao thông đi lại của cư dân, mà là hiện thân của lối sống sông nước miền Tây Nam bộ. Nhịp sống của người dân địa phương, gắn với những bến nước, thuyền ghe, quy tụ những ngôi nhà gỗ nép mình bên dòng kênh rợp bóng dừa nước bao đời qua, đã tạo nên không gian văn hóa bản địa đặc sắc. Chỉ cần đến đây, trải nghiệm đi thuyền qua những con lạch nhỏ, nối liền những cù lao xanh, được nghe tiếng sóng rì rào và tiếng chim trên những tán cây cao, mỗi người sẽ nhận ra bản thân thay đổi, hiểu thêm ý tưởng thiên nhiên là liệu pháp thư giãn tinh thần. Thực tại trải nghiệm ấy, khi đến với Vĩnh Long, sẽ thấy khó nơi nào có được.
Di sản văn hóa lịch sử phong phú
Không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên, Vĩnh Long còn là vùng đất giàu truyền thống cách mạng và tâm linh. Lịch sử bao năm qua đã giúp nơi đây tồn tại nhiều di tích lịch sử, địa chỉ văn hóa như Chùa Ông, Văn Thánh Miếu, Khu tưởng niệm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng (Đền thờ Phạm Hùng), di tích Cái Cùng (Nhà cổ Cai Cường)... Thực tại kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên và các giá trị di sản đang mở ra một dư địa vô cùng lớn cho nơi đây, bởi các sản phẩm du lịch học tập, du lịch văn hóa - tâm linh gắn liền với bảo tồn môi trường.
Thách thức cũ mới trong hướng phát triển
Tuy nhiên, dù sở hữu nhiều tiềm năng, ngành Du lịch Vĩnh Long thời gian qua đã từng phải đối mặt nhiều lực cản và thách thức có tính thời cuộc.
Cụ thể, mô hình du lịch ở Vĩnh Long cũng như một số tỉnh lân cận, với quan niệm khám phá du lịch miệt vườn, gói gọn vào một số hoạt động tương đồng: tát mương bắt cá, nghe đờn ca tài tử, thưởng thức trái cây. Bởi thực tế đó, “Du lịch xanh và bền vững” cần thiết phải được đánh giá nghiêm túc, chọn lựa thành hướng phát triển để du lịch Vĩnh Long từng bước hoán cải, khẳng định được vị thế trên bản đồ du lịch Việt Nam và quốc tế.

Khát vọng đột phá cùng du lịch xanh
Sau hợp nhất hành chính, ngành Du lịch Vĩnh Long hiện đã xác định cần đánh giá lại toàn diện năng lực, sản phẩm bản địa, cụ thể hóa hướng đi mới bằng các sản phẩm du lịch đậm bản sắc, giàu tính sáng tạo và trách nhiệm với môi trường.
Tại khu vực Vĩnh Long cũ, có thể đề cập dự án “Vương quốc Gạch Gốm Mang Thít”, với đề án cụ thể là “Di sản đương đại Mang Thít”. Đây từng mang danh là “vương quốc gạch gốm” nằm bên dòng sông Cổ Chiên và kênh Thầy Cai, với hàng ngàn lò gạch đỏ rực đêm ngày suốt nhiều năm. Trước diễn tiến công nghệ, ngành sản xuất gạch gốm thủ công đã suy giảm, vùng Mang Thít lại được quy hoạch thành một vùng di sản sinh thái - văn hóa đặc sắc, với mô hình chuyển đổi xanh “từ lò gạch truyền thống đến sản phẩm đặc hữu”.
Địa phương đã linh hoạt xác định, các lò gạch rêu phong hàng trăm năm tuổi được giữ gìn, kết hợp với cảnh quan sông nước và làng quê thanh bình, để trở thành những điểm đến độc đáo. Du khách không chỉ được ngắm nhìn những “tháp cổ” bằng gạch nung, mà còn trải nghiệm những không gian nghệ thuật địa phương, những làng nghề sáng tạo, có thể đạp xe qua các con đường làng rợp bóng mát, tham gia các workshop gốm thủ công không phát thải.
Cạnh Mang Thít, là Cù lao An Bình, khu du lịch sinh thái đẳng cấp, lấy giá trị tự nhiên làm gốc, với các homestay như Út Trinh, Phương Thảo... Các cơ sở này đang vận hành theo những tiêu chuẩn du lịch xanh: hạn chế tối đa nhựa dùng một lần, sử dụng năng lượng mặt trời, tận dụng thực phẩm hữu cơ tại vườn (farm-to-table) để phục vụ du khách. Du khách còn có thể trải nghiệm sống chậm, hòa nhập đời sống người dân địa phương, như cùng chủ nhà làm bánh dân gian, trồng cây, chăm sóc vườn ăn trái…
Ngoài ra, đến An Bình, du khách còn khám phá du lịch nông nghiệp công nghệ cao và trải nghiệm xanh. Ngành nông nghiệp địa phương không dừng ở mô hình canh tác truyền thống, mà còn kết hợp du lịch nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Địa phương xây dựng những vườn trái cây hữu cơ (Organic Farm) áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, để du khách tự tay hái và thưởng thức các loại trái cây an toàn tại vườn; học tập và trải nghiệm làm nông nghiệp với các tour du lịch học đường, du lịch gia đình… giúp du khách khám phá những quy trình trồng nấm, nuôi ong lấy mật, nuôi cá lồng bè trên sông…
Với khu vực Trà Vinh sau sáp nhập, Vĩnh Long còn có thêm điểm du lịch cộng đồng Cồn Chim (xã Hòa Minh) đã vinh dự nhận Giải thưởng Du lịch ASEAN 2025, khu di tích danh thắng quốc gia Ao Bà Om (Ao Vuông), một thắng cảnh nổi tiếng mang đậm dấu ấn văn hóa của đồng bào Khmer, và thành phố Trà Vinh được mệnh danh là đô thị xanh đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)…
Khu vực Bến Tre còn có các Cồn Phụng, Cồn Quy, nhất là Cụm Homestay Giồng Trôm – Bình Đại đạt chuẩn du lịch ASEAN, với 5 cơ sở thành viên Út Trinh Bến Tre, Cồn Bà Tư, Nhà Ngoại, Ngôi nhà Xứ sở (Maison du Pays de Bến Tre ở Thạnh Phú Đông, Giồng Trôm) và Mango Home Riverside.

Chiến lược hiện thực hóa du lịch xanh
Có thể nói, với những điển hình đầu tư ở Mang Thít, Cù lao An Bình, ngành VHTTDL Vĩnh Long đang khởi động hiện thực hóa khát vọng du lịch xanh bền vững. Song, để những hành động ấy thu được kết quả tốt, địa phương cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp có tính chiến lược dài hạn.
Đó là định hướng phải xây dựng bản đồ quy hoạch không gian du lịch xanh, thiết lập các phân khu bảo tồn sinh thái; ban hành chính sách ưu đãi đầu tư cho các dự án du lịch thân thiện môi trường; tổ chức triển khai hệ thống giao thông xanh (xe điện, bến thuyền du lịch sinh thái).
Địa phương cũng cần đầu tư các ứng dụng công nghệ số trong quản lý điểm đến và quảng bá du lịch thông minh, vận động đào tạo kỹ năng làm du lịch xanh, du lịch cộng đồng chuyên nghiệp cho nông dân, nâng cao nhận thức cộng đồng địa phương về bảo vệ môi trường.
Đặc biệt, Vĩnh Long cần bắt tay với TP.HCM và các tỉnh ĐBSCL xây dựng chuỗi hành trình “Một hành trình - Nhiều điểm đến xanh”, thực sự liên kết tạo nên một hệ sinh thái du lịch bền vững cho cả khu vực.
Điểm hẹn của tương lai xanh
Phải nhấn mạnh rằng, khát vọng hướng đến sản phẩm du lịch xanh và bền vững của Vĩnh Long không chỉ là câu chuyện riêng của ngành VHTTDL mà là cam kết của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư địa phương, trong việc gìn giữ những di sản thiên nhiên, bảo tồn giá trị văn hóa cho các thế hệ mai sau.
Thực tế hiện tại, Vĩnh Long đang tập trung xây dựng hình ảnh một vùng quê hương an toàn, với những điểm đến không có rác thải nhựa, “nói không với nạn chặt chém”, vận động mỗi người dân trở thành một “đại sứ du lịch” thân thiện và hiếu khách. Việc áp dụng các bộ tiêu chí du lịch xanh của Quốc gia và ASEAN đang giúp các cơ sở lưu trú và điểm tham quan nơi đây không ngừng nâng cao các chuẩn mực vận hành.
Du khách đến với Vĩnh Long hôm nay sẽ không chỉ tìm thấy một nơi nghỉ dưỡng thanh bình, mà còn hòa mình vào một lối sống xanh, kết nối lại với thiên nhiên và cảm nhận tình người miền Tây ấm áp chân thành. Vĩnh Long đã và đang khẳng định vị thế một điểm đến xanh, một hành trình bền vững và một khát vọng vươn xa giữa dòng Cửu Long Giang kỳ vĩ.
|
Trải nghiệm một ngày xanh trọn vẹn tại Vĩnh Long. Hãy hình dung hành trình khám phá Vĩnh Long xanh và bền vững: * 7:00 - Bình minh trên sông Cổ Chiên: Đón bình minh rực rỡ trên chiếc thuyền gỗ, lướt qua làn sương mỏng với không khí trong lành của sông nước miền Tây. * 09:00 - Khám phá "Vương quốc Gạch Gốm" Mang Thít: Thả mình đạp xe qua những con đường rợp bóng mát, dừng chân tại những lò gạch rêu phong huyền bí, lưu lại những khoảnh khắc nghệ thuật ấn tượng. * 12:00 - Bữa trưa “Farm-to-Table” tại Homestay An Bình: Thưởng thức cá tai tượng chiên xù cuốn bánh tráng, rau rừng hái tại vườn, gỏi gà thả vườn cùng chén nước mắm đậm đà… * 15:00 - Trải nghiệm chèo xuồng dừa nước: Tự tay khua mái chèo len lỏi qua các con rạch nhỏ, trải nghiệm cảm giác bình yên cùng tiếng lá dừa xào xạc. * 18:30 - Đêm đờn ca tài tử và ánh đèn dầu: Thưởng thức những câu ca cổ ngọt ngào dưới mái nhà cổ trăm năm tuổi, trong ánh đèn dầu lung linh, cảm nhận trọn vẹn hồn cốt văn hóa phương Nam. |