Thứ Sáu, 18/09/2026 - 15:47

Về miền Tây ăn gỏi bông bần

Mùa này đi dọc triền sông châu thổ nơi những rặng bần soi bóng sẽ thấy chi chít những nụ hoa bum búp hồng chìa nhuỵ xanh như chiếc vòi đung đưa giữa lao xao cành lá. Có người bảo miệt Cửu Long là xứ sở độc đáo với văn hóa “ăn bông”. Nào bông điên điển, bông lục bình, bông so đũa, bông súng, bông kèo nèo đã phổ biến từ lâu. Nhưng chỉ người quê xứ mới biết bông bần cũng có thể dùng làm thành một món ăn có mùi vị đặc trưng, ngon đáo để.

Bông bần là hoa lưỡng tính có cả nhị và nhuỵ. Nhuỵ hoa thuôn dài cứng cáp nằm giữa tâm, nơi phát triển thành quả bần sau này. Để làm món gỏi bông bần, người nội trợ nhặt lấy nhị hoa là những sợi mảnh tủa ra có màu hồng đỏ rực rỡ. Không giống trái có vị chua, thường dùng để nấu canh, kho cá hay xắt mỏng ăn cùng mắm sống, nhị bông bần có vị nhân nhẫn chát, giòn nhẹ, có nhào bóp mạnh tay cũng không dập hay nhèo đi. Bởi vậy mà khi mang đi làm gỏi, từng sợi nhị vẫn giữ được màu sắc đẹp mắt.

Nhị bần được tách ra mang đi rửa sạch với nước muối loãng để loại hết phấn, vớt để ráo. Để tăng hương thêm vị, gỏi bông bần thường được kết hợp cùng tôm, tai heo hoặc thịt gà. Tùy vào ý thích của từng gia đình song cách chế biến không quá khác nhau. Tôm luộc, hoặc thơm ngon hơn nữa là đem xỏ xâu nướng rồi bóc bỏ vỏ. Tai heo (hoặc thịt gà) luộc chín, xắt (xé) thành miếng vừa ăn.

Khi nguyên liệu đã sẵn sàng thì trộn phần tôm, tai heo (hoặc thịt gà) và nhị bông bần với nhau. Pha nước mắm, chanh, đường, ớt theo tỷ lệ vừa ăn, khuấy tan rồi tưới lên gỏi, xáo đều một lần nữa. Thêm ít rau răm hoặc rau thơm xắt mịn để món ăn càng dậy mùi hương. Lúc này, món gỏi bông bần hiện lên thật tràn đầy hương sắc, vô cùng hấp dẫn.

Bày gỏi ra dĩa, ăn kèm với mắm sặt, mắm rô đồng trong một buổi chiều hè mưa lay phay gió thì thật không còn cao lương mỹ vị nào hơn. Gắp miếng gỏi bông bần lên miếng bánh phồng tôm, thả con mắm sặt lên trên, đưa lên miệng hít hà thôi mà vị giác đã bị kích thích mạnh khiến tuyến nước bọt tích cực hoạt động. Người ta nhẩn nha thưởng thức món gỏi hương đồng cỏ nội, để cái giòn, chát, chua, cay, mặn, ngọt thấm đẫm đầu lưỡi, vị vừa quen vừa lạ cùng hòa quyện tưởng lạc quẻ hóa ra lại độc đáo và hấp dẫn đến vô cùng. Đã gắp một đũa rồi thì không thể cưỡng lại đũa thứ hai, thứ ba. Đến nỗi bụng no căng rồi mà miệng vẫn còn muốn ăn mãi.