
Trước nhà tôi có con kênh nhỏ đục ngầu phù sa quanh năm. Kênh uốn lượn qua từng nhà, đem sự sống cho thôn xóm, là nơi trú ẩn của biết bao nhiêu loài thủy sản. Nhất là tép bạc đất tự nhiên - loài giáp xác chỉ nhỏ bằng ngón tay út nhưng thịt chúng ngon ngọt hơn cả tôm càng, tôm sú, tôm thẻ...
Tép bạc đất vốn dĩ thịt cực kỳ giòn ngọt nên dễ chế biến: kho khô, nướng, làm mắm, nấu canh, chiên giòn, hấp muối, làm bánh xèo, thậm chí chỉ cần luộc là có thể ăn với bún hoặc cơm ngon lành. Mẹ hay trổ tài làm món tép xiên nướng củ cải vì nó luôn kích thích vị giác của cả nhà, hao cơm, ngon miệng.
Tép khi đã được mẹ rửa sạch, còn nhảy soi sói thì đem đi xiên que để nướng. Thường thì ba đảm nhận nhiệm vụ nhóm lửa than trước đó. Trong khi anh em chúng tôi có trách nhiệm chạy ra sau vườn, chặt một tàu dừa già rồi tước lấy que trên thân. Cắt một đầu nhọn que rồi cứ thế mà xiên từng con tép cho thẳng hàng, đẹp mắt. Tép được đặt lên vỉ than hồng đang đỏ rực, nướng cho đến khi tép ngả màu đỏ, mùi hương đậm đà dậy lên khứu giác là chín. Tép bạc đất không nên nướng quá chín hoặc quá khô vì khi ấy tép mất hết chất ngọt.
Thời gian này mẹ để cho cha con chúng tôi nướng tép, còn mình thì đi làm món trộn. Củ cải trắng được mẹ gọt vỏ, rửa sạch rồi bào sợi. Tiếp đến mẹ làm một chén nước mắm chua ngọt với hỗn hợp: nước mắm nguyên chất, chanh, tỏi, ớt, đường, nước sôi pha cùng với bột nêm. Để có chén nước mắm pha thơm ngon hảo hạng thì phải cần đến loại nước mắm nguyên chất nhà ủ. May là nhà tôi ủ mắm quanh năm nên lúc nào cũng có một ít nước mắm sống nhà làm thơm nức mũi. Rồi mẹ bảo tôi mang những xiên tép đã nướng chín tuốt ra thau, trộn chung với củ cải trắng và nước mắm pha. Mẹ dùng tay sạch trộn những thứ ấy cho đến khi gia vị đã thấm đều vào củ cải, thịt tép. Củ cải trắng tuy hăng nhưng làm cách này sẽ loại bỏ được mùi khó chịu ấy, tăng thêm độ giòn ngọt. Củ cải khi bào xong cũng có thể đem đi vắt với muối để loại bỏ vị hăng nhưng làm thế độ ngọt sẽ giảm đi ít nhiều, hái một ít rau răm rửa sạch rồi đem vào cắt khúc nhỏ, rắc lên tép trộn. Thiếu rau răm đi kèm thì món ăn này sẽ giảm đi vị ngon đáng kể.
Tép bạc đất nướng trộn củ cải trắng dù là món ăn dân dã nhưng không kém phần thơm ngon. Bởi lẽ con tép bạc vốn dĩ rất hiếm đối với người thị thành, khi vào nhà hàng, quán ăn luôn được đẩy lên giá khá cao. Tép bạc đất ngọt đậm, hòa quyện với vị ngọt thanh của củ cải trắng, cộng thêm vị cay nhẹ của rau răm, cay nồng của ớt, cay the của tỏi, chua êm đằm của chanh, đã làm nên món ăn ngon miệng. Dù có tí hăng nhẹ nhưng nhờ vậy củ cải trắng mới giữ được vị ngọt, giòn ổn định. Ngoài dùng cơm ra, món này có thể ăn với bún, hoặc làm thức nhắm đều rất phù hợp.

Bài và ảnh: LÊ QUỐC KỲ
Nguồn: Tạp chí VHNT số 652, tháng 8/2026