Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng chủ trì Diễn đàn; Đồng chủ trì có Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ, Trưởng Ban tổ chức chương trình; Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội Mạc Quốc Anh; Viện trưởng, Viện chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh (BCSI) Võ Trí Thành.
Đưa văn hóa trở thành động lực phát triển của doanh nghiệp
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa đối với sự phát triển nhanh và bền vững của doanh nghiệp cũng như đất nước. Văn hóa không chỉ quyết định cách thức một doanh nghiệp hoạt động, mà còn góp phần định hình tầm nhìn, bản sắc và khả năng phát triển lâu dài trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.
Theo Thứ trưởng, cùng với việc xây dựng và khẳng định thương hiệu văn hóa Việt Nam, phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và kinh tế du lịch đang được thúc đẩy thông qua những giải pháp đồng bộ về thể chế, nguồn lực và hành động thực tiễn.
Trong đó, việc xây dựng hành lang pháp lý cho phát triển công nghiệp văn hóa, chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp phát triển văn hóa từ năm 2026, cùng việc ra mắt Mạng lưới Phát triển Công nghiệp Văn hóa và công bố 17 bài toán lớn của ngành ngày 12/10 cho thấy quyết tâm đưa văn hóa trở thành một động lực phát triển quan trọng.
Thứ trưởng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ và những đơn vị hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa tích cực tham gia giải quyết các bài toán đặt ra, hướng tới những sản phẩm và kết quả cụ thể, có thể đo lường ngay trong năm 2026.
Đối với văn hóa doanh nghiệp, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh tám giá trị cốt lõi cần được chú trọng trong bối cảnh mới. Trước hết là liêm chính, thượng tôn pháp luật và giữ chữ tín; tiếp đó là lấy giá trị thực mang lại cho khách hàng làm thước đo cho hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp cần tôn trọng con người, trọng dụng nhân tài, tạo điều kiện phát triển năng lực; khuyến khích đổi mới sáng tạo, học tập liên tục và nâng cao khả năng thích ứng.
Bên cạnh đó, việc sử dụng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm ngày càng trở thành yêu cầu thiết thực. Văn hóa nêu gương của người đứng đầu cũng giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành chuẩn mực ứng xử, củng cố niềm tin và tạo sự đồng thuận trong tổ chức. Đặc biệt, doanh nghiệp cần gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa nhân loại, đồng thời gắn khát vọng phát triển của mình với trách nhiệm đối với cộng đồng và đất nước.
Đề cập mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp và chuyển đổi số, Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ cho rằng, đầu tư công nghệ mới chỉ là một phần của quá trình đổi mới. Để chuyển đổi số tạo ra hiệu quả bền vững, doanh nghiệp còn cần xây dựng môi trường khuyến khích học hỏi, chia sẻ tri thức, hợp tác và thử nghiệm những cách làm mới trong khuôn khổ trách nhiệm. Theo ông, con người phải được đặt ở vị trí trung tâm, với sự quan tâm không chỉ dành cho thu nhập mà còn cho cơ hội phát triển, tính công bằng, môi trường làm việc và khả năng đóng góp ý kiến.
Từ góc nhìn này, sức mạnh của văn hóa doanh nghiệp không nằm ở việc người lao động thuộc lòng những giá trị được tuyên bố, mà ở chỗ các giá trị ấy trở thành nguyên tắc ứng xử tự nhiên trong công việc. Đây cũng là yếu tố tạo nên bản sắc riêng, giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin và duy trì lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
Chuyển từ hình thức sang giá trị thực chất
Từ góc nhìn kinh tế, TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng muốn biến văn hóa doanh nghiệp thành động lực tăng trưởng thực tế cần có những chuyển biến căn bản trong tư duy và phương thức triển khai. Trước hết, cần rời bỏ cách tiếp cận nặng về hành chính, hình thức để hướng tới những giá trị thực chất, được thể hiện bằng sản phẩm và kết quả cụ thể.
Theo ông, văn hóa cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, doanh nghiệp không thể xem văn hóa là một lĩnh vực tách biệt với hoạt động sản xuất, kinh doanh hay quản trị. Ngược lại, văn hóa phải tạo ra môi trường khuyến khích sáng kiến, thúc đẩy tinh thần hợp tác và giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng trước những thay đổi của thị trường.
Một yêu cầu khác được TS Trần Đình Thiên đặt ra là phân định rõ vai trò giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Nhà nước cần tạo dựng môi trường, cơ chế và không gian thuận lợi để các giá trị văn hóa được phát huy; trong khi đó, doanh nghiệp phải chủ động xây dựng hệ giá trị, chuyển hóa thành phương thức vận hành và chịu trách nhiệm về hiệu quả thực tế.
Cùng bàn về vấn đề này, Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ cho rằng việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp cần được nhìn nhận trong một tầm nhìn rộng hơn, hướng tới hình thành hệ sinh thái văn hóa kinh doanh Việt Nam. Khi các doanh nghiệp cùng đề cao liêm chính, trách nhiệm, sáng tạo và tính chuyên nghiệp, những giá trị đó không chỉ tạo nên bản sắc riêng của từng tổ chức mà còn góp phần nâng cao hình ảnh và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp giữa nhiều chủ thể. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh; các hiệp hội thúc đẩy phổ biến chuẩn mực và nhân rộng mô hình tốt; cơ sở giáo dục, đào tạo chú trọng hơn đến đạo đức và văn hóa kinh doanh bên cạnh kiến thức quản trị. Báo chí và truyền thông cũng có vai trò lan tỏa những thực hành tích cực, đồng thời góp phần định hướng dư luận trước các hành vi kinh doanh thiếu chuẩn mực. Tuy nhiên, chủ thể trực tiếp quyết định văn hóa của mỗi doanh nghiệp vẫn là đội ngũ doanh nhân và người lãnh đạo.
Văn hóa gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành một nội dung quan trọng của Diễn đàn. Việc đầu tư vào dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay các nền tảng quản trị hiện đại có thể giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất, nhưng hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc vào tư duy, năng lực thích ứng và cách thức tổ chức con người.
Một môi trường khuyến khích học hỏi, chia sẻ, hợp tác và thử nghiệm có trách nhiệm sẽ tạo điều kiện để công nghệ được ứng dụng hiệu quả hơn. Ngược lại, nếu thiếu tinh thần đổi mới và sự sẵn sàng thay đổi, công nghệ khó có thể tạo ra chuyển biến căn bản trong hoạt động của doanh nghiệp.
Con người , vì vậy, cần được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Một môi trường làm việc có văn hóa không chỉ bảo đảm kỷ luật, hiệu suất mà còn tạo cơ hội phát triển, tôn trọng sự khác biệt, lắng nghe ý kiến và khuyến khích người lao động đóng góp sáng kiến. Vai trò nêu gương của người lãnh đạo, sự công bằng trong ứng xử và tính nhất quán giữa lời nói với hành động là những yếu tố quan trọng giúp các giá trị văn hóa đi vào thực tiễn.
Tại Diễn đàn, các đại biểu cũng trao đổi về đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, quản trị nhân lực, xây dựng thương hiệu và phát huy bản sắc doanh nghiệp. Các nội dung được triển khai qua hai phiên chuyên đề, tập trung vào văn hóa doanh nghiệp trong kỷ nguyên phát triển mới; xây dựng văn hóa doanh nghiệp gắn với chuyển đổi số; đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa bản sắc, giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh.
Từ những vấn đề được đặt ra, yêu cầu đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam là cụ thể hóa các giá trị văn hóa bằng những thay đổi có thể nhận thấy trong hoạt động hằng ngày: kinh doanh trung thực, coi trọng chất lượng sản phẩm, tôn trọng người lao động, lấy khách hàng làm trung tâm và chủ động đổi mới. Khi được thực hành nhất quán, văn hóa sẽ trở thành nền tảng tạo dựng niềm tin, củng cố thương hiệu và nâng cao sức chống chịu của doanh nghiệp trước biến động.
Diễn đàn Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam 2026 vì thế không chỉ mở ra không gian trao đổi về nhận thức và kinh nghiệm, mà còn gợi ra yêu cầu hành động đối với cả cơ quan quản lý lẫn cộng đồng doanh nghiệp. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp suy cho cùng là quá trình bền bỉ, đòi hỏi sự thống nhất giữa giá trị được tuyên bố và cách thức doanh nghiệp thực sự vận hành. Đây cũng là cơ sở để từng doanh nghiệp phát triển bền vững, đóng góp tích cực hơn cho nền kinh tế và sự phát triển văn hóa của đất nước.
