Trong thời đại số, yêu cầu ấy càng trở nên rõ nét. Mỗi ngày, người dân tiếp nhận một lượng thông tin rất lớn từ nhiều nguồn khác nhau. Thông tin chính thống đan xen với tin chưa được kiểm chứng, thậm chí sai lệch. Nếu những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống không được giải thích kịp thời, khoảng trống thông tin rất dễ xuất hiện.

Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là đấu tranh, phản bác những quan điểm sai trái trên không gian mạng. Một nhiệm vụ quan trọng không kém là chủ động xây dựng niềm tin trong đời sống, giải quyết những vấn đề từ cơ sở và tạo ra những kênh để người dân được nói, được hỏi, được giải đáp.

Mô hình “Cà phê Mặt trận - Lắng nghe dân nói” của Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Vang, TP Đà Nẵng là một cách làm theo hướng đó.

Khi đối thoại được đưa về gần dân

Còn nhớ vào sáng 9/8, trong không gian xinh đẹp của Farm Hòa Phú Jungle, thôn Khương Mỹ, xã Hòa Vang (TP. Đà Nẵng), chương trình “Cà phê Mặt trận - Lắng nghe dân nói” lần đầu tiên được tổ chức. Không gian đối thoại không phải là hội trường với những hàng ghế ngay ngắn mà là một nơi gần gũi, cởi mở. Cách tổ chức này tạo cảm giác thân tình, giúp người tham dự dễ dàng trao đổi những vấn đề mình quan tâm.

Tham dự chương trình có ông Bùi Hồng Trung, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; ông Nguyễn Thanh Quảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã cùng đại diện Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND, Mặt trận, các ban, ngành, đoàn thể, lực lượng Công an, Quân sự. Đáng chú ý, hơn 50 người có uy tín tại 12 thôn, trong đó có nhiều người cao tuổi, đã trực tiếp tham gia đối thoại.

Những câu chuyện được đưa ra khá gần với đời sống thường ngày: đường giao thông, thoát nước, chiếu sáng, quản lý đất đai, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, an ninh trật tự và chất lượng phục vụ của cán bộ, công chức. Qua chương trình, có 17 lượt ý kiến với 51 nội dung kiến nghị được nêu lên.

Điều đáng ghi nhận là người dân không chỉ phản ánh khó khăn mà còn trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi và đề xuất giải pháp. Ở chiều ngược lại, lãnh đạo địa phương có thêm điều kiện nắm bắt những vấn đề đang phát sinh tại từng khu dân cư.

Ông Tán Kim, người dân thôn Bồ Bản cho rằng, trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Mặt trận càng cần phát huy vai trò cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Theo ông, cách ngồi cùng nhau, trò chuyện trong không khí thoải mái giúp người dân mạnh dạn chia sẻ tâm tư, nguyện vọng và mong muốn mô hình được duy trì thường xuyên.

Đó cũng chính là giá trị đầu tiên của mô hình: tạo ra một không gian để khoảng cách giữa chính quyền và người dân được rút ngắn bằng đối thoại.

Không dừng ở chuyện “ngồi uống cà phê”

Nếu chỉ dừng ở một buổi gặp gỡ, “Cà phê Mặt trận” sẽ khó tạo nên giá trị lâu dài. Điểm quan trọng nằm ở việc những ý kiến của người dân sau đó được tiếp nhận, phân loại và chuyển đến cơ quan có trách nhiệm giải quyết.

Ngay sau chương trình, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Vang tổng hợp các kiến nghị, báo cáo cấp ủy và chính quyền để xem xét theo thẩm quyền; những vấn đề vượt thẩm quyền được kiến nghị lên cấp trên.

Như vậy, “lắng nghe” phải đi cùng “hành động”. Người dân nói nhưng phải có nơi tiếp nhận; kiến nghị được ghi nhận nhưng cần có quá trình xử lý; những vấn đề chưa thể giải quyết ngay cũng cần được thông tin rõ ràng để người dân hiểu.

Một nền hành chính gần dân không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao. Đôi khi, đó là việc cán bộ dành thời gian nghe một kiến nghị cụ thể, giải thích một vấn đề người dân còn chưa rõ hoặc chủ động thông tin về một chính sách đang được triển khai.

Khi những việc như vậy được thực hiện thường xuyên, đối thoại sẽ không còn là hoạt động mang tính thời điểm mà trở thành một phương thức làm việc của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Chủ động thông tin để thu hẹp “khoảng trống”

Sự phát triển của mạng xã hội đem lại nhiều thuận lợi nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Một thông tin chưa đầy đủ có thể nhanh chóng bị chia sẻ và diễn giải theo nhiều hướng. Một vấn đề dân sinh chưa được giải thích kịp thời đôi khi dễ trở thành đề tài của những suy đoán không chính xác.

Trong hoàn cảnh đó, phản bác thông tin sai trái là cần thiết nhưng chủ động cung cấp thông tin chính xác còn quan trọng hơn.

Khi người dân biết chủ trương được thực hiện như thế nào, vấn đề thuộc trách nhiệm của cơ quan nào và có thể phản ánh ở đâu, họ sẽ có thêm cơ sở để đánh giá thông tin. Khi những thắc mắc được giải đáp bằng thông tin rõ ràng, minh bạch, những nghi ngại không cần thiết cũng có cơ hội được tháo gỡ.

Có thể nói, xây dựng niềm tin chính là cách thu hẹp khoảng trống để thông tin sai lệch len vào đời sống.

Từ góc độ đó, “Cà phê Mặt trận” không đơn thuần là một hình thức sinh hoạt mới. Điều đáng chú ý hơn là tinh thần chủ động tiếp cận Nhân dân. Thay vì chờ người dân tìm đến cơ quan công quyền, chính quyền và Mặt trận tạo ra một không gian để người dân có thể chủ động tìm đến, chia sẻ và đối thoại.

Đây cũng là cách biến công tác dân vận từ tuyên truyền một chiều thành quá trình tương tác hai chiều.

Phát huy vai trò người có uy tín

Việc lựa chọn người có uy tín tại các thôn làm đối tượng tham gia chương trình đầu tiên là một điểm đáng chú ý.

Ở mỗi cộng đồng dân cư, người có uy tín thường là những người hiểu địa bàn, nắm được tâm tư của bà con và có khả năng kết nối các nhóm dân cư. Họ vừa là người phản ánh tiếng nói từ cơ sở, vừa có thể góp phần giải thích, vận động cộng đồng thực hiện những chủ trương phù hợp.

Khi lực lượng này được kết nối thường xuyên với cấp ủy, chính quyền và Mặt trận, thông tin sẽ có thêm một kênh truyền dẫn đáng tin cậy. Chính quyền hiểu dân hơn; người dân hiểu rõ hơn những chủ trương đang được triển khai.

Đồng thuận xã hội vì thế không phải là sự đồng nhất tuyệt đối về quan điểm. Đồng thuận trước hết là khả năng cùng ngồi lại, trao đổi thẳng thắn, tôn trọng những ý kiến chính đáng và tìm ra giải pháp vì lợi ích chung.

Theo Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Vang, chương trình dự kiến được duy trì mỗi tháng một lần và từng bước mở rộng sự tham gia của Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ… Nếu được tổ chức hiệu quả, đây có thể trở thành một kênh nắm bắt dư luận và phản ánh tâm tư Nhân dân thường xuyên ở cơ sở.

Từ niềm tin đến “thế trận lòng dân”

Trong xây dựng và phát triển địa phương, hạ tầng, kinh tế và nguồn lực là những yếu tố quan trọng. Song để những nguồn lực ấy phát huy hiệu quả lâu dài, không thể thiếu sự đồng thuận của cộng đồng.

Một người dân tích cực đóng góp ý kiến là một nguồn lực. Một người có uy tín vận động bà con giữ gìn môi trường, chấp hành pháp luật, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư là một điểm tựa. Một cộng đồng biết chia sẻ thông tin chính xác, không vội vàng tin hoặc lan truyền những nội dung chưa được kiểm chứng cũng góp phần tạo nên môi trường xã hội lành mạnh.

Những điều ấy tưởng như nhỏ bé nhưng khi được kết nối sẽ tạo thành sức mạnh lớn.

“Thế trận lòng dân” không thể hình thành trong ngày một ngày hai. Đó là kết quả của một quá trình lâu dài, trong đó sự gần gũi, trách nhiệm, minh bạch và hiệu quả phục vụ Nhân dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Càng hiểu dân, càng giải quyết tốt những vấn đề chính đáng của dân thì nền tảng xã hội của hệ thống chính trị càng vững. Ngược lại, những vấn đề tồn đọng kéo dài, thông tin chậm trễ hoặc thiếu minh bạch có thể tạo ra tâm lý hoài nghi và làm suy giảm sự đồng thuận.

Bởi vậy, xây dựng “thế trận lòng dân” trước hết phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể trong đời sống.

Một tách cà phê, một cách làm mới

“Cà phê Mặt trận - Lắng nghe dân nói” tại Hòa Vang mới là bước khởi đầu nhưng từ cách làm này có thể thấy một hướng tiếp cận đáng quan tâm trong công tác dân vận hiện nay.

Một cuộc trò chuyện có thể giúp phát hiện một vấn đề. Một vấn đề được giải thích rõ có thể tháo gỡ một băn khoăn. Một kiến nghị được tiếp nhận và xử lý trách nhiệm có thể tạo thêm niềm tin. Khi niềm tin được bồi đắp qua nhiều việc làm cụ thể, sự đồng thuận sẽ dần hình thành.

Trong kỷ nguyên số, khi phương thức tiếp nhận thông tin của người dân thay đổi nhanh chóng, công tác dân vận cũng cần đổi mới. Công nghệ có thể giúp thông tin đi xa hơn, nhanh hơn nhưng không thể thay thế hoàn toàn sự gặp gỡ và đối thoại trực tiếp.

Càng có nhiều thông tin trên không gian mạng, càng cần những địa chỉ để người dân được hỏi và được giải đáp. Càng nhiều luồng ý kiến khác nhau, càng cần những diễn đàn để trao đổi thẳng thắn, dân chủ và có trách nhiệm.

Từ “Cà phê Mặt trận” đến “thế trận lòng dân” vì thế không phải là một khoảng cách quá xa. Điểm khởi đầu chính là sự lắng nghe; bước tiếp theo là trách nhiệm giải quyết; kết quả cuối cùng là niềm tin và đồng thuận.

Nếu được duy trì thực chất, mở rộng đối tượng và gắn chặt với việc xử lý những vấn đề người dân quan tâm, mô hình này không chỉ giúp Mặt trận gần dân hơn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Suy cho cùng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được thể hiện qua những bài viết hay cuộc đấu tranh trên không gian mạng. Đó còn là khả năng để những chủ trương đúng đắn được kiểm chứng bằng kết quả trong cuộc sống; để người dân cảm nhận được sự đồng hành của chính quyền; để mỗi tiếng nói chính đáng đều có nơi tiếp nhận.

Khi dân được lắng nghe, dân hiểu hơn và chính quyền làm tốt hơn; khi niềm tin được vun đắp từ những việc cụ thể, “thế trận lòng dân” sẽ ngày càng vững chắc.

Và có lẽ, ý nghĩa sâu xa nhất của một tách cà phê không nằm ở hương vị của nó mà ở chỗ từ cuộc trò chuyện giản dị ấy, chính quyền và Nhân dân có thể hiểu nhau hơn, cùng nhìn về một hướng và chung tay xây dựng Hòa Vang ngày càng phát triển.

Bài và ảnh: TIÊN SA

Nguồn: Tạp chí VHNT số 655, tháng 9/2026