Đọc sách không chỉ là hành trình tiếp nhận tri thức mà còn là cầu nối gột rửa tâm hồn, nuôi dưỡng những mầm thiện. Phía sau những bức tường giam, văn hóa đọc đang âm thầm lan tỏa, trở thành “người bạn đồng hành” tin cậy, thắp lên khát vọng hoàn lương và mở ra cánh cửa tái hòa nhập cộng đồng cho hàng vạn phạm nhân, học viên.
Sức lan tỏa từ một hành trình nhân văn
Chương trình "Tủ sách hướng thiện" được phát động từ năm 2018 dưới sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ VHTTDL với Bộ Công an, đến nay đã trở thành một mô hình hợp tác bền vững và đạt hiệu quả rõ nét.
Nhìn lại chặng đường gần một thập kỷ, chương trình đã in dấu chân tại hàng loạt đơn vị trên cả nước. Từ những viên gạch đầu tiên tại Trại giam Phú Sơn 4 (năm 2018), hành trình nhân văn này tiếp tục nối dài qua các trại giam Thanh Xuân, Hồng Ca, Đại Bình, Phước Hòa, Định Thành (năm 2020), Trại giam Ninh Khánh (năm 2023) và mới đây nhất là Trại giam Nam Hà (năm 2026)... Thống kê cho thấy, chỉ riêng giai đoạn 2018-2023, gần 139.000 cuốn sách đã được các thư viện tỉnh, các tổ chức và cá nhân trao tặng cho hệ thống tủ sách, phòng đọc trại giam. Những con số ấy là minh chứng sống động cho sự chung tay đầy trách nhiệm của toàn xã hội đối với những mảnh đời lầm lỡ.
Khi sách là “liều thuốc” cảm hóa tâm hồn
Trong không gian đặc biệt của các trại giam, mỗi cuốn sách được lật mở giống như một ô cửa sổ nhìn ra thế giới bao dung và đầy hy vọng. Mỗi người đều có cơ hội sửa chữa lỗi lầm, làm lại cuộc đời nếu có quyết tâm và được cộng đồng quan tâm, sẻ chia.
Đại tá Nguyễn Đình Thảo, Trưởng Phòng Văn hóa văn nghệ (Cục Công tác chính trị, Bộ Công an) khẳng định: “Đọc sách là một trong những con đường quan trọng để tiếp nhận tri thức, bồi đắp nhân cách và nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Đối với phạm nhân, học viên và học sinh trường giáo dưỡng đang trong quá trình học tập, cải tạo và rèn luyện, sách không chỉ là nguồn tri thức mà còn là người bạn đồng hành tin cậy, giúp định hướng suy nghĩ tích cực, khơi dậy ý chí vươn lên và củng cố niềm tin vào khả năng sửa chữa lỗi lầm, làm lại cuộc đời”.
Hiệu quả cảm hóa từ những trang sách không còn là lý thuyết suông. Nhìn vào mô hình “Tủ sách hướng thiện” tại Trại tạm giam số 1 Công an Thành phố Cần Thơ, nơi đang sở hữu kho sách đồ sộ với hơn 10.000 cuốn, chúng ta có thể thấy rõ sức mạnh của tri thức. Hàng nghìn lượt mượn đọc mỗi năm đã giúp nhiều phạm nhân có sự chuyển biến rõ rệt về mặt nhận thức lẫn hành vi. Nhiều người trong số họ nhờ tích cực rèn luyện, thay đổi tư duy đã được nhận khen thưởng, giảm án và đặc xá để sớm trở về với gia đình.
Mục tiêu năm 2026: Kiến tạo không gian văn hóa đọc toàn diện
Tiếp nối những thành công đã đạt được, năm 2026, Ban tổ chức dự kiến triển khai mở rộng và xây dựng mới mô hình “Tủ sách hướng thiện” tại 8 trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc và trường giáo dưỡng trọng điểm, bao gồm: Trường Giáo dưỡng số 2 (Ninh Bình); Trại giam An Điềm (Đà Nẵng); Trại giam Bến Giá (Vĩnh Long); Trại giam Thanh Phong (Thanh Hóa); Trại giam Cây Cầy (Tây Ninh); Trại giam Quyết Tiến (Tuyên Quang); Trại giam Tân Lập (Phú Thọ); Cơ sở giáo dục Thanh Hà (Phú Thọ).
Để nâng cao chất lượng phục vụ và đáp ứng nhu cầu học tập, giải trí lành mạnh của phạm nhân và học sinh, các tủ sách năm nay sẽ được bổ sung đa dạng thể loại. Danh mục sách tặng được chọn lọc kỹ lưỡng, trải dài từ sách pháp luật - công dân, sách kỹ năng sống, đạo đức, học nghề, cho đến các đầu sách văn học nghệ thuật, lịch sử - địa lý, khoa học tự nhiên và xã hội...
Điểm đặc biệt của chuỗi chương trình năm 2026 là việc không chỉ dừng lại ở hành động trao tặng sách thuần túy, mà hướng tới xây dựng một “hệ sinh thái văn hóa đọc” thu nhỏ mang tính tương tác cao. Song song với các tủ sách, Ban tổ chức sẽ triển khai các hoạt động giới thiệu sách và đọc sách theo chuyên đề. Đồng thời, các buổi chiếu phim phóng sự về những tấm gương hoàn lương tái hòa nhập cộng đồng, phim tài liệu lịch sử, giáo dục giá trị đạo đức cũng sẽ được lồng ghép.
Hơn thế nữa, những buổi giao lưu, nói chuyện chuyên đề có sự tham gia của các chuyên gia tâm lý, chuyên gia kỹ năng sống, diễn giả và nhà văn sẽ là nguồn động lực tinh thần to lớn. Tại đây, các câu chuyện truyền cảm hứng sẽ tiếp thêm năng lượng tích cực, củng cố nghị lực để các phạm nhân vững tâm cải tạo tốt.
Để hành trình này thực sự chạm đến trái tim của người đọc, tại cuộc họp triển khai, đại diện các đơn vị đồng hành như Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ VHTTDL); Nhà xuất bản Công an nhân dân; Chương trình “Cùng bạn đọc sách nâng tầm trí tuệ Việt”; Nhà sách Dân Hiền; Thư viện Quân đội Trung ương; Nhà hát Ca Múa Nhạc Công an nhân dân; Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng… đều thống nhất rằng: Ban tổ chức cần liên tục rà soát, tinh chỉnh kế hoạch để lựa chọn những đầu sách thực sự phù hợp với đặc thù của từng loại hình cơ sở giam giữ và trường giáo dưỡng. Từ đó, biến mỗi tủ sách trở thành một địa chỉ văn hóa quen thuộc, gần gũi và nhân văn.
“Tủ sách hướng thiện” không đơn thuần là việc mang những trang giấy vào phòng giam, mà đó là hành trình gieo hạt giống thiện lành vào những mảnh đất khô cằn vì lầm lỗi. Những hoạt động văn hóa nghệ thuật và những cuốn sách ý nghĩa chính là lời khẳng định nhân văn của cộng đồng: Bất kỳ ai cũng có cơ hội sửa chữa sai lầm và làm lại cuộc đời, miễn là họ có quyết tâm và nhận được sự sẻ chia, nâng đỡ từ xã hội.
