Trại sáng tác do Bộ VHTTDL phối hợp với Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức, diễn ra từ trung tuần tháng 4/2026, trại sáng tác quy tụ 15 họa sĩ là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, bao gồm cả họa sĩ trong và ngoài quân đội. Nhiều tác giả có thâm niên, trình độ chuyên môn cao, giàu tâm huyết và đã gặt hái nhiều thành công với đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng.

Việc lựa chọn đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng đặt ra những yêu cầu khắt khe về nhận thức lịch sử, bản lĩnh nghề nghiệp và chiều sâu biểu đạt. Tuy nhiên, chính trong thử thách đó, trại sáng tác đã phát huy vai trò như một “không gian trung gian” đặc biệt – nơi ký ức lịch sử được tiếp cận từ nhiều góc nhìn, được tái hiện không chỉ bằng tư liệu mà bằng cảm xúc, trải nghiệm và tư duy thẩm mỹ đương đại.

Các họa sĩ đã sáng tác 33 tác phẩm mỹ thuật, bám sát chủ đề, tập trung khai thác đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng với nhiều cách tiếp cận khác nhau, giàu ý tưởng sáng tạo nghệ thuật, có ngôn ngữ biểu đạt phong phú như: Di sản (Trịnh Bá Quát), Giao điểm (Mai Xuân Chung), Tân Sơn Nhất 29/4/1975 (Đào Hoa Vinh), Lũy thép nơi đảo xa (Kiều Ngọc Hải), Dải đất hẹp (Nguyễn Hải Nghiêm), Đêm biên cương (Trần Như Thái)…

Bên cạnh những tác phẩm được hoàn thành tại chỗ, nhiều tác phẩm đang trong quá trình dở dang sẽ tiếp tục được các họa sĩ chỉnh sửa, hoàn thiện sau trại, hướng tới tham gia các triển lãm chuyên đề trong thời gian tới. Điều đó cho thấy, trại sáng tác không chỉ khép lại một chặng đường lao động nghệ thuật, mà còn mở ra những hành trình sáng tạo dài hơi phía trước.

Một trong những điểm nổi bật của trại sáng tác năm nay là sự giao thoa giữa các thế hệ họa sĩ. Những nghệ sĩ từng trải qua chiến tranh hoặc có ký ức gần với lịch sử mang đến chiều sâu trải nghiệm, trong khi lớp họa sĩ trẻ đóng góp cách nhìn mới, ngôn ngữ tạo hình hiện đại và tinh thần phản tư. Sự kết hợp này giúp đề tài chiến tranh cách mạng tránh được lối mòn minh họa, đồng thời mở ra những hướng tiếp cận mới, phù hợp với cảm nhận của công chúng. Vì thế, ký ức lịch sử không bị đóng khung, mà tiếp tục được làm mới trong dòng chảy nghệ thuật đương đại.

Đáng chú ý, trại sáng tác năm nay ghi nhận sự chủ động cao của các họa sĩ trong việc chuẩn bị họa phẩm, từ toan, màu đến thiết bị sáng tác, góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn và tính chuyên nghiệp của hoạt động.

Bên cạnh những kết quả tích cực, trại sáng tác cũng phản ánh một số khó khăn: kinh phí hạn chế, điều kiện vật chất chưa đồng bộ, thiếu không gian và nguồn lực hỗ trợ sau sáng tác.

Từ thực tiễn tại Đại Lải, có thể khẳng định trại sáng tác vẫn là một thiết chế quan trọng trong đời sống mỹ thuật. Đây là môi trường giúp nghệ sĩ có điều kiện tập trung sáng tác chuyên sâu, tiếp cận thực tiễn và theo đuổi những đề tài có chiều sâu tư tưởng.

Để phát huy hiệu quả,  mô hình này cần được đầu tư đồng bộ hơn, không chỉ về cơ sở vật chất mà còn ở cơ chế hỗ trợ sau sáng tác như tổ chức triển lãm, lưu trữ và quảng bá tác phẩm, tạo điều kiện để tác phẩm đến gần hơn với công chúng.

Trại sáng tác hội họa 2026 khép lại, nhưng hành trình sáng tạo và đối thoại với lịch sử vẫn tiếp tục lan tỏa, như một minh chứng cho vai trò của nghệ thuật trong việc gìn giữ và làm mới ký ức dân tộc.