Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông - Trưởng Ban chỉ đạo LHP Việt Nam lần thứ XXIV; Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trần Thị Diệu Thúy; Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường - Trưởng Ban tổ chức LHP Việt Nam lần thứ XXIV; Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy - đồng Trưởng Ban tổ chức LHP Việt Nam lần thứ XXIV; các chuyên gia điện ảnh đến từ Pháp, Úc, Singapore, Ấn Độ; các sở, ngành và đại diện nhiều địa phương trên cả nước; cùng đông đảo nhà sản xuất phim trong nước và quốc tế.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông phát biểu tại hội thảo

Tầm nhìn chiến lược của TP.HCM và khát vọng "phim trường mở"

Trong lời phát biểu khai mạc, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, khẳng định vai trò trung tâm và tiềm năng của thành phố sau khi không gian phát triển được mở rộng (có rừng, có biển), tạo điều kiện thuận lợi để điện ảnh - một ngành công nghiệp văn hóa giàu tiềm năng - đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh thành phố. Bà nhấn mạnh TP.HCM đang tập trung xây dựng một hệ sinh thái điện ảnh toàn diện, từ sản xuất, phát hành, đào tạo nhân lực đến phát triển hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ, hướng đến một ngành công nghiệp hiện đại và chuyên nghiệp, đủ điều kiện để trở thành điểm đến sản xuất phim của cả trong và ngoài nước.

Trong phát biểu đề dẫn, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy đã làm rõ hơn khát vọng này. Bà khẳng định việc TP.HCM được UNESCO ghi danh là “Thành phố sáng tạo toàn cầu trong lĩnh vực điện ảnh” mở ra hành trình mới để khẳng định vị thế một trung tâm sản xuất phim chuyên nghiệp. Theo bà, một hệ sinh thái điện ảnh mạnh không chỉ dựa trên trường quay hay nhân lực mà còn ở khả năng đáp ứng nhu cầu, sự thông thoáng của quy trình - thủ tục và mức độ sẵn sàng hỗ trợ của các cấp địa phương. Bà đặt ra các câu hỏi cốt lõi xuyên suốt hội thảo: Làm thế nào để các địa phương trở thành “phim trường mở”? Làm thế nào để các đoàn phim cảm thấy phù hợp về bối cảnh, điều kiện và sự đồng hành? Và làm sao để điện ảnh trở thành động lực cho du lịch, kinh tế sáng tạo và thương hiệu địa phương? Bà đề nghị hội thảo tập trung thảo luận, đưa ra khuyến nghị rõ ràng và các cam kết hành động có thể triển khai ngay để làm cơ sở cho thành phố thực hiện các nghĩa vụ trong Mạng lưới Thành phố Sáng tạo của UNESCO. Việc công bố cẩm nang TP Hồ Chí Minh - Điểm đến sản xuất phim, với sự hỗ trợ chuyên môn của Đại sứ quán Pháp, là bước đi cụ thể đầu tiên, giúp nhà làm phim tiết kiệm thời gian tìm hiểu bối cảnh và nâng cao vị thế điện ảnh thành phố trong khu vực.

Nhà Biên kịch Dương Cẩm Thúy - Chủ tịch Hội Điện ảnh TP.HCM phát biểu

Các ý kiến khác từ các đại biểu cũng làm rõ thêm bức tranh tổng thể. Đại diện các địa phương như Giám đốc Sở VHTTDL TP Huế Phan Thanh Hải chia sẻ kinh nghiệm cụ thể với quy trình hỗ trợ linh hoạt, minh bạch: Thủ tục hành chính chỉ mất 1-2 ngày, giảm hoặc miễn phí phí tham quan cho các đoàn phim quảng bá du lịch và hỗ trợ tối đa việc khảo sát, an ninh. Bà Phan Cẩm Tú - Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam nhấn mạnh sự cần thiết của chính sách ưu đãi tài chính, dẫn chứng Thái Lan hoàn 30% chi phí.

Mọi ý kiến đều dẫn đến một điểm chung: Việt Nam cần một cơ quan chuyên trách đủ mạnh để dẫn dắt, có chức năng là đầu mối tiếp nhận, xử lý mọi yêu cầu, kết nối liên ngành để rút ngắn thủ tục, đề xuất chính sách ưu đãi cạnh tranh, và chuẩn hóa quy trình cấp phép.

Những bài học kinh nghiệm và định hướng tương lai

Phiên thảo luận thứ nhất Kinh nghiệm thu hút đoàn làm phim trên thế giới và bài học cho Việt Nam do nhà sản xuất Phạm Gia Quý (Giám đốc Spring Authur), đạo diễn Paul Brenner (Úc), nhà sản xuất Andy Ho (RICE Content & Media - Singapore), nhà sản xuất Terry Gordon (Úc) – Giám đốc Asia Film Fixers, và ông Nigel (Giám đốc Movieworx - Úc) tham gia, đã tập trung phân tích kinh nghiệm quốc tế và những bài học cho Việt Nam. Các chuyên gia quốc tế đều nhất trí rằng Việt Nam sở hữu lợi thế nổi bật về cảnh quan, chi phí và văn hóa, nhưng điều các đoàn phim quốc tế quan tâm hơn cả là mức độ chuẩn hóa dịch vụ và tính cạnh tranh về chính sách.

Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy phát biểu đề dẫn hội thảo

Các diễn giả đều quan tâm đến vấn đề như: chính sách hoàn thuế, hoàn tiền (rebate) trong hoạt động sản xuất phim nếu đoàn làm phim sử dụng nhiều nhân lực và công đoạn ở địa phương. Họ nhấn mạnh sự cần thiết phải có một ủy ban, văn phòng về điện ảnh (Film Commission) để làm đầu mối, hạn chế những thủ tục rườm rà. Nhà sản xuất Andy Ho chỉ rõ vấn đề về minh bạch báo giá dịch vụ, lấy ví dụ Thái Lan có nhiều bảng báo giá với mức chênh lệch nhỏ, còn ở Việt Nam sự chênh lệch còn khá cao, gây khó khăn cho việc thuyết phục đối tác quốc tế. Nhà sản xuất Terry Gordon khẳng định, về mặt thủ tục, nhiều nước đã khắc phục được nên không có lý do gì Việt Nam không thể khắc phục được. Đạo diễn Paul Brenner cũng cho rằng các đơn vị tại Việt Nam cần nâng cao năng lực sản xuất tại chỗ về nguồn nhân lực kỹ thuật, thiết bị chuyên dụng và các tiêu chuẩn phối hợp tại hiện trường để cạnh tranh ngang tầm với các trung tâm sản xuất trong khu vực.

Tóm lại, phiên 1 đặt ra yêu cầu cấp thiết về cơ chế một cửa (one-stop service) và chính sách tài chính ưu đãi làm chìa khóa cạnh tranh.

Phiên thảo luận thứ 2 về định hướng xây dựng cơ chế, chính sách thu hút sản xuất phim tại các địa phương

Phiên thảo luận thứ hai Định hướng xây dựng cơ chế, chính sách thu hút sản xuất phim tại các địa phương do ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM điều phối, với sự tham gia của ông Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh Đỗ Quốc Việt, PGS, TS Nguyễn Thu Phương, NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, và bà Dương Cẩm Thúy tập trung vào lộ trình hành động và xây dựng khung chính sách trong nước.

PGS, TS Nguyễn Thu Phương đề xuất TP.HCM cần có một gói chính sách đặc thù dành riêng cho điện ảnh, phù hợp với các cam kết quốc tế, bao gồm việc xây dựng một trung tâm sản xuất phim theo cơ chế một cửa và quy hoạch đô thị tích hợp ngành điện ảnh. Bà còn đề xuất tham khảo mô hình ban hành nghị quyết riêng cho ngành Điện ảnh của Hà Nội để xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, nuôi dưỡng lực lượng sáng tạo kế cận. NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy nhắc lại 6 sáng kiến của TP.HCM, trong đó nhấn mạnh sáng kiến phát triển điện ảnh trong học đường nhằm xây dựng thế hệ kế thừa không chỉ là tài năng điện ảnh mà còn là những con người của văn hóa, có khả năng cảm thụ nghệ thuật, và việc phát triển các không gian sáng tạo tự nhiên (Cần Giờ) và di tích (Côn Đảo). Bà Dương Cẩm Thúy nhấn mạnh điện ảnh cần chuyển đổi phù hợp xu hướng khách quan, vừa phục vụ chính trị vừa đáp ứng nhu cầu giải trí, và phải có khả năng bán ra thị trường quốc tế.

Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh Đỗ Quốc Việt nêu rõ, Cục Điện ảnh đã thực hiện nhiều cải cách quan trọng kể từ khi Luật Điện ảnh sửa đổi được ban hành, chẳng hạn như giảm 25% thời gian cấp phép quay phim và đơn giản hóa quy trình nộp kịch bản. Ông cho biết Cục đang tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp lý liên quan và cam kết sẽ tiếp tục rút ngắn thủ tục hành chính hơn nữa để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà sản xuất phim, hướng tới một môi trường pháp lý rõ ràng, minh bạch và thuận tiện.

Toàn cảnh Hội thảo

Phát biểu tổng kết hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông đã ghi nhận các ý kiến thẳng thắn, trách nhiệm và đưa ra định hướng hành động. Ông tái khẳng định tầm quan trọng của việc thu hút đoàn làm phim quốc tế theo chiến lược của Chính phủ, nhấn mạnh rằng điện ảnh thế giới đã chứng minh mỗi bộ phim là một công cụ truyền thông khổng lồ, mang lại giá trị truyền thông, thúc đẩy du lịch và mở ra cơ hội phát triển kinh tế mới. Việt Nam hoàn toàn có thể làm được điều đó nếu có sự liên kết, phối hợp và cùng nhau hành động. Về lợi thế của TP.HCM, Thứ trưởng nhận định thành phố có tiềm năng lớn, nguồn nhân lực dồi dào, doanh nghiệp dịch vụ phát triển, bối cảnh đa dạng, cùng lợi thế từ Nghị quyết cơ chế đặc thù. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, TP.HCM phải tập trung vào các giải pháp cụ thể: Xây dựng bộ máy điều phối liên ngành (đủ thẩm quyền xử lý thủ tục, đảm bảo quy trình minh bạch và rút ngắn thời gian), chuẩn bị hạ tầng, điểm đến và dịch vụ (đủ hấp dẫn, có bản sắc riêng), và đầu tư bài bản cho đào tạo nhân lực. Ông khẳng định lại nỗ lực của Bộ VHTTDL trong việc cải cách thủ tục hành chính, rút thời gian cấp phép xuống còn vài ngày và Luật Điện ảnh mới được đánh giá là cởi mở trong khu vực. Thứ trưởng kỳ vọng: "Trong hai năm tới, TP.HCM có thể báo cáo một mô hình hoàn chỉnh để nhân rộng ra các địa phương khác", góp phần thúc đẩy công nghiệp điện ảnh quốc gia, hội nhập sâu hơn vào bản đồ điện ảnh khu vực.

Hội thảo đã góp phần định hình rõ ràng con đường chuyển đổi của điện ảnh Việt Nam: từ việc chấp nhận các điểm nghẽn về chính sách và thủ tục, đến việc xây dựng một thiết chế đủ mạnh (Ủy ban Phim) và áp dụng cơ chế ưu đãi cạnh tranh (rebate), lấy TP.HCM làm đầu tàu đột phá, nhân rộng mô hình "phim trường mở" ra cả nước. Đó là con đường để Việt Nam phát huy tối đa lợi thế cảnh quan thiên nhiên và văn hóa đặc sắc, khai thác điện ảnh như một động lực phát triển kinh tế bền vững.

NGÔ HỒNG VÂN - Ảnh: BTC