Lắng đọng cảm xúc với “Khúc tri ân”
Tối 13/10, tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (TP.HCM), chương trình nghệ thuật “Khúc tri ân” kể lại những câu chuyện về chiến tranh, tình đồng đội và nỗi mong chờ của các gia đình liệt sĩ. Chương trình do Thành ủy, UBND TP.HCM, Ban Chỉ đạo 515 và Sở VHTT TP.HCM phối hợp thực hiện, với sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, TP.HCM và hơn 200 văn nghệ sĩ cùng 1.000 khán giả.
Được dàn dựng thành ba chương Mậu Thân 1968, Mệnh lệnh từ trái tim và Viết tiếp lời non sông, chương trình "Khúc tri ân" mở đầu bằng tổ khúc Bão nổi lên rồi – Tổ quốc ơi ta đã nghe, qua giọng hát của 50 thành viên Đội Tình nguyện viên Nghệ sĩ TP.HCM. Âm hưởng hào hùng gợi nhắc lời thơ chúc Tết Xuân Mậu Thân 1968 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, khơi dậy ký ức về những năm tháng chiến đấu vì độc lập, tự do.
Không khí chương trình lắng xuống với liên khúc Ngọn nến tri ân – Linh thiêng Việt Nam do NSND Tạ Minh Tâm và NSƯT Phạm Khánh Ngọc thể hiện. Hơn 200 nghệ sĩ cùng thắp nến tưởng niệm; sau tiết mục, khoảng 1.000 khán giả cùng Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, bà Trương Mỹ Hoa – nguyên Phó Chủ tịch nước và Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa – Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam... đã dành một phút mặc niệm những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Nỗi đau của những gia đình mất người thân được khắc họa qua tiết mục kịch Khắc khoải nỗi mong chờ, với sự tham gia của NSƯT Lê Thiện và NSƯT Tuyết Thu. Các ca khúc Hẹn ước Bắc Nam do Quốc Đại, Tố My thể hiện; Người lính già và hoa hồng thắm qua giọng ca Lân Nhã; Dưới cờ Tổ quốc anh về với Nguyễn Duyên Quỳnh và nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung tiếp nối niềm mong mỏi những người đã ngã xuống được trở về với quê hương.
Một trong những khoảnh khắc xúc động là cuộc giao lưu với cựu bác sĩ quân y Trần Văn Bản, 82 tuổi, người tình nguyện hỗ trợ lực lượng tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Dù tuổi cao, ông vẫn có mặt từ sáng sớm đến chiều muộn để góp kinh nghiệm chuyên môn trong quá trình xem xét hài cốt và di vật. Ông chia sẻ: “Chỉ cần còn sống, chúng tôi sẽ đi tìm để đưa các anh về với mẹ, quê hương, Tổ quốc”.
Cùng tham gia giao lưu, họa sĩ Lê Sa Long giới thiệu những tác phẩm ghi lại công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Bức tranh Dưới hố sâu khắc họa những dấu cờ đánh dấu vị trí phát hiện hài cốt, ngọn nến tưởng niệm và hình ảnh những người lính trẻ đang làm nhiệm vụ.
Các ca khúc Vết chân tròn trên cát qua giọng hát Cao Minh, Hát cho người còn sống do Phương Thanh thể hiện và Còn gì đẹp hơn với sự hòa giọng của Nguyễn Phi Hùng, Trung Kiên, Tùng Lâm, Minh Sang, Leo Minh Tuấn khép lại chương trình bằng thông điệp tri ân và khát vọng gìn giữ hòa bình....
Đón các liệt sĩ về với đất mẹ
Sáng 14/10 tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM phối hợp với Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 7 tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ. Tham dự buổi lễ có Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, Quân đội, TP.HCM cùng đông đảo cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và Nhân dân.
Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu dâng hoa, dâng hương tưởng niệm Cố Tổng Bí thư Trần Phú và các anh hùng liệt sĩ tại công viên. Sau nghi thức viếng, ông Nguyễn Mạnh Cường- Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố, đọc điếu văn tưởng niệm.
Điếu văn nhắc nhớ những người con từ nhiều miền quê đã lên đường chiến đấu vì độc lập dân tộc, thống nhất non sông. Nhiều người không kịp nhìn thấy ngày đất nước hòa bình. Từ ngày 23/6 đến hết ngày 5/10/2026, lực lượng chức năng tiến hành tìm kiếm, quy tập hài cốt, đưa những người lính trở về sau gần sáu thập niên nằm lại giữa lòng đô thị Sài Gòn năm xưa.
Theo thông tin từ Bộ Tư lệnh TP.HCM, trong số 731 hài cốt được quy tập có 698 hài cốt tìm thấy riêng lẻ và 33 hài cốt tại tám vị trí mộ tập thể; 307 bộ hài cốt có kèm di vật. Những chiếc lược, chiếc nhẫn, sợi dây chuyền, đôi dép cao su và vật dụng cá nhân còn sót lại là những dấu tích quý giá, gợi nhắc về những cuộc đời từng hiện diện giữa chiến tranh. Phần lớn hài cốt vẫn chưa xác định đầy đủ tên tuổi, quê quán. Vì vậy, việc thu thập mẫu sinh phẩm, kết nối thông tin và đối chiếu ADN với thân nhân tiếp tục được triển khai với hy vọng sớm trả lại tên cho từng liệt sĩ, giúp các gia đình vơi đi nỗi chờ đợi kéo dài qua nhiều thế hệ.
Trong điếu văn, ông Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ: “Do điều kiện chiến tranh ác liệt và lớp bụi thời gian kéo dài, phần lớn hài cốt của các liệt sĩ đợt này vẫn chưa xác định được tên, tuổi, quê quán. Song quê quán ở đâu, kính xin hương hồn các liệt sĩ hãy xem quê hương TP.HCM là nơi đất lành để các anh, các chị yên nghỉ. Hôm nay các anh đã về với đất mẹ, với sự yêu thương vô hạn của người dân thành phố”.
Đúng 8 giờ 30, quách hài cốt liệt sĩ được di chuyển từ Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ TP.HCM (phường Long Bình). Trên hành trình gần 26km, đông đảo cựu chiến binh, người cao tuổi và người dân đứng bên đường từ sáng sớm, cầm những nhành hoa trắng lặng lẽ tiễn đưa các liệt sĩ. Cuộc tiễn biệt chất chứa lòng biết ơn sâu nặng, như lời đón nhận những người đã khuất vào lòng đất mẹ.
Lễ truy điệu và an táng khép lại một chặng đường tìm kiếm, nhưng công việc xác định danh tính vẫn tiếp tục. Trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính sẽ được đẩy mạnh, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027).
Gần sáu thập niên đã trôi qua, chiến tranh lùi xa nhưng nỗi đau mất mát vẫn còn trong nhiều gia đình. Việc đưa hài cốt liệt sĩ về nơi an nghỉ hôm nay cũng là sự tiếp nối lời hứa của người đang sống với những người đã hy sinh. Khi từng cái tên được tìm lại, từng người lính được đoàn tụ với quê hương và gia đình, sự tri ân sẽ được thể hiện bằng trách nhiệm và tình người vượt qua khoảng cách thời gian.
