Thực trạng phát triển du lịch làng nghề tại làng Lai Xá

Công tác xúc tiến quảng bá du lịch: công tác tuyên truyền, quảng bá và xúc tiến du lịch tại làng nghề Lai Xá còn hạn chế, chưa thu hút được nhiều du khách đến du lịch, đa số là du khách tự mình tìm hiểu và khám phá. Ngoài ra, thông tin về làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá trên các nền tảng mạng xã hội chưa nhiều. Việc sử dụng các thông tin dưới dạng các ấn phẩm du lịch còn chưa phổ biến, chẳng hạn như: tờ quảng cáo, tờ rơi, tờ gấp, sách chuyên ngành, sách tham khảo, video… Bên cạnh đó, làng Lai Xá chưa có sự liên kết với các công ty, doanh nghiệp du lịch nên có rất ít các chương trình du lịch đến với làng nghề truyền thống này. Vì vậy, cơ hội giới thiệu về du lịch tại làng nghề đến khách du lịch còn gặp nhiều khó khăn. Muốn thu hút được du khách trong và ngoài nước đòi hỏi phải đầu tư lớn vào marketing và xây dựng thương hiệu. Ngoài ra, người dân làng nghề vẫn chưa hiểu rõ về việc áp dụng công nghệ số, nên việc quảng bá trên các nền tảng trực tuyến hay kết nối với các đối tác du lịch cũng gặp khó khăn.

Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ du lịch: hiện nay, ở một số ô trưng bày của Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá vẫn chưa đủ các tấm bảng lớn cung cấp thông tin cho người xem, nhiều hiện vật vẫn mang một tấm thẻ trắng để chờ đợi bổ sung chú thích, thiếu những màn hình tương tác, thuyết minh tự động… Để bổ sung, không chỉ cần các thao tác kỹ thuật đơn thuần, mà phải có sự tư vấn nội dung của chuyên gia, dịch thuật và cả kinh phí. Quan trọng hơn, để xây dựng một không gian trải nghiệm dành cho khách tham quan bảo tàng thực hiện các thao tác làm nhiếp ảnh thời xưa, thì nay vẫn phải chờ kinh phí. Nguồn kinh phí hiện nay của làng chỉ đủ chi trả cho tiền điện, nước và một người làng chịu trách nhiệm mở cửa bảo tàng định kỳ vào thứ bảy, chủ nhật. Thi thoảng có người muốn tham quan bảo tàng vào ngày thường thì phải “hỏi thăm” và gọi điện để được mở cửa tham quan.

Ngoài ra, muốn “giữ chân” khách du lịch thì chỉ nỗ lực của Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá là chưa đủ, mà còn cần tới “một hệ sinh thái” hỗ trợ. Hiện nay, làng Lai Xá đã có hai điểm tham quan là Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá, Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên, nhưng thực tế, cơ sở hạ tầng của làng còn chưa đồng bộ, chưa có những điểm đón tiếp khách. Theo ông Nguyễn Văn Thắng (Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Nguyễn Đình Khánh) chia sẻ: “Muốn làm du lịch thì không chỉ có các bảo tàng ở trong làng, mà ngay cả các không gian như giếng làng, đình, chợ, đường đi lối lại cũng phải cải tạo, tránh những chỗ ngập nước tù, rác bẩn…”. Cùng với đó, công tác bảo tồn, trùng tu và phát triển các di tích văn hóa, lịch sử (vật thể), các hoạt động lễ hội truyền thống (phi vật thể) trong làng cần được quan tâm nghiên cứu gắn với trải nghiệm cho du khách nhằm góp phần làm phong phú thêm nội dung của tour du lịch tại làng nghề Lai Xá.

 Nguồn nhân lực: tại làng nghề Lai Xá chưa có nguồn nhân lực chuyên nghiệp phục vụ du lịch sẵn có như: hướng dẫn viên địa phương, thuyết minh viên tại làng nghề. Ngoài ra, người dân làng nghề chưa có nhiều kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm để tham gia vào hoạt động làm du lịch. Địa phương cũng chưa tổ chức được các khóa đào tạo, tập huấn ngắn và dài hạn nâng cao trình độ và kỹ năng cho những người được dân làng giao phụ trách (kiêm nhiệm) công tác thuyết minh, hướng dẫn.

3.2. Thảo luận

Để tháo gỡ những khó khăn, thách thức trong phát triển du lịch làng nghề Lai Xá cần có giải pháp đồng bộ từ chính sách, cơ sở hạ tầng, cho đến việc nâng cao nhận thức cộng đồng, cụ thể:

Một là, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, các cấp, các ngành, nhất là người dân ở làng nghề Lai Xá về tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làng nghề phục vụ phát triển du lịch, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu, phát triển kinh tế bền vững, mang lại cuộc sống ấm no cho người dân. Phát huy vai trò của tổ chức cơ sở đảng, đội ngũ cán bộ ở cơ sở trong vận dụng sáng tạo chủ trương, chính sách của Nhà nước vào điều kiện cụ thể của địa phương nhằm phát triển sản phẩm du lịch văn hóa làng nghề. Phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của những nghệ nhân, bồi đắp tình cảm qua các thế hệ người dân làng nghề, góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề Lai Xá trong bối cảnh mới.

Hai là, tiếp tục chú trọng công tác nghiên cứu tổng thể, quy hoạch làng nghề, nghiên cứu mô hình du lịch làng nghề Lai Xá gắn với văn hóa làng nghề phù hợp phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Có chính sách hợp lý nhằm thu hút các doanh nghiệp, huy động tối đa nguồn lực đầu tư, phát triển du lịch văn hóa làng nghề, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Có chính sách hỗ trợ nghệ nhân có thể duy trì nghề, đam mê, sống được bằng nghề, sống với nghề, truyền nghề.

Ba là, chú trọng đầu tư phát triển nguồn nhân lực liên quan đến du lịch văn hóa làng nghề. Từ đội ngũ nghệ nhân, những người tham gia hướng dẫn khách du lịch; những người tham gia xây dựng, triển khai các chương trình du lịch; đội ngũ lãnh đạo, quản lý, đội ngũ marketing, truyền thông… Người dân trong làng nghề cần được đào tạo về kỹ năng phục vụ khách du lịch, bao gồm kỹ năng giao tiếp, hướng dẫn du lịch, phục vụ khách, và quản lý dịch vụ du lịch... Tổ chức các chương trình đào tạo giúp người dân hiểu rõ về lợi ích của việc phát triển du lịch bền vững, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường.

Bốn là, tăng cường kết nối, tích hợp sản phẩm văn hóa làng nghề với sản phẩm du lịch; xây dựng thương hiệu sản phẩm du lịch văn hóa làng nghề; xây dựng các tour du lịch trải nghiệm; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, quảng bá sản phẩm, xây dựng cơ sở dữ liệu trên không gian mạng, trong tổ chức hoạt động du lịch văn hóa làng nghề giúp du khách dễ dàng tiếp cận các sản phẩm du lịch văn hóa làng nghề, thuận lợi trong việc tra cứu thông tin, lựa chọn, khám phá và trải nghiệm.

Năm là, địa phương cần đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch một cách đồng bộ. Cần có những chính sách ưu đãi, hỗ trợ tài chính, tín dụng cho dự án xây dựng Bảo tàng di chỉ Vườn Chuối nhằm kết nối hệ thống ba bảo tàng (Nhiếp ảnh Lai Xá, Nguyễn Văn Huyên, Di chỉ Vườn Chuối) tại làng Lai Xá. Tiến tới xây dựng mô hình du lịch văn hóa, lấy nghề ảnh và Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá làm trung tâm của các hoạt động trải nghiệm du lịch cho du khách trong tương lai. Bên cạnh đó, chính quyền và nhân dân tại các làng nghề cần đầu tư để phát triển các ngành dịch vụ như dịch vụ ăn uống, nghỉ ngơi và các tiện ích khác để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch.

4. Kết luận

Với vị thế ven đô Hà Nội, Lai Xá có nhiều lợi thế của một làng nghề trăm năm tuổi. Với những tiềm năng sẵn có, chính quyền các cấp cần có nhiều chủ trương, chính sách phát triển du lịch văn hóa làng nghề tại Lai Xá nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa. Phát triển du lịch tại làng nghề Nhiếp ảnh Lai Xá trong tương lai không chỉ giúp bảo tồn văn hóa truyền thống mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế địa phương.

____________________________

Tài liệu tham khảo

1. Ban chấp hành Đảng bộ xã Kim Chung. (2019). Lịch sử cách mạng của Đảng bộ và nhân dân xã Kim Chung(1930-2019). Nhà xuất bản Hồng Đức.

2. Từ Thị Loan, Đặng Hoài Thu (Đồng chủ biên). (2025). Giáo trình văn hóa học đại cương. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.

3. Lê Hồng Lý, Dương Văn Sáu, Đặng Hoài Thu. (2011). Giáo trình quản lý di sản văn hóa với phát triển du lịch. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.

4. Giang Nam. (2025). Hành trình khẳng định giá trị của Di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối. Báo Nhân dân điện tử. https://nhandan.vn/hanh-trinh-khang-dinh-gia-tri-cua-di-chi-khao-co-hoc-vuon-chuoi-post921963.html

5. Phạm Quốc Sử. (2007). Phát triển du lịch làng nghề - nghiên cứu trường hợp tỉnh Hà Tây. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.

6. Đinh Trọng Thu (chủ biên). (2022). Khai thác tài nguyên văn hóa để phát triển du lịch bền vững vùng Tây Bắc. Nhà xuất bản Khoa học xã hội.

Ngày Tòa soạn nhận bài: 15/3/2026; Ngày phản biện, đánh giá, sửa chữa: 3/4/2026; Ngày duyệt bài: 15/5/2026.

TS NGUYỄN ĐÌNH PHÚC

Nguồn: Tạp chí VHNT số 645, tháng 6-2026