"Cơn mưa đưa mình vào tháng Sáu
Thời gian trôi theo tiếng ve kêu
Nghe mùa hạ bồn chồn gõ cửa
Nhớ không em kỷ niệm rất nhiều..."
Theo quy luật của tự nhiên thì hạ bắt đầu đến từ những ngày đầu tháng năm, khi những chùm phượng bắt đầu lốm đốm nở, ve bắt đầu ngân, lòng nôn nao thấp thỏm về ngày chia tay… Thế nhưng, phải đến tận tháng Sáu, ta mới thấy lòng mình ôm trọn một khung trời mùa hạ.
Với tuổi học trò, có nhiều quãng thời gian để nhớ nhưng nỗi nhớ da diết nhất thường dành cho mùa hạ, cho tháng sáu. Tháng Sáu có mùa thi - mùa mà các cô cậu học trò hàng đêm chong đèn miệt mài vùi mình bên trang sách, dù vất vả đến mấy vẫn cố gắng hiện thực hóa những ước mơ, khát vọng về một tương lai. Tháng Sáu phải đối mặt với những kỳ thi quan trọng nhưng mùa thi lại là nơi gặp gỡ của những gì nối tiếp để chắp cánh cho các sĩ tử hành trang vào đời. Và nơi ấy, giữa muôn vàn những niềm tin và hy vọng, tôi nhận ra trong sâu thẳm trái tim mình biết bao khát khao, hoài bão của tuổi trẻ, của tình yêu vô tư, trong sáng. Dù nhiều mùa thi đã qua, nhiều cơn mưa đã qua, rồi qua nhiều tháng Sáu, những suy nghĩ trong tôi và trong tất cả những cô cậu học trò ngày ấy đều lớn lên, những dự định về tương lai cũng đã chín trong nếp nghĩ và trưởng thành hơn nhưng mỗi khi tháng sáu, mưa về, mùa thi đến tôi lại bâng khuâng nhớ… Nhớ trường, nhớ lớp, nhớ bạn bè. Nhớ lắm những gã trai đang lớn của ngày xưa vin cành phượng, cành bằng lăng bẻ hoa, hồn nhiên khờ khạo đặt dưới ngăn bàn ai đó. Mồ hôi ướt đẫm trên từng khuôn mặt non nớt, người mệt nhoài với bài vở nhưng không quên khắc ghi kỷ niệm lưu dấu một thời hồn nhiên, mơ mộng. Hơn hai mươi năm qua, cuốn lưu bút ngày ấy của tôi có trang nét mực đã nhòe nhoẹt nhưng những đắn đo đầu tiên của tuổi trẻ về tương lai thì không thể phai mờ. Thi thoảng lật giở lại, tôi lại mỉm cười vì những ngây thơ vụng dại của tuổi mười tám.
Hạ về, nắng tháng Sáu buông mình trên những con phố trầm tư, nắng cũng trải dài trên những ngả đường, những hàng bằng lăng tím ngắt. Nắng tháng Sáu không như nắng tháng tám khô khốc hanh hao, chẳng như nắng tháng năm “lốm đốm” bởi hai mùa giao nhau pha trộn, hay như tia nắng đông le lói xuyên thủng lớp khí lạnh cắt da. Có lẽ nhiều người không thích tháng Sáu, không thích mùa hạ bởi cái nắng cháy da, cháy thịt. Nhưng ít ai biết rằng, chính cái sự khắc nghiệt ấy đã truyền cảm hứng và rèn giũa sự mạnh mẽ cho con người.
Nắng tháng Sáu là vậy, mưa tháng sáu cũng thật đặc biệt. Mưa tháng Sáu không lăn tăn rầm rì như mưa mùa xuân, hay giống mưa ngâu nhanh nhảu rải một lớp nước mát lành rồi dạt về nơi khác. Những cơn mưa rào bất chợt giống như ly nước mát trong vội vã làm tan đi cái nóng, gột rửa, xoa dịu trái tim và giúp tâm trí ta nguội đi những bốc đồng vụng dại. Nếu như nắng tháng Sáu hừng hực như đổ lửa, thì mưa tháng sáu cũng khí thế sầm sập, đổ ập xuống mạnh mẽ và điên cuồng. Tháng Sáu đến rồi đi trong những tiếng ve kêu ồn ã và kết thúc dần bằng những cơn mưa mát lịm. Mưa thấm sâu vào lòng đất để cây lá vẫn chồi những mầm xanh và căng tràn nhựa sống yêu thương... Xoè bàn tay hứng lấy những giọt mưa tháng Sáu để mưa thấm đẫm tâm hồn, để rồi đọng mãi trong ký ức những nỗi nhớ, niềm thương...
Tháng Sáu. Đó còn là tháng mà khi những nẻo đường quê được bao phủ bởi một màu vàng - màu của lúa sắp tới vụ thu hoạch. Một gam màu không chói lóa, không gay gắt mà êm dịu, hiền hòa. Mùa gặt đến cũng là lúc lũ học trò chúng tôi được nghỉ học. Ngày nào cũng vậy, chúng tôi thường rủ nhau chạy khắp cánh đồng mênh mông lúa chín. Hễ gặp nhà ai đang gặt lúa là xúm nhau ùa tới để bắt châu chấu, cào cào… Đứa nào cũng chăm chú mong bắt được thật nhiều những chú cào cào, muồm muỗm béo ngậy. Sau đó, đi gom nhặt rơm rạ khô nhóm thành một đống lửa nhỏ nướng chúng lên và tranh nhau ăn. Nếu bữa nào bắt được nhiều sẽ chia ra đem về cho mẹ làm cho món châu chấu rang lá chanh ngon tuyệt.
Mùa gặt, rơm rạ phơi đầy đường. Tôi rất thích mùi thơm của rơm, mùi của những mẻ rơm được nắng. Cứ chiều tối, tôi lại nằm dài trên đống rơm chỉ để hít hà mùi hương đồng gió nội ấy. Mùi hương không nồng mà thoang thoảng nhưng đã thấm sâu vào tiềm thức tự lúc nào không hay. Cho tới bây giờ, tận sâu nơi miền ký ức trong trẻo của tôi, mùi hương ấy vẫn còn nguyên vẹn. Đặc biệt, nhớ những đêm trăng mùa hạ, chúng tôi trải chiếu ngồi quây quần dưới sân cùng nhau ngắm trăng. Trăng thanh gió mát, ánh trăng quê vằng vặc soi tỏ mặt từng đứa, hiện rõ mồn một hình chú Cuội ngồi gốc cây đa. Chúng tôi lại râm ran đố nhau xem ai nhanh mắt tìm ra ông Thần Nông, dải Ngân hà… Rồi kể cho nhau nghe sự tích của trăng, của sao. Những câu chuyện dù đã lặp đi lặp lại bao lần mà vẫn không hề chán.
Tuổi thơ tôi đã gắn liền với những mùa hạ đầy ắp kỷ niệm như thế. Đã có một thời tôi từng mỏi lòng chờ đợi cái màu đỏ gắt gao của những cánh phượng thắm tươi đứng kiêu hãnh dưới cái nắng chói chang, oi ả. Thèm mỗi sáng không phải dậy sớm, thèm cái cảm giác không còn lo lắng về những mùa thi. Cuộc sống cuốn tôi đi, bây giờ dẫu chỉ còn lại trong ký ức nhưng nó vẫn như dòng sông tươi mát êm dịu chảy mãi trong lòng tôi. Để mỗi lần bùi ngùi nhớ lại, đắm mình vào đó, tôi lại như được tuổi thơ tắm mát và thấy cuộc sống như chậm lại, lắng đọng hơn và tươi đẹp biết bao.
Tản văn của MAI DIÊN
Nguồn: Tạp chí VHNT số 646, tháng 6-2026
