Chủ trì buổi lễ có: ông Nguyễn Đức Lợi – Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, đồng Trưởng Ban Tổ chức (BTC) Giải; ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn hóa, Phó Trưởng BTC Giải.
Cùng dự lễ phát động có: lãnh đạo Cục Báo chí, Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật; cùng đội ngũ phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí ở Trung ương và Hà Nội.
Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam” lần thứ Tư do Bộ VHTTDL phối hợp tổ chức. Báo Văn hóa là cơ quan thường trực của Giải. Đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng nhằm ghi nhận, tôn vinh những đóng góp xuất sắc của các tập thể, cá nhân đội ngũ những người làm báo đối với sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam; đồng thời góp phần thông tin, giới thiệu những kết quả, thành tựu nổi bật trong các lĩnh vực văn hóa, thông tin, gia đình, thể thao và du lịch.
Phát biểu tại Lễ phát động, ông Nguyễn Anh Vũ, Tổng Biên tập Báo Văn hóa nhấn mạnh, năm 2025 là năm diễn ra nhiều sự kiện trọng đại của Đảng, đất nước và của ngành VHTTDL. Cùng với đó, năm 2026 là năm đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức. Trên tinh thần đó, mùa Giải mới cũng sẽ có nhiều đổi mới về đề tài và mốc thời gian diễn ra.
Ông Nguyễn Anh Vũ cho biết, bên cạnh các nội dung, đề tài bám sát toàn diện những lĩnh vực của ngành như văn hóa, thông tin, thể thao, du lịch, gia đình... Giải năm nay cũng mở rộng định hướng khai thác gắn liền với những sự kiện, chỉ đạo quan trọng của ngành trong thời gian qua, đó là Nghị quyết số 80-NQ/TW Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, các Chương trình hành động của Chính phủ... đặc biệt là các bài viết, phát biểu chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
“Sự quan tâm, những quan điểm mang tính định hướng và chỉ đạo sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ là nguồn chất liệu lớn, mở ra các đề tài giàu giá trị để các cơ quan báo chí trên toàn quốc khai thác, đầu tư những tác phẩm chất lượng tham dự Giải”- Tổng Biên tập Nguyễn Anh Vũ nhấn mạnh.
Đặc biệt, BTC có quy định rõ ràng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào các tác phẩm báo chí dự Giải. AI tác động ngày càng sâu rộng đến hoạt động báo chí, vì thế Thể lệ Giải quy định rõ yêu cầu bảo đảm tính chân thực, chính xác, khách quan của tác phẩm dự thi.
BTC sẽ không xét các tác phẩm do AI tạo hoàn toàn; những nội dung có sử dụng AI ở mức đáng kể phải được ghi nhãn hoặc có thông báo phù hợp. Đối với loại hình ảnh báo chí, không chấp nhận ảnh do AI tạo ra, ảnh bị can thiệp qua AI hoặc xử lý kỹ thuật làm thay đổi nội dung, bản chất sự việc. Đồng thời, tác phẩm tham dự phải bảo đảm không có tranh chấp và không vi phạm bản quyền.
Ông Nguyễn Anh Vũ cũng cho biết, một trong những điểm mới trong cơ cấu giải thưởng được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng, nâng cao chất lượng và giá trị tôn vinh. BTC bổ sung Giải Đặc biệt, trao cho tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn từ 5 loại hình báo chí, với giá trị 100 triệu đồng và một chuyến du lịch.
Đối với mỗi loại hình báo chí, cơ cấu giải gồm: 1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 3 giải Ba và 5 giải Khuyến khích. Giá trị giải thưởng gồm: giải Nhất 50 triệu đồng và một chuyến du lịch; giải Nhì 25 triệu đồng; giải Ba 15 triệu đồng; giải Khuyến khích 10 triệu đồng. Bên cạnh đó, BTC trao 3 giải Tập thể đồng hạng cho 3 cơ quan báo chí có nhiều tác phẩm tham dự và đạt kết quả cao.
Ông Nguyễn Anh Vũ khẳng định, cơ cấu giải thưởng được BTC xem xét kỹ lưỡng, đảm bảo các tác phẩm được trao giải có độ phủ ở các lĩnh vực văn hóa, thông tin, thể thao, du lịch và gia đình.
Công bố Thể lệ Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ Tư, ông Phan Thanh Nam, Phó Tổng Biên tập Báo Văn hóa cho biết: Giải được tuyển chọn và trao cho các tác giả hoặc nhóm tác giả, tác phẩm báo chí xuất sắc, phản ánh về người thật, việc thật, có tính phát hiện, phản ánh chính xác, kịp thời về những tập thể, cá nhân, hành động tích cực, điển hình tiên tiến, phê phán những thói hư, tật xấu trong xã hội…
Trọng tâm là Chương trình hành động của Bộ VHTTDL thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Việc triển khai Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đi vào cuộc sống, hiện thực hóa các Chỉ thị, Nghị quyết của Trung ương, cấp ủy các cấp; vai trò, tầm quan trọng của văn hóa đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Các bài viết chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; lãnh đạo Đảng, Nhà nước gắn với sự đổi mới, nỗ lực của ngành Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch, tăng tốc, bứt phá, cùng cả nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Cùng với đó là công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách theo hướng “kiến tạo”, “khơi thông” nguồn lực phát triển Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035; Quyết định số 373/QĐ-BVHTTDL của Bộ VHTTDL phê duyệt điều chỉnh một số nội dung của Quy hoạch mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 374/QĐ-BVHTTDL của Bộ VHTTDL phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045; Chiến lược phát triển Gia đình Việt Nam đến năm 2030; Luật Báo chí (sửa đổi), Luật Quảng cáo…
Xây dựng con người Việt Nam thời kỳ đổi mới, phát triển, hội nhập với những giá trị chuẩn mực phù hợp, gắn với giữ gìn, phát huy giá trị gia đình Việt Nam, hệ giá trị văn hóa, giá trị của quốc gia - dân tộc; kết hợp nhuần nhuyễn những giá trị truyền thống với giá trị thời đại: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo.
Phát triển toàn diện và đồng bộ các lĩnh vực văn hóa, môi trường văn hóa, đời sống văn hóa: Bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả sáng tạo các giá trị văn hóa mới. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh gắn liền với đấu tranh không khoan nhượng với cái xấu, cái ác, phi văn hóa, phản văn hóa; bảo vệ những giá trị chân - thiện - mỹ. Nâng cao đời sống văn hóa của Nhân dân, xây dựng đời sống văn hóa vui tươi, lành mạnh, hạnh phúc; khắc phục sự chênh lệch về trình độ phát triển và hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền của đất nước…
Thúc đẩy phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng, gia đình, nhà trường và xã hội; truyền thông về chuyển đổi số trong thư viện nhằm hình thành mạng lưới thư viện hiện đại, nâng cao năng lực hoạt động của các thư viện, cung cấp các dịch vụ thư viện mới đáp ứng nhu cầu của người sử dụng, góp phần nâng cao dân trí, xây dựng xã hội học tập.
Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng, khơi dậy ý thức trách nhiệm, lòng tự hào dân tộc để dần loại bỏ những biểu hiện tiêu cực, ngăn chặn, đẩy lùi những hiện tượng “lệch chuẩn”, hướng con người tới chân - thiện - mỹ…
Các nội dung quan trọng khác cũng được nêu trong Thể lệ như: thành tích cũng như bài học để thể thao Việt Nam vươn tầm; nâng cao vai trò, nhận thức về thể dục, thể thao trong các tầng lớp nhân dân; những dấu ấn nổi bật của du lịch Việt Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam, phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; công tác giáo dục, xây dựng văn hóa gia đình trong thời kỳ hiện đại; giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam; những mô hình mới, cách làm hay, những gương tập thể, cá nhân tiêu biểu, những điển hình tiên tiến trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
Cùng với việc phản ánh gương người tốt, việc tốt, các gương điển hình tiêu biểu, BTC cũng khuyến khích các tác phẩm dự thi nêu rõ thực trạng về cơ chế, chính sách trong lĩnh vực văn hóa, thông tin, gia đình, thể thao, du lịch và giải pháp hoàn thiện.
Chỉ ra những khó khăn, vướng mắc, bất cập, từ đó đưa ra giải pháp đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác tham mưu, quản lý nhà nước và tổ chức các hoạt động phát triển sự nghiệp văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch từ Trung ương đến địa phương…
Phát biểu tại Lễ phát động, Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam đánh giá, năm nay, Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” được tổ chức lần thứ tư. Qua ba mùa giải trước, mặc dù là một giải báo chí còn khá trẻ, nhưng Giải đã được tổ chức thành công, qua đó khẳng định sự quan tâm sâu sắc của báo chí đối với lĩnh vực văn hóa.
Qua các mùa giải, Ban Tổ chức ngày càng chú trọng chất lượng tác phẩm, không chạy theo số lượng. Phạm vi đề tài cũng được mở rộng, tạo điều kiện phản ánh đầy đủ hơn các lĩnh vực thuộc ngành VHTTDL.
Nhà báo Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh, về công tác chấm giải, Hội đồng Sơ khảo và Hội đồng Chung khảo, đặc biệt là Hội đồng Chung khảo, sẽ làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bảo đảm khách quan, trung thực, công bằng và minh bạch. Quan điểm xuyên suốt là “chấm tác phẩm, không chấm tác giả, không chấm cơ quan báo chí”; chất lượng tác phẩm là tiêu chí quan trọng nhất.
Đối với các giải thưởng mang tính động viên, khuyến khích, Hội đồng cũng sẽ cân nhắc hài hòa các yếu tố về vùng miền, lĩnh vực, loại hình báo chí; đồng thời quan tâm, khích lệ các cơ quan báo chí địa phương, cơ quan báo chí có quy mô còn khiêm tốn và những người làm báo ở vùng sâu, vùng xa. Qua đó, Giải không chỉ tôn vinh những tác phẩm xuất sắc mà còn khuyến khích sự tham gia rộng rãi, tạo động lực để đội ngũ người làm báo tiếp tục sáng tạo nhiều tác phẩm có chất lượng, đóng góp thiết thực cho sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam.
