Trọn vẹn niềm vui

Vậy là phum sóc khắp Vĩnh Long đón một cái Tết cổ truyền đầm ấm, rộn rã sắc màu. Về ấp Xoài Thum, xã Trà Cú (tỉnh Vĩnh Long) trong những ngày này sẽ dễ dàng bắt gặp cảnh nhà nhà chuẩn bị đón Tết. Tuy cuộc sống ngày càng hiện đại nhưng nhiều gia đình vẫn còn lưu giữ được những phong tục truyền thống trong dịp Tết. Trong thời khắc bước sang năm mới, các thành viên trong gia đình bà Thạch Thị Chịa, lại rộn rã tiếng cười bên mâm cơm gia đình ấm áp tình thân. Bà Chịa bày tỏ: “Năm nay mùa màng của phum sóc có nhiều khởi sắc, đời sống cũng từng bước được nâng lên, vì vậy ai cũng phấn khởi chuẩn bị hưởng một cái Tết thật đầm ấm, sung túc. Dù có làm ăn ở xa thì các con tôi vẫn quay về nhà để sum họp đón giao thừa, cùng nhau trải qua những ngày Tết hạnh phúc”.

Cũng như nhiều lễ hội khác của đồng bào dân tộc, Chôl Chnăm Thmây diễn ra chủ yếu tại chùa Khmer. Trong ngày đầu của năm mới, đồng bào Khmer xã Tập Ngãi (tỉnh Vĩnh Long) sẽ rủ nhau đến chùa đón lễ hội. Từng dòng người nối đuôi nhau mang theo những lễ vật thành kính tiến bước vào chánh điện. Trong không gian ngập tràn sắc màu Phật giáo, họ được nghe các vị sư tụng kinh cầu phúc lộc, vụ mùa mới gặt hái bội thu. Bằng tấm lòng tôn kính, đồng bào Phật tử thực hiện nghi thức đặt bát hội dâng những mâm cơm lên cho các vị sư. Một hoạt động thu hút đông đảo Phật tử tham gia là lễ đắp núi cát thể hiện ý nghĩa tích phúc đức mong cầu được điều lành, lộc tài cho con cháu.

Ông Thạch Chô, À Char chùa Kompong Đung, xã Tập Ngãi cho biết: “Những năm qua nhờ Đảng, Nhà nước chăm lo, đời sống bà con phát triển hơn. Tuy là ngày Tết lớn nhất trong năm nhưng chùa chỉ tổ chức với hình thức gọn nhẹ mà vẫn đảm bảo đầy đủ các lễ nghi, phong tục truyền thống, phật tử vui Tết an toàn, tiết kiệm. Đồng thời, nhà chùa cũng tuyên truyền với bà con bổn sóc sau Tết thì bắt tay làm việc để đảm bảo đời sống”.

Trước Tết tuy bận việc đồng áng nhưng ông Thạch Khêne, ấp Ô Trom, xã Tập Ngãi (tỉnh Vĩnh Long) mua một số vật dụng sinh hoạt như tủ, bàn ghế, ti vi với tổng giá trị trên 30 triệu đồng. Tết này, ngoài việc đến chùa, ông còn chuẩn bị mâm cơm cúng ông bà, sau đó mời người thân, hàng xóm đến chung vui, đón Tết. Ông Thạch Khêne chia sẻ: “Năm nay, mùa màng thuận lợi, đời sống gia đình tôi từng bước nâng lên nên Tết này phải chuẩn bị thật chu đáo, sung túc. Ngoài ra, 2 đứa con của tôi đi làm ở tỉnh Bình Dương cũng về nhà sum họp gia đình, mong muốn năm mới an lành, hạnh phúc”.

Trong không khí phấn khởi đón Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây, đồng bào Khmer thành phố Cần Thơ nhận được sự quan tâm sâu sắc của các cấp, ngành. Qua đó, càng khẳng định niềm tin của người Khmer đối với sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp.

Những ngày này, ông Thạch Dương, ở ấp Châu Thành, xã An Ninh vô cùng phấn khởi khi được đón Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây trong sự quan tâm sâu sắc của các cấp, các ngành, địa phương. Ông Thạch Dương chia sẻ: “Người Khmer ở xã An Ninh đã nhận được sự quan tâm, hỗ trợ về đời sống kinh tế, an sinh xã hội, nhất là các cháu nhỏ được tạo điều kiện đến trường tìm con chữ. Vì vậy, chúng tôi rất biết ơn sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với người Khmer. Là người có uy tín trong cộng đồng, chúng tôi được tạo điều kiện để phát huy vai trò trong việc tuyên truyền, vận động bà con chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, cũng như tham gia đóng góp xây dựng phum, sóc ngày càng sạch đẹp, văn minh”.

Hiện nay, nhiều tuyến đường giao thông nông thôn tại xã An Ninh được bê tông hóa bằng hình thức xã hội hóa, nhiều gia đình Khmer được hỗ trợ về nhà ở, đất ở, nước sạch, hỗ trợ chuyển đổi nghề nên đời sống kinh tế của bà con ngày càng sung túc. Nhờ đó, phum, sóc vào những ngày Tết Chôl Chnăm Thmây cũng vui hơn, hào hứng hơn.

Cùng niềm vui, Đại đức Lâm Hiệp, Trụ trì chùa Tum Núp, xã An Ninh cho hay: “Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cấp chính quyền thời gian qua đã tạo được niềm tin trong lòng người Khmer, giúp bà con phấn khởi làm ăn để thoát nghèo, xây dựng phum, sóc khang trang. Do đó, sư sẽ tiếp tục vận động bà con luôn tin theo Đảng, Nhà nước và luôn chấp hành chủ trương của chính quyền địa phương, cùng đoàn kết xây dựng xã An Ninh ngày càng phát triển”.

Sắc màu văn hóa

Trong không khí rộn ràng của những ngày tháng Tư, đồng bào Khmer ở các phum sóc hân hoan đón chào Tết Chôl Chnăm Thmây. Những ngày trước thềm năm mới, các ngôi chùa Khmer cổ kính được trang hoàng lộng lẫy với cờ phướn đủ màu sắc, đèn lồng lung linh và những đóa hoa tươi thắm.

Khi tiếng trống Chhay dăm rộn rã vang lên từ các ngôi chùa, báo hiệu thời khắc giao thừa thiêng liêng, đồng bào dân tộc Khmer tề tựu đông đủ tại sân chùa để tham gia các nghi lễ truyền thống. Tại các ngôi chùa, không khí càng trở nên náo nhiệt hơn; người dân thành kính dâng hương, cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc. Những ánh mắt rạng ngời, nụ cười tươi tắn thể hiện niềm hân hoan khi được hòa mình vào không khí thiêng liêng của ngày Tết.

Ông Lâm Phol, ở ấp Cái Nhum, xã Xà Phiên, thành phố Cần Thơ chia sẻ: “Buổi tối, gia đình tôi sum vầy bên mâm cơm, cùng nhau thưởng thức những món ăn truyền thống. Chúng tôi kể nhau nghe những câu chuyện vui và trao nhau những lời chúc tốt đẹp, mang đến không khí ấm áp, tràn đầy yêu thương”.

Tại xã Thuận Hòa (thành phố Cần Thơ) các ngôi chùa Nam tông Khmer được trang hoàng lộng lẫy với cờ phướn đủ màu sắc, không khí rộn ràng, náo nức đón năm mới. Trong chánh điện hoặc giữa sân chùa, tượng Phật Thích Ca được đặt trang nghiêm, xung quanh là hương hoa, nước thơm và những ánh nến lung linh. Đồng bào Phật tử lần lượt bước vào, tay cầm gáo nước, hoặc dùng những cành hoa để vẩy những giọt nước tinh khiết có ướp hương hoa thơm ngát lên tượng Phật.

Thượng tọa Thạch Bonl, Trụ trì chùa Prés Buône Prés Phek chia sẻ: “Nước là tượng trưng cho sự tinh khiết. Nước tắm Phật thường là nước hoa, có hương thơm dịu nhẹ, tượng trưng cho sự thanh tịnh. Nghi thức tắm Phật chính là để thanh lọc tâm hồn, bỏ lại những điều không may, phiền muộn của năm cũ, mở lòng đón nhận những điều tốt lành trong năm mới. Đây là nghi thức quan trọng và độc đáo trong dịp Tết. Nghi lễ thể hiện đức tin của người Khmer về Phật pháp, đồng thời cầu mong sự bình an đến với bản thân và gia đình trong năm mới”.

Dù xã hội ngày càng phát triển nhưng các nghi lễ truyền thống trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây vẫn được đồng bào Khmer gìn giữ. Các vị chư tăng cùng bà con phật tử luôn phối hợp chặt chẽ để tổ chức nghi lễ đúng phong tục, vừa trang nghiêm, vừa vui tươi, tạo điều kiện cho thế hệ trẻ được tiếp cận và thấu hiểu giá trị văn hóa dân tộc mình.

Sau những nghi lễ trang trọng, không khí Tết Chôl Chnăm Thmây lại trở nên sôi động và náo nhiệt với các hoạt động vui chơi, giải trí mang đậm bản sắc văn hóa Khmer. Những điệu múa Lâm thôn uyển chuyển, những tiếng trống Chhay dăm rộn ràng, những trò chơi dân gian truyền thống thu hút đông đảo người dân. Sắc màu rực rỡ của lễ hội, âm thanh rộn ràng của tiếng trống và nụ cười tươi tắn của đồng bào Khmer sẽ mãi là những ấn tượng đẹp trong lòng mỗi du khách khi đến với vùng đất Tây Đô vào dịp Tết cổ truyền của đồng bào dân tộc Khmer.

Theo Trưởng lão Hòa thượng Tăng Nô, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Hội trưởng Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước thành phố Cần Thơ: “Được sự quan tâm của chính quyền địa phương, trong những năm qua, Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước thành phố đã có nhiều hoạt động thiết thực nhằm duy trì, phát triển tổ chức hội, phát huy bản sắc văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục tập quán của đồng bào dân tộc Khmer; đặc biệt là phối hợp tổ chức các hoạt động giữ gìn văn hóa, lối sống, các hoạt động tôn giáo tín ngưỡng theo khuôn khổ pháp luật cho phép, đảm bảo tốt đời, đẹp đạo.

Trong thời khắc đón Tết Chôl Chnăm Thmây cổ truyền, mọi người đi trong hương hoa, nghe lời cầu kinh, niệm Phật, được xem các lễ hội dân gian linh đình. Các cô gái Khmer mặc sà rông sặc sở, tay bưng mâm có tấm lụa vàng phủ các lễ vật cúng Phật. Tất cả diễn ra trong khung cảnh thanh bình, no ấm thể hiện cuộc sống mới ngày càng sung túc của đồng bào Khmer vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Bài và ảnh:  PHƯƠNG NGHI

Nguồn: Tạp chí VHNT số 643, tháng 5-2026