Từ khóa: Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất; tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa; Nghị quyết Đại hội XIV; Nghị quyết 80-NQ/TW; phát triển văn hóa Việt Nam; sức mạnh nội sinh.

Abstract: The article analyzes the stature, historical significance, and enduring value of the First National Cultural Conference (November 24, 1946) in connection with implementing the Resolution of the 14th National Party Congress and Politburo Resolution No. 80-NQ/TW on Vietnam’s cultural development. Drawing on historical-logical methodology, document analysis, and a public policy approach, the paper clarifies three core issues: the role of the 1946 Conference in establishing strategic thinking on culture; the vitality of the precept “Culture must light the way for the nation” for human development, cultural identity, and national strength; and the imperative to translate new perspectives on culture into institutions, resources, and tangible outcomes. Building on this analysis, the article proposes key orientations for integrating culture into development governance, building a healthy cultural environment, developing cultural industries, enhancing creative capacity, and reforming policy evaluation mechanisms. Its overarching argument is that inheriting the ideological legacy of 1946 must be demonstrated through implementation capacity and the substantive impact of culture on the country’s rapid and sustainable development.

Keywords: First National Cultural Conference; Ho Chi Minh’s thought on culture; Resolution of the 14th National Party Congress; Resolution No. 80-NQ/TW; Vietnam’s cultural development; endogenous strength.

a1 TL 1945.jpg
Chủ tịch Hồ Chí Minh dự khai mạc Triển lãm “Tuần lễ văn hóa” tổ chức tại trụ sở cũ của Hội Khai trí tiến đức bên hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, ngày 7/10/1945 - Ảnh tư liệu

1. Đặt vấn đề

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những sự kiện mang ý nghĩa vượt ra ngoài hoàn cảnh ra đời, bởi từ đó hình thành những tư tưởng và nguyên lý tiếp tục định hướng cho sự phát triển của dân tộc. Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất, tổ chức ngày 24/11/1946 tại Nhà hát Lớn Hà Nội là một dấu mốc như vậy. Trong tình thế nền độc lập vừa được xác lập, chính quyền cách mạng phải đồng thời giải quyết những nhiệm vụ khẩn cấp về bảo vệ Tổ quốc, kiến thiết quốc gia và nâng cao dân trí, việc triệu tập một hội nghị toàn quốc về văn hóa thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với sức mạnh văn hóa trong vận mệnh đất nước (Ban Tuyên giáo Trung ương, 2026).

Tám mươi năm sau, sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam đứng trước những cơ hội và thách thức có tính thời đại. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị đặt văn hóa, con người vào vị trí nền tảng và nguồn lực nội sinh của phát triển; đồng thời yêu cầu chuyển hóa nguồn lực ấy thành động lực thực chất của sự phát triển nhanh, bền vững. Chính trong bối cảnh đó, giá trị của Hội nghị năm 1946 cần được nhận diện không chỉ như một di sản tư tưởng, mà còn như một hệ quy chiếu để tiếp tục đổi mới tư duy, kiến tạo thể chế và tổ chức thực hiện chính sách văn hóa.

Bằng phương pháp lịch sử - lôgic, kết hợp phân tích văn kiện và tiếp cận chính sách công, bài viết tập trung lý giải tầm vóc Hội nghị năm 1946, xác định các giá trị tư tưởng trường tồn và đề xuất hướng vận dụng trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết số 80-NQ/TW. Trục phân tích xuyên suốt là sự kế thừa tư tưởng về vai trò định hướng của văn hóa và bước phát triển mới về vị thế, cơ chế tác động của văn hóa trong mô hình phát triển đất nước.

anh Bac Ho 1961.png
Chủ tịch Hồ Chí Minh ân cần hỏi thăm ông Tám Danh, nghệ sĩ cải lương Nam Bộ tại Đại hội Văn nghệ toàn quốc lần thứ III (1/12/1962) - Ảnh tư liệu

2. Hội nghị năm 1946: Một quyết sách văn hóa mang tầm vóc lịch sử

Giá trị lịch sử của Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất trước hết nằm ở thời điểm tổ chức và bản lĩnh lựa chọn những vấn đề có ý nghĩa chiến lược. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, một quốc gia mới ra đời phải đối mặt với những hiểm nguy trực tiếp đối với nền độc lập và sự tồn tại của chính quyền cách mạng. Trong điều kiện nguồn lực vật chất hết sức hạn chế, việc quan tâm xây dựng nền văn hóa mới cho thấy nhận thức rằng độc lập chính trị phải đi liền với độc lập về tinh thần, năng lực tự chủ về giá trị và khả năng tổ chức đời sống xã hội trên nền tảng văn hóa của dân tộc.

Hội nghị ngày 24/11/1946 quy tụ Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trưởng Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn, đại diện Chính phủ cùng hơn 200 đại biểu hoạt động văn hóa đến từ ba miền. Thành phần đó không chỉ phản ánh quy mô của một sự kiện, mà còn cho thấy ý thức tập hợp trí thức, văn nghệ sĩ và các lực lượng sáng tạo vào một công cuộc chung: xây dựng nền văn hóa của một nước Việt Nam độc lập, phục vụ Nhân dân và sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.

Về lịch sử tư tưởng, Hội nghị kế thừa và phát triển những định hướng căn bản đã được nêu trong Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943. Ba nguyên tắc dân tộc hóa, đại chúng hóa và khoa học hóa khẳng định yêu cầu xây dựng một nền văn hóa tự chủ về bản sắc, hướng đến đông đảo quần chúng, dựa trên tinh thần tiến bộ và tri thức. Nếu Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 góp phần xác định phương hướng của cuộc vận động văn hóa trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, thì Hội nghị năm 1946 đặt ra một nhiệm vụ có phạm vi rộng hơn: đưa văn hóa tham gia kiến tạo nhà nước, xã hội và con người trong điều kiện đất nước đã giành độc lập (Ban Thường vụ Trung ương Đảng).

Trong diễn trình ấy, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa có ý nghĩa nền tảng. Thông điệp “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” khẳng định chức năng định hướng của văn hóa đối với những mục tiêu và hành động của xã hội (Ban Tuyên giáo Trung ương, 2026). Đặc biệt, Người quan tâm đến hạnh phúc của đồng bào, việc tiếp thu tinh hoa văn hóa Đông - Tây và khả năng của văn hóa trong việc cải biến thói quen, bồi dưỡng tinh thần vì nước, vì lợi ích chung. Từ góc độ này, văn hóa không được hiểu thuần túy là hoạt động văn nghệ hay lĩnh vực sinh hoạt tinh thần, mà còn là sự hình thành phẩm chất con người và những chuẩn mực đạo đức, ứng xử của một xã hội mới (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 2021).

Có thể nhận diện ba chiều cạnh làm nên tầm vóc của Hội nghị. Thứ nhất, Hội nghị xác lập vị trí của văn hóa như một nhiệm vụ chiến lược gắn bó với chính trị, kinh tế và quốc phòng, chứ không phải công việc thứ yếu sau những nhiệm vụ trước mắt. Thứ hai, Hội nghị đặt Nhân dân vào vị trí trung tâm của sự nghiệp xây dựng văn hóa; văn hóa phải hướng đến đời sống, hạnh phúc và lợi ích chung. Thứ ba, Hội nghị nhấn mạnh vai trò của trí thức, văn nghệ sĩ và các chủ thể sáng tạo như lực lượng tham gia trực tiếp vào xây dựng đất nước. Ba chiều cạnh này làm nên ý nghĩa vượt thời điểm của Hội nghị: văn hóa vừa góp phần bảo vệ sự tồn tại của dân tộc, vừa chuẩn bị những điều kiện tinh thần cho phát triển lâu dài.

Sự nối tiếp của Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Hai năm 1948 và những chủ trương văn hóa trong các giai đoạn kháng chiến, xây dựng, đổi mới cho thấy tư tưởng hình thành năm 1946 không dừng lại ở tuyên ngôn, mà từng bước thâm nhập vào thực tiễn cách mạng (Ban Tuyên giáo Trung ương, 2026). Vấn đề phương pháp luận đặt ra khi đánh giá Hội nghị là không đồng nhất bối cảnh, công cụ và mục tiêu cụ thể của từng giai đoạn, nhưng cần nhận diện rõ tính liên tục của một quan điểm: văn hóa gắn chặt với vận mệnh dân tộc và giữ vai trò đặc biệt trong việc hình thành sức mạnh con người Việt Nam.

anh su kien 3.jpg
Nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc được công diễn chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước - Ảnh tư liệu: Tuấn Minh

3. Giá trị trường tồn: Văn hóa định hướng phát triển, bồi đắp con người và củng cố sức mạnh dân tộc

Giá trị trường tồn của một tư tưởng không nằm ở việc giữ nguyên cách diễn đạt trong quá khứ, mà ở khả năng tiếp tục giải đáp những vấn đề căn bản của hiện tại. Đối với Hội nghị năm 1946, có thể khái quát giá trị đó qua bốn luận điểm có quan hệ hữu cơ với nhau: văn hóa định hướng phát triển; văn hóa vì con người và do con người sáng tạo; văn hóa tạo nên năng lực tự chủ của dân tộc; văn hóa cần được đổi mới trong quá trình tiếp biến, giao lưu với thế giới.

Trước hết, tư tưởng văn hóa định hướng phát triển hàm chứa yêu cầu đặt những giá trị tốt đẹp của con người làm thước đo mục tiêu và phương thức phát triển. Tăng trưởng kinh tế, tiến bộ kỹ thuật hay mở rộng thị trường có thể tạo ra những điều kiện vật chất mới, nhưng không tự động bảo đảm sự tiến bộ về đạo đức, lối sống, niềm tin và chất lượng quan hệ xã hội. Văn hóa góp phần định hình chuẩn mực lựa chọn, điều chỉnh hành vi và thiết lập giới hạn nhân văn cho các quyết định phát triển. Vì vậy, chức năng dẫn dắt của văn hóa cần được hiểu ở cả bình diện định hướng giá trị và điều tiết xã hội, chứ không chỉ là chức năng tuyên truyền, giáo dục.

Thứ hai, giá trị của Hội nghị gắn với tư tưởng lấy con người làm trung tâm. Xây dựng văn hóa, xét đến cùng, là xây dựng những điều kiện để con người phát triển toàn diện, có tri thức, đạo đức, bản lĩnh, năng lực sáng tạo và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng. Mối quan hệ giữa phát triển văn hóa và phát triển con người có tính hai chiều: môi trường văn hóa góp phần hình thành nhân cách, trong khi con người thông qua lao động, sáng tạo và thực hành lại làm giàu thêm các giá trị văn hóa. Đây là cơ sở để đánh giá chính sách văn hóa không chỉ qua số lượng công trình, sự kiện hay sản phẩm, mà còn qua chất lượng tiếp cận, mức độ tham gia và sự chuyển biến thực tế trong đời sống của Nhân dân.

Thứ ba, giá trị bền vững của Hội nghị thể hiện ở mối quan hệ giữa văn hóa với năng lực tự chủ và sức mạnh đoàn kết dân tộc. Văn hóa lưu giữ ký ức lịch sử, duy trì hệ giá trị chung, bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần tương trợ và ý chí vượt qua thử thách. Trong môi trường hội nhập và cạnh tranh toàn cầu hiện nay, tự chủ văn hóa không có nghĩa là khép kín; đó là năng lực chủ động tiếp nhận tinh hoa nhân loại, sáng tạo những giá trị mới nhưng vẫn giữ được hệ quy chiếu của cộng đồng dân tộc. Một nền văn hóa có bản lĩnh phải vừa có sức đề kháng trước nguy cơ lệch chuẩn, vừa có khả năng đối thoại và tham gia làm giàu văn minh nhân loại.

Thứ tư, từ những nguyên tắc nền tảng năm 1943 đến những tư tưởng nêu tại Hội nghị năm 1946 có thể rút ra phương pháp kết hợp giữa bảo tồn và sáng tạo. Truyền thống chỉ duy trì sức sống khi được truyền trao, tái diễn giải và trở thành một bộ phận hữu cơ của đời sống đương đại. Nếu chỉ lưu giữ dưới dạng ký ức hoặc hiện vật, nhiều giá trị có thể bị tách khỏi cộng đồng đã tạo ra chúng; ngược lại, nếu thương mại hóa thiếu định hướng, các giá trị ấy có thể bị đơn giản hóa hoặc biến dạng. Do đó, phát huy di sản cần dựa trên sự tham gia của cộng đồng, nền tảng tri thức và những giới hạn đạo đức, đồng thời khuyến khích sáng tạo có trách nhiệm.

Sự phát triển của đường lối văn hóa qua các thời kỳ phản ánh quá trình kế thừa và bổ sung các giá trị đó. Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp tục nhấn mạnh mối quan hệ giữa văn hóa và sự tồn tại, bản sắc của dân tộc, đưa yêu cầu chấn hưng và phát triển văn hóa vào một định hướng chiến lược của công cuộc đổi mới (Nguyễn Phú Trọng, 2021). Đến năm 2026, tư duy lý luận về văn hóa được nâng lên một bước với yêu cầu xác lập văn hóa như nền tảng của phát triển, đồng thời nhấn mạnh khả năng chuyển hóa các giá trị tinh thần và nguồn lực sáng tạo thành sức mạnh xã hội, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia.

Điểm đáng chú ý là sự phát triển ấy không phủ nhận ý nghĩa ban đầu của Hội nghị năm 1946. Ngược lại, chính việc mở rộng nội hàm của văn hóa - từ bồi dưỡng tinh thần, xây dựng con người đến định hướng chính sách và tạo giá trị kinh tế, xã hội, cho thấy sức sống của một tư tưởng có khả năng thích ứng với những điều kiện lịch sử mới. Cần phân biệt giữa nguyên lý có giá trị lâu dài với những phương thức tổ chức thực hiện mang tính thời đại; đó là điều kiện để tiếp nối truyền thống bằng đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ bằng sự lặp lại các khẩu hiệu.

a4 80 nam.jpg
Công tác bảo tồn di sản văn hóa được quan tâm, chăm lo, trở thành động lực phát triển trong giai đoạn mới - Ảnh: Ninh Mạnh Thắng

4. Từ di sản tư tưởng năm 1946 đến năng lực thực thi Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết 80-NQ/TW

Nghị quyết Đại hội XIV xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng và nhấn mạnh việc phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh, động lực mạnh mẽ cho sự phát triển (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026). Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị cụ thể hóa một nhận thức có tính hệ thống: phát triển văn hóa, con người không chỉ phục vụ nhu cầu tinh thần mà còn là nền tảng, động lực, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước (Bộ Chính trị, 2026). Có thể coi đây là bước chuyển từ khẳng định vai trò của văn hóa sang xác lập vị trí và cơ chế tác động của văn hóa trong mô hình phát triển quốc gia.

Trong phát biểu ngày 25/2/2026 tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 79 và 80, Tổng Bí thư Tô Lâm khái quát bằng một thông điệp hàm súc: “văn hóa quyết định khả năng đi xa” (Tô Lâm, 2026). Nhận định này nhấn mạnh sự khác biệt giữa khả năng tăng tốc về vật chất và tính bền vững của một quá trình phát triển. Ở góc độ lý luận, văn hóa tạo nên những điều kiện không thể thay thế của phát triển dài hạn: niềm tin xã hội, tính chính danh của chuẩn mực, trách nhiệm công dân, năng lực hợp tác và sự bền vững của các quan hệ cộng đồng.

Tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra yêu cầu thực hiện “ba chuyển dịch lớn”: từ xem văn hóa là một lĩnh vực sang nhận thức văn hóa là nền tảng, trụ cột và động lực phát triển; từ không gian văn hóa truyền thống sang đồng thời phát triển trên không gian thực và không gian số; từ tư duy thiên về bảo tồn sang kết hợp bảo tồn với sáng tạo, tạo ra tri thức, tài sản trí tuệ, sản phẩm và sức mạnh mềm (Tô Lâm, 2026). Ba chuyển dịch này vừa nối tiếp tư tưởng lịch sử về chức năng định hướng của văn hóa, vừa xác định những vấn đề mới của thời đại số và nền kinh tế tri thức.

Để hiện thực hóa các định hướng nêu trên, cần chú trọng một số nhiệm vụ có tính liên kết, trong đó cơ sở đánh giá phải là kết quả thực tế của chính sách, không phải chỉ là số lượng văn bản hoặc các phong trào được phát động.

Thứ nhất, đưa văn hóa vào quá trình hoạch định và đánh giá chính sách phát triển. Nếu văn hóa có chức năng dẫn dắt và điều tiết, thì mọi chiến lược phát triển kinh tế, xã hội cần tính đến tác động đối với bản sắc, môi trường văn hóa, công bằng trong thụ hưởng, sự gắn kết cộng đồng và chất lượng sống. Có thể nghiên cứu cơ chế đánh giá tác động văn hóa đối với các dự án quy mô lớn, quy hoạch đô thị, chính sách du lịch, chuyển đổi số và phát triển các ngành kinh tế mới. Đồng thời, xây dựng hệ thống chỉ tiêu văn hóa có khả năng đo lường, so sánh và giám sát; tránh tình trạng mục tiêu được khẳng định mạnh mẽ trong văn kiện nhưng thiếu công cụ thực thi trong quản trị.

Thứ hai, đặt phát triển con người và xây dựng môi trường văn hóa vào vị trí trung tâm. Trọng tâm không thể chỉ là phát triển thiết chế hay tổ chức hoạt động, mà phải gắn với giáo dục văn hóa, nghệ thuật, đạo đức, thẩm mỹ và năng lực số; với việc hình thành chuẩn mực ứng xử trong gia đình, nhà trường, cộng đồng, doanh nghiệp và không gian mạng. Đặc biệt, cần quan tâm văn hóa trong Đảng và hệ thống chính trị, bởi văn hóa công vụ, liêm chính, tinh thần nêu gương và trách nhiệm giải trình tác động trực tiếp đến niềm tin xã hội. Trong chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, việc xây dựng văn hóa trong bộ máy công quyền được đặt gắn liền với hành động, kỷ luật thực thi và tinh thần phục vụ Nhân dân (Tô Lâm, 2026).

Thứ ba, hoàn thiện thể chế để văn hóa chuyển hóa thành nguồn lực phát triển. Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 (Bộ Chính trị, 2026). Mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi đồng thời phát triển thị trường, năng lực doanh nghiệp, nhân lực sáng tạo, hệ thống bản quyền, hạ tầng số và khả năng thương mại hóa tài sản trí tuệ. Cần khắc phục cách tiếp cận coi đầu tư văn hóa chỉ là khoản chi ngân sách cho hoạt động sự nghiệp; thay vào đó, phải tạo được môi trường để bảo tồn di sản, sáng tạo nghệ thuật, phát triển sản phẩm và kinh doanh văn hóa hình thành một hệ sinh thái liên kết, có năng lực cạnh tranh trong nước và quốc tế.

Thứ tư, bảo đảm nguồn lực, quyền tiếp cận và hiệu quả thụ hưởng văn hóa của Nhân dân. Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương; đồng thời bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước (Quốc hội, 2026). Đây là sự thể chế hóa đáng chú ý, kết nối một dấu mốc lịch sử với quyền và cơ hội tham gia đời sống văn hóa trong hiện tại. Tuy nhiên, các cơ chế này phải đi kèm với đổi mới phương thức phân bổ và giám sát nguồn lực, ưu tiên địa bàn còn khó khăn, thiết chế hoạt động hiệu quả và các nhóm dân cư có điều kiện tiếp cận văn hóa hạn chế. Một Ngày Văn hóa Việt Nam có ý nghĩa phải góp phần mở ra những hoạt động và thói quen văn hóa bền vững trong cả năm.

Thứ năm, chủ động xây dựng năng lực tự chủ văn hóa trên không gian số và phát huy sức mạnh mềm. Số hóa di sản cần vượt ra ngoài việc tạo lập kho dữ liệu lưu trữ để trở thành nguồn tài nguyên tri thức phục vụ giáo dục, sáng tạo, quảng bá và công nghiệp văn hóa. Cùng với phát triển nội dung có bản sắc và các nền tảng số, phải bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, khả năng tiếp cận của cộng đồng, an toàn dữ liệu và năng lực tự chủ về nội dung văn hóa. Hội nhập quốc tế về văn hóa cũng phải gắn với năng lực cung cấp tác phẩm, sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu văn hóa Việt Nam có sức sống trên thị trường quốc tế, chứ không dừng ở hoạt động giới thiệu, trình diễn đơn lẻ.

Thứ sáu, lấy năng lực tổ chức thực hiện và tác động xã hội làm thước đo. Tại Phiên họp ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý khoảng cách “từ chủ trương đến sản phẩm, từ chương trình đến tác động thực tế” còn lớn (Tô Lâm, 2026). Điều đó đặt ra yêu cầu phải xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực, cơ chế phối hợp và phương thức kiểm tra đối với từng chính sách. Việc hình thành Bộ Chỉ số văn hóa quốc gia, hệ thống thống kê về công nghiệp văn hóa và cơ chế theo dõi thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW có thể tạo cơ sở chuyển từ đánh giá bằng hoạt động sang đánh giá bằng kết quả, từ báo cáo định tính sang những bằng chứng có thể kiểm chứng (Tô Lâm, 2026).

Cũng cần nhấn mạnh rằng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ của ngành Văn hóa. Văn hóa phải hiện diện trong trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi công dân. Việc triển khai đồng bộ tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa với những quyết sách hiện nay, theo tinh thần hướng dẫn kỷ niệm 80 năm Hội nghị, phải gắn với sự tham gia thực chất của Nhân dân và khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc (Ban Tuyên giáo Trung ương, 2026). Đây là điểm hội tụ giữa giá trị lịch sử và yêu cầu hành động trong hiện tại.

5. Kết luận

Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất năm 1946 là dấu mốc quan trọng trong sự hình thành và phát triển tư duy chiến lược của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Tầm vóc của Hội nghị thể hiện ở việc đặt văn hóa trong quan hệ trực tiếp với vận mệnh đất nước, khẳng định vai trò của Nhân dân và đội ngũ sáng tạo, đồng thời mở ra một cách tiếp cận xây dựng quốc gia từ nền tảng các giá trị tinh thần, đạo đức và tri thức. Giá trị trường tồn của Hội nghị không phải là những phương thức tổ chức gắn với một thời kỳ nhất định, mà là những nguyên lý có thể tiếp tục định hướng cho sự phát triển trong các bối cảnh mới.

Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết số 80-NQ/TW đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình kế thừa và hiện thực hóa những nguyên lý đó: văn hóa vừa là nền tảng, vừa là nguồn lực, động lực, trụ cột và hệ điều tiết của sự phát triển. Đặt trong tiến trình 80 năm, điều cần được làm sâu sắc không chỉ là sự nhất quán về quan điểm, mà còn là bước chuyển từ tầm nhìn sang thể chế, từ mục tiêu sang nguồn lực và từ chủ trương sang kết quả có thể đo lường. Chỉ khi văn hóa thấm vào quyết sách công, được thể hiện trong phẩm chất con người, trong đời sống cộng đồng và trong năng lực sáng tạo của quốc gia, những giá trị của Hội nghị năm 1946 mới thực sự được phát huy một cách bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

________________________

Tài liệu tham khảo

1. Ban Tuyên giáo. Hướng dẫn số 17-HD/BTGTW Hướng dẫn tuyên truyền kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất (24/11/1946-24/11/2026). Báo điện tử Chính phủ. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/huong-dan-tuyen-truyen-ky-niem-80-nam-hoi-nghi-van-hoa-toan-quoc-lan-thu-nhat-ngay-van-hoa-viet-nam-ngay-hoi-dai-doan-ket-119261102103605759.htm

2. Ban Thường vụ Trung ương Đảng. Đề cương về văn hóa Việt Nam, 2/1943; đối chiếu Hướng dẫn số 93-HD/BTGTW ngày 1/2/2023 về kỷ niệm 80 năm ra đời Đề cương.

3. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. (2021, 24 tháng 11). Từ Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất năm 1946 đến Hội nghị Văn hóa toàn quốc 2021. Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. https://bvhttdl.gov.vn/tu-hoi-nghi-van-hoa-toan-quoc-lan-thu-nhat-nam-1946-den-hoi-nghi-van-hoa-toan-quoc-2021-20211124074426828.htm

4. Bộ Chính trị. (2026). Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam. Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/he-thong-van-ban/van-ban-cua-dang/nghi-quyet-so-80-nq-tw-ngay-07-01-2026-cua-bo-chinh-tri-ve-phat-trien-van-hoa-viet-nam2.html

5. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Toàn văn Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Báo Điện tử Chính phủ. https://baochinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiv-cua-dang-102260206211344712.htm

6. Nguyễn Phú Trọng. (2021, 24 tháng 11). Phát biểu tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Trang Thông tin điện tử tổng hợp Ban Nội chính Trung ương. https://noichinh.vn/tin-tuc-su-kien/tin-trung-uong/202111/toan-van-bai-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-van-hoa-toan-quoc-310367/

7. Quốc hội. (2026). Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam. Báo Điện tử Chính phủ. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-so-28-2026-qh16-ve-phat-trien-van-hoa-viet-nam-119260508142130402.htm

8. Tô Lâm. (2026, 25 tháng 2). Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW và 80-NQ/TW. Cổng Thông tin Điện tử Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. https://hcma.vn/Pages/chi-tiet-tin-tuc.aspx?ItemID=20763

9. Tô Lâm. (2026, 13 tháng 7). Phát biểu tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam. Báo Điện tử Chính phủ. https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-tai-phien-hop-thu-hai-ban-chi-dao-trung-uong-ve-phat-trien-van-hoa-viet-nam-102260713135324221.htm

Ngày Tòa soạn nhận bài: 15/10/2026; Ngày phản biện, đánh giá, sửa chữa: 20/10/2026; Ngày duyệt đăng: 25/10/2026.

PGS, TS BÙI HOÀI SƠN

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương

Nguồn: Tạp chí VHNT số 661, tháng 11/2026