Theo quan niệm của người S’Tiêng, để cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nhà nhà no đủ thì đầu xuân năm mới, người dân trong phum sóc phải tổ chức lễ hội cầu phúc, cầu an, thành tâm thực hiện các nghi thức cổ truyền kính dâng lễ vật, cầu xin các thần linh phù hộ, che chở, bảo bọc các linh hồn, cho vạn vật sinh sôi nảy nở, không để dịch bệnh xảy ra, mọi người bình an, mạnh khỏe, nhiều phúc, nhiều lộc,...
Lễ hội cầu phúc, cầu an đầu xuân của người S’tiêng thường được tổ chức vào thời điểm trước hoặc ngay sau Tết Nguyên đán của người Việt, thường vào độ tháng 2, tháng 3 dương lịch, do già làng và những người có uy tín trong thôn sóc bàn bạc, thống nhất. Tùy theo điều kiện của thôn sóc, lễ vật thường phải có: 5 ché rượu cần; 1cái đầu heo; cơm lam, thịt nướng, canh bồi, canh thục, xôi lá, gà, vịt, thịt trâu, cá lóc nướng, đọt mây nướng, bánh tráng mì đồi, điều rang bếp củi, chuối xanh, mía cây, chỉ cầu an, rơm cuộn, gạo lúa mới,… tất cả đều phản ánh mối quan hệ mật thiết giữa con người với rừng núi và nương rẫy. Trong đó, rượu cần không chỉ là đồ uống mà còn là “chất kết dính” của cộng đồng, biểu tượng cho sự chia sẻ và gắn kết.
Trước ngày diễn ra lễ hội, các thành viên được phân công tất bật chuẩn bị cho ngày hội vui của thôn sóc. Già trẻ, trai gái, nam thanh, nữ tú tham gia lễ hội đều mặc trang phục truyền thống, đeo trang sức bạc cổ truyền trong niềm hân hoan, cùng quây quần về khu tổ chức lễ hội; tiếng chiêng ngân vang giữa đại ngàn xa thẳm như mời gọi thần linh, tiếng trống rộn rã hòa trong nhạc hội rộn vui báo hiệu lễ hội sắp bắt đầu.
Trong lễ hội này trên cây nêu được treo quả bầu khô với ước vọng cầu mong cuộc sống nhà nhà, thôn sóc nhẹ nhàng, bình an; nhà cầu an được trang trí nhiều bông cầu an gắn với điệu múa hái lộc cầu an truyền thống của người S'tiêng. Mọi quy trình và lễ vật phải được tính toán và chuẩn bị chu đáo theo sự phân công của già làng và chủ lễ, đảm bảo Lễ hội được diễn ra suôn sẻ, thần linh vui lòng không trách phạt.
Vào ngày diễn ra lễ hội, từ sớm các già làng trong ban tế lễ sẽ tiến hành làm lễ dựng nêu, cây nêu lớn được dựng giữa sân chính lễ hội, cây nêu nhỏ cắm vào thúng lúa giữa tâm lễ vật; đặc biệt, lễ dựng nêu còn được tổ chức nghi thức săn thú làm vật hiến tế, được thực hiện ở nhà kho lúa trước khi vào lễ chính với ước vọng cầu cho nhà nhà no đủ, lúa gạo đầy bồ.
Trong lễ hội cầu phúc, cầu an, phần nghi lễ được đồng bào S’tiêng tổ chức tại các địa điểm: nhà dài truyền thống (nghi thức cầu an cho gia đình); nhà chòi (nghi thức bắn nỏ săn thú cúng thần); nhà kho lúa (nghi thức cúng tạ Thần mẹ lúa) và sân chính lễ hội gắn với cây nêu là nhà cầu an (nghi thức cầu phúc, cầu an) với sự chuẩn bị và tổ chức một cách bài bản, trang nghiêm, theo đúng phong tục truyền thống.
Nghi thức cúng do già làng hoặc thầy cúng (những người nắm giữ tri thức văn hóa truyền thống) chủ trì. Lời khấn trong nghi lễ không chỉ mang tính cầu xin mà còn là một dạng diễn ngôn thiêng, nơi con người đối thoại với thần linh, bày tỏ lòng biết ơn và mong ước.
Đặc biệt, âm thanh cồng chiêng giữ vai trò trung tâm trong toàn bộ nghi lễ. Không chỉ tạo nhịp điệu, cồng chiêng còn được xem là “ngôn ngữ” giao tiếp với thần linh. Những vòng múa xoay quanh ché rượu cần, nhịp chân hòa cùng tiếng chiêng tạo nên một không gian vừa linh thiêng, vừa giàu tính biểu tượng.
Sau phần lễ là phần hội, đồng bào S'Tiêng hòa vào những màn trình diễn dân ca dân vũ đặc sắc, âm nhạc rộn ràng, các trò chơi dân gian, vui hội ẩm thực... cùng chung vui trong không khí lễ hội cầu phúc, cầu an đầu xuân.
Giữa những đổi thay của xã hội, tiếng cồng chiêng đầu xuân vẫn vang lên như một nhịp cầu nối giữa con người với thần linh, giữa truyền thống với hiện đại. Và hơn hết, đó là lời nhắc nhở về giá trị của sự hài hòa, triết lý sống mà cộng đồng người S’Tiêng đã gìn giữ qua bao thế hệ.
Lễ hội cầu phúc, cầu an đầu xuân của đồng bào dân tộc S’Tiêng (tỉnh Đồng Nai) được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, mà còn tạo cơ hội để cộng đồng, du khách hiểu thêm về bản sắc văn hóa độc đáo của người S’Tiêng, đồng thời, lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
