Nhà Gươl thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, TP Đà Nẵng- nơi Già làng Trí cống hiến nhiều công sức góp phần mang lại cho thôn ngày thêm phát triển, văn hóa, văn minh; môi trường ngày được “Sáng- xanh- sạch- đẹp”
Nhà Gươl thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, TP Đà Nẵng- nơi Già làng Trí cống hiến nhiều công sức góp phần mang lại cho thôn ngày thêm phát triển, văn hóa, văn minh; môi trường ngày được “Sáng- xanh- sạch- đẹp”

Để có được những đổi thay ấy, bên cạnh sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước, phải kể đến vai trò và đóng góp bền bỉ của già làng Đinh Văn Trí. Dù đã ở độ tuổi 80, ông vẫn luôn nhiệt huyết, đi đầu trong các phong trào của thôn, góp phần đưa Phú Túc từng bước vươn lên, ngày càng “phú quý và sung túc”.

Là cán bộ, đảng viên, từng đảm nhiệm nhiều cương vị ở cơ sở như Chi hội trưởng Nông dân kiêm Phó ban thôn, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn…, hiện nay ông Đinh Văn Trí là Chi hội trưởng Người cao tuổi và được Nhân dân thôn Phú Túc tín nhiệm bầu làm già làng từ năm 2017.

Với đồng bào Cơ Tu, già làng đồng thời là đảng viên luôn có uy tín đặc biệt. Tiếng nói của già làng vì thế càng có trọng lượng, dễ tạo sự đồng thuận trong cộng đồng. Nhờ sự gương mẫu trong gia đình và xã hội, già làng Trí đã vận động hiệu quả bà con chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Nhiều năm qua, già Trí kiên trì vận động bà con chuyển đổi phương thức sản xuất, trồng lúa nước, bắp lai, trồng cỏ nuôi bò, trồng chuối, trồng rừng theo hướng bền vững.

Ông cũng tích cực tuyên truyền bà con không sống du canh, du cư, không phá rừng làm nương rẫy; từng bước xóa bỏ các tập tục lạc hậu trong ma chay, cưới xin. Trẻ em đến tuổi được vận động ra lớp đầy đủ; người dân không trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước mà cùng nhau đoàn kết làm ăn, xây dựng bản làng văn hóa, văn minh.

Già làng Đinh Văn Trí đã góp phần quan trọng mang lại sự đoàn kết, no ấm cho bà con Phú Túc. Đến nay, dù tuổi cao, sức yếu, già vẫn miệt mài, thầm lặng đóng góp công sức của mình cho sự bình yên của làng xóm và việc gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu nơi đây.

Để bà con tin tưởng và làm theo, già Trí luôn đi đầu bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Ông mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào sản xuất, đưa giống cây trồng, vật nuôi mới vào chăn nuôi, trồng rừng đạt hiệu quả. Đặc biệt, năm 2000, già Trí tốt nghiệp lớp kỹ thuật viên nông nghiệp, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế của dân làng.

Già cùng nhiều người trong làng thường xuyên tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi do chính quyền địa phương tổ chức. Với những hộ nghèo, hộ còn khó khăn, già chủ động tìm hiểu hoàn cảnh, nguyện vọng, đề xuất chính quyền hỗ trợ sinh kế, vốn vay để vươn lên thoát nghèo.

Đối với thế hệ trẻ, già luôn căn dặn phải ra sức học tập, tích cực lao động, làm kinh tế, góp phần xây dựng và phát triển quê hương.

Không chỉ tận tâm trong phát triển kinh tế, già làng Đinh Văn Trí còn đặc biệt tâm huyết với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Trong các ngày lễ trọng đại của làng, già đảm nhiệm việc cúng bái, cầu an cho dân làng; đồng thời vận động bà con, nhất là thế hệ trẻ, gìn giữ phong tục, tập quán tốt đẹp của người Cơ Tu.

Già làng Đinh Văn Trí (thứ 3 từ bìa trái sang) trong nghi thức cúng Yàng
Già làng Đinh Văn Trí (thứ 3 từ bìa trái sang) trong nghi thức cúng Yàng

Già Trí am hiểu sâu sắc các lễ hội truyền thống như lễ mừng lúa mới, lễ  kết nghĩa anh em của người Cơ Tu…; các điệu múa, làn điệu dân ca, hát lý Cơ Tu cũng được già sưu tầm và truyền dạy lại cho các thế hệ sau.

Không dừng lại ở đó, già Trí còn vận động bà con chung sức, đồng lòng dựng nhà Gươl – trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Người góp của, người góp công, chỉ trong thời gian ngắn, nhà Gươl đã được dựng lên khang trang.

Từ đó, sân nhà Gươl trở thành không gian sinh hoạt chung, nơi vang lên tiếng chiêng trong lễ cúng cơm mới, nơi rộn ràng vũ điệu trai gái Cơ Tu trong những đêm trăng sáng và sôi động trong các ngày hội làng.

Đặc biệt, trong khi tiếng nói Cơ Tu vẫn được sử dụng phổ biến thì chữ viết truyền thống của dân tộc này lại đứng trước nguy cơ thất truyền.

Nhận thức rõ điều đó, già Trí đã chủ động liên hệ, tìm gặp các già làng Cơ Tu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (cũ) và TP Đà Nẵng để tham khảo, ghi chép từng con chữ, rồi hệ thống, biên soạn thành giáo án.

Gần chục năm qua, đều đặn mỗi tối, già chong đèn biên soạn tài liệu và dạy miễn phí chữ viết Cơ Tu cho con em trong làng. Hàng trăm thanh thiếu niên đã biết đọc, biết viết thành thạo chữ Cơ Tu, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và cội nguồn dân tộc.

Cùng với sự tận tâm của già làng Đinh Văn Trí, những năm qua, các nguồn lực từ chính sách của Đảng, Nhà nước đã giúp thôn Phú Túc chuyển mình mạnh mẽ.

Từ một ngôi làng heo hút, giao thông cách trở, Phú Túc nay đã trở thành điểm dừng chân của nhiều du khách muốn trải nghiệm không gian văn hóa, sinh thái dưới chân Dốc Kiền, phía Tây TP Đà Nẵng.

Phú Túc hôm nay là ngôi làng đẹp trên tuyến Quốc lộ 14G, nổi bật với mái nhà Gươl sừng sững và những ngôi nhà xây khang trang giữa vườn cây trái xanh mát.

Ông Lê Văn Nghía, nguyên Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Phú Túc cho hay, già làng Đinh Văn Trí là người có nhiều đóng góp bền bỉ cho sự đoàn kết, no ấm và bình yên của cộng đồng Cơ Tu nơi đây. Ông luôn gương mẫu đi đầu trong ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đưa cây, con giống mới vào sản xuất; hỗ trợ hộ nghèo tiếp cận sinh kế, vốn vay để thoát nghèo; đồng thời khuyên nhủ thế hệ trẻ chăm học, siêng lao động.

Già Trí còn tận tâm bảo tồn văn hóa truyền thống thông qua việc chủ trì nghi lễ, vận động dựng nhà Gươl, gìn giữ lễ hội, dân ca, điệu múa Cơ Tu. Đặc biệt, việc sưu tầm, biên soạn và dạy miễn phí chữ viết Cơ Tu cho hàng trăm thanh thiếu niên đã góp phần quan trọng giữ gìn bản sắc và cội nguồn dân tộc.

Về Phú Túc hôm nay chỉ thấy một màu xanh bát ngát của rừng trồng, những ngôi nhà tôn, lụp xụp ngày nào được thay thế bằng những ngôi nhà “Đại đoàn kết”, nhà “tình nghĩa” ẩn hiện trong các khóm cây ăn quả, giàn mướp... Những con “sơn đạo” “nắng bụi, mưa bùn” nay đã được bê tông hóa khang trang, sạch đẹp. Những thành quả đó là nhờ ý thức vươn lên từ nội lực của đồng bào Cơ Tu; sự quan tâm hỗ trợ có hiệu quả của các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương; sự nhiệt tình, năng động của già làng Đinh Văn Trí.

Bài và ảnh: LÊ QUỐC KỲ

Nguồn: Tạp chí VHNT số 652, tháng 8/2026