Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Yên Thế lần thứ nhất nhiệm kỳ 2025-2030 nêu rõ: "...Xây dựng và phát triển sâu rộng, nâng cao đời sống văn hóa cơ sở thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, tăng cường hoạt động các câu lạc bộ (CLB) văn nghệ, thể thao, CLB phòng chống bạo lực gia đình. Tổ chức ngày hội văn hóa các dân tộc, hình thành hoạt động tín ngưỡng ở đền thờ Hoàng Hoa Thám phát triển du lịch tâm linh...".
Phong trào hoạt động văn hóa cơ sở ở Yên Thế có bề rộng và chiều sâu, 50 trên 50 thôn bản đều có các CLB văn nghệ và thể dục thể thao (TDTT). Các CLB văn nghệ thường xuyên biểu diễn vào các dịp lễ Tết. CLB TDTT với các đội bóng chuyền hơi, cầu lông, bóng bàn, Pickle ball ngày nào cũng hoạt động vào các buổi sáng và chiều. Nhiều gia đình có điều kiện đã xây các sân thể dục thể thao, thu hút đông đảo người đến tập luyện.
Chúng tôi trò chuyện cùng Nghệ nhân ưu tú Nông Dũng Long, người dân tộc Nùng, sinh năm 1942. Ông là chủ nhiệm CLB hát Soong Hao thôn Phan và thôn Đồng Nhân xã Yên Thế. Ông "khoe" chúng tôi quyển sổ đã ố màu thời gian. Cuốn sổ ghi chép lại các làn điệu dân ca dân tộc Nùng. Có bài ghi lại theo trí nhớ từ thời trai trẻ đi hát Soong hao, có bài sưu tầm được của các nghệ nhân, có bài được đặt lời mới với chủ đề ca ngợi quê hương đất nước, ca ngợi Đảng, Bác và tình cảm gia đình.
Năm 2001, ông trình bày nguyện vọng thành lập câu lạc bộ ( CLB) hát Soong hao sau đổi thành CLB hát dân ca Nùng với chính quyền xã Phồn Xương khi ấy. Được xã chấp thuận, cũng năm đó CLB chính thức được ra mắt. Mỗi tháng một lần, các thành viên CLB lại có dịp gặp mặt tại Nhà văn hóa thôn Đồng Nhân nghe người chủ nhiệm hướng dẫn cách luyến láy cách ngân nga, nhả chữ của các làn điệu dân ca Nùng. Vài năm sau, CLB hát dân ca Nùng thôn Phan (cùng xã) được thành lập cũng do ông làm chủ nhiệm. Hiện nay, hơn bốn chục thành viên trong hai CLB đã thuộc hàng chục các bài hát và làn điệu dân ca Nùng.
Cuối tháng 11 vừa qua, Phòng Văn hóa – Xã hội xã Yên Thế đã tổ chức khai giảng lớp tập huấn, truyền dạy và khôi phục CLB Hát then tại thôn Đồng Thép. Trong thời gian 10 ngày, 28 học viên của CLB sẽ được trang bị những kiến thức và kỹ năng cơ bản về hát Then, tính tẩu và biểu diễn trên sân khấu. Dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân có kinh nghiệm đến từ xã Kép (tỉnh Bắc Ninh), các học viên không chỉ được rèn luyện về kỹ thuật âm nhạc mà còn được tìm hiểu về ý nghĩa, nguồn gốc và giá trị văn hóa của loại hình nghệ thuật này. Đây là CLB Hát then thứ hai của xã sau CLB Hát then bản Đồng Bông thu hút trên 50 thành viên tham gia.
Chiều ngày 12/12/2025, theo lời mời của anh Trần Hoàng Biên, Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Yên Thế, chúng tôi được tham dự chương trình nghệ thuật khôi phục và bảo tồn câu lạc bộ Hát then, bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc Tày, Nùng trên địa bàn xã. Chương trình nghệ thuật diễn ra với nhiều tiết mục đặc sắc, đậm màu sắc văn hóa dân tộc như trình diễn nghi lễ cúng then, Lễ vào nhà mới, ca hát then với những bài chào mừng mùa xuân mang đến giai điệu tươi sáng, những bài thể hiện không khí lễ hội Yên Thế.
Liên hoan Hát Then tỉnh Bắc Ninh lần thứ I tổ chức tại Trung tâm Văn hóa – Triển lãm tỉnh ngày 26–27/11/2025, với 30 thành viên đến từ Trường PT DTNT Yên Thế và CLB Hát then thôn Đồng Bông, đoàn nghệ thuật xã Yên Thế đã mang đến những thanh âm mộc mạc, tiếng then ngân vang đầy tự hào và đoạt giải Ba toàn đoàn.
Có thể nói, sau sáu tháng sáp nhập, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và giữ gìn an ninh trật tự tại Yên Thế tiếp tục được duy trì và nâng cao chất lượng. Tinh thần đoàn kết, tương trợ trong cộng đồng được củng cố; ý thức chấp hành pháp luật, bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan sáng – xanh – sạch – đẹp ngày càng được nâng cao, góp phần xây dựng hình ảnh xã Yên Thế văn minh, giàu bản sắc.
Bài và ảnh: VŨ HOÀNG NAM
Nguồn: Tạp chí VHNT số 631, tháng 1-2026
