Chi phí leo thang, thị trường dịch chuyển

Từ ngày 1/4, áp lực từ giá nhiên liệu tăng cao và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung buộc các hãng hàng không phải điều chỉnh chiến lược khai thác. Nhiều đường bay nội địa có nhu cầu thấp bị tạm dừng, trong khi tần suất khai thác trên các chặng bay khác cũng được điều chỉnh nhằm tối ưu chi phí vận hành. Cùng với đó, giá vé máy bay bắt đầu tăng, kéo theo phụ thu nhiên liệu - yếu tố gần như không thể tránh khỏi. Không chỉ các hãng nội địa, nhiều hãng bay quốc tế Trung Quốc, Hàn Quốc, Hồng Kông... cũng thông báo tăng giá vé hoặc áp dụng phụ thu nhiên liệu từ 10-30%.

Theo ông Max Vũ - Nhà sáng lập, CEO Công ty Du lịch FIT Tour, chi phí nhiên liệu có thời điểm tăng tới 40-50% do tác động từ xung đột địa chính trị. Cộng với việc gián đoạn các điểm trung chuyển tại Trung Đông - vốn được coi là “trái tim” điều phối quan trọng của các đường bay dài, khiến hành trình bay kéo dài. Hệ quả là mặt bằng giá tour du lịch tăng khoảng 10-20% so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt đối với các tour phụ thuộc nhiều vào vận chuyển hàng không. Trong mùa cao điểm, giá vé máy bay có thể tăng thêm 30–40%. Không chỉ hàng không, chi phí vận hành du lịch tại nhiều thị trường như Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Trung Quốc cũng tăng từ 15-25%, thậm chí có tuyến lên đến 30% do chi phí logistics và vận chuyển tăng cao so với giai đoạn trước. Biến động tỷ giá tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp lữ hành.

Song song với chi phí tăng, nhu cầu du lịch cũng có sự thay đổi rõ rệt. Lễ hội té nước Songkran (giữa tháng 4 hàng năm) tại Thái Lan - vốn là “điểm nóng” với du khách Việt, năm nay có sự sụt giảm đáng kể do giá vé máy bay tăng mạnh. Tâm lý lo ngại rủi ro an toàn khiến nhiều du khách dè dặt hơn khi lựa chọn các tour đường dài. Các hành trình đến châu Âu, Mỹ, châu Phi hoặc bay qua không phận Trung Đông đều giảm mạnh, thậm chí phải tạm ngưng khai thác. Ngược lại, du khách đang có xu hướng “quay trục” sang các điểm đến tại Đông Bắc Á, Đông Á và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Đây là những khu vực được đánh giá an toàn hơn về địa lý và địa chính trị, đồng thời có lợi thế về visa, tần suất chuyến bay và thời gian di chuyển ngắn.

“Ghi nhận từ thị trường cho thấy các tour đi Trung Quốc, Nhật Bản đang tăng trưởng tích cực. Đáng chú ý, những điểm đến độc, lạ như Tân Cương, Tây Tạng... trở thành lựa chọn thay thế cho các hành trình đến châu Âu trước đây”- Ông Max Vũ cho biết. Dự báo, du lịch nội địa và khu vực châu Á sẽ tiếp tục chiếm ưu thế; với tỷ trọng thị trường châu Á có thể vượt 50%, trong khi nội địa dao động khoảng 30-40%.

Doanh nghiệp “gồng mình” giữ giá

Trong bối cảnh “bão giá”, theo ông Max Vũ, ưu tiên hàng đầu của các doanh nghiệp lữ hành là đàm phán với đối tác nhằm giữ ổn định giá tour, hạn chế tối đa việc tăng giá hoặc phát sinh phụ thu đối với khách hàng. Việc duy trì mức giá cũ, không áp thêm phụ phí trong điều kiện hiện tại được xem là một nỗ lực lớn của doanh nghiệp. 

Ông Hoàng Bửu - Giám đốc Kinh doanh Công ty Du lịch Triều Hảo cho biết: doanh nghiệp đang liên tục cập nhật tình hình giá vé và dịch vụ từ các hãng hàng không để chủ động điều chỉnh kế hoạch kinh doanh. Với hãng Vietnam Airlines, các booking (đặt trước) đã chốt sẽ được giữ nguyên giá, không phát sinh tăng thêm. Tuyến Hàn Quốc trong tháng 5 các hãng bay đã thông báo tăng giá; hay tuyến Lào có chi phí dịch vụ đã tăng đáng kể; nhưng doanh nghiệp quyết định giữ nguyên giá tour như cam kết ban đầu hoặc vẫn chưa điều chỉnh giá tour nhằm đảm bảo quyền lợi khách hàng. Ngay cả các sản phẩm mới tung ra để kích cầu cũng không tăng giá nhằm thu hút du khách khám phá những điểm đến mới. 

Nhìn chung, các doanh nghiệp lữ hành đang tích cực thương lượng với các hãng hàng không như Vietnam Airlines, Vietjet Air, Bamboo Airways, Vietravel Airlines... để giữ giá cho các seri vé đoàn, tour trọn gói hoặc combo đặt trước. Tuy nhiên, một số chi phí như phụ thu nhiên liệu từ hãng hàng không vẫn khó tránh khỏi.

Bà Yến Phạm - đại diện một công ty du lịch nói rằng, thay vì tăng giá, hiện nay nhiều doanh nghiệp chấp nhận giảm biên lợi nhuận (ví dụ thu lời từ 1,5 triệu đồng/khách thì giảm còn 500 ngàn - 1 triệu đồng/khách) để giữ giá tour tương đương năm trước. Trong trường hợp buộc phải điều chỉnh thì mức tăng chỉ từ vài trăm nghìn đồng đến hơn một triệu đồng, vẫn thấp hơn nhiều so với việc khách mua vé lẻ sát ngày - thời điểm giá tour thường tăng mạnh. Thực tế các tour dịp lễ 30/4 và 1/5 đã kín chỗ từ sớm. Các tour bay xa và tour biển đảo có tốc độ đặt nhanh nhất, với xu hướng khách đặt trước 4–6 tuần để hưởng ưu đãi. Nhờ đó, tình hình tổ chức tour dịp 30/4 và mùa hè 2026 (đến hết tháng 9) hiện nay chưa bị ảnh hưởng nhiều. 

Ở góc độ người tiêu dùng, nhu cầu du lịch vẫn duy trì nhưng có “chọn lọc” hơn. Ca sĩ - blogger du lịch Đoan Trường cho biết anh và nhiều du khách khác có xu hướng tránh đi đến các khu vực có nguy cơ xung đột, ưu tiên điểm đến an toàn và có mức giá ổn định như trong khu vực châu Á hoặc những quốc gia ít chịu tác động từ biến động giá nhiên liệu và vé máy bay. Hiện, Đoan Trường đã đăng ký một chuyến đi đến Pakistan vào cuối tháng 4 này, sau khi công ty lữ hành cam kết đảm bảo an toàn cho du khách, đồng thời giữ nguyên giá tour. Một lý do là chi phí nhiên liệu tại đây chưa biến động mạnh, góp phần giữ ổn định giá vé máy bay và dịch vụ. Anh cũng xác nhận có một số tour tăng giá nhẹ nhưng đi kèm là các ưu đãi như nâng hạng phòng, tặng quà hoặc phát hành phiếu giảm giá cho những chuyến đi tiếp theo. 

Du lịch nội địa - “trụ đỡ” của thị trường

Bà Yến Phạm cho biết, hiện nay du khách luôn chủ động lên kế hoạch và cân nhắc kỹ trước khi đặt dịch vụ du lịch. Trong bối cảnh chi phí tăng cao, nhiều du khách chuyển sang du lịch trong nước, ưu tiên các điểm đến gần và phương tiện đường bộ nhằm tối ưu chi phí. Vì vậy, du lịch nội địa tiếp tục đóng vai trò “trụ đỡ” của thị trường. 

Nắm bắt và xoay chuyển kịp thời, nên nhiều doanh nghiệp đã tập trung xây dựng các sản phẩm tour nội địa phù hợp với thời gian nghỉ lễ/ hè của du khách. Quan sát chương trình kích cầu du lịch tại Ngày hội Du lịch TP.HCM 2026 (diễn ra từ ngày 2 đến 5/4) nhận thấy, các tour ngắn ngày, du lịch gia đình, nghỉ dưỡng biển đảo và trải nghiệm thiên nhiên chiếm ưu thế. Các doanh nghiệp cũng đẩy mạnh sản phẩm du lịch xanh, du lịch thể thao, trekking và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Chẳng hạn Công ty Dịch vụ Lữ hành Saigontourist triển khai các tour trong nước mới, đáng chú ý có tour “Côn Đảo xưa và nay”, tour running - trekking tại Vườn quốc gia Côn Đảo - Núi Chúa - Bãi Nhát, tour trải nghiệm thả rùa về biển Vườn Quốc gia Côn Đảo - Bãi Đầm Trầu - Hòn Bảy Cạnh - Núi Chúa... Trong khi đó, BenThanh Tourist giới thiệu hơn 200 chương trình du lịch, tập trung vào các sản phẩm bền vững, trong đó có nhiều tour mùa hè hướng đến các điểm ở miền Bắc như Hà Giang, Sa Pa, Cao Bằng, Ninh Bình, Quảng Ninh... Vietravel tung ra hơn 300 sản phẩm tour trong và ngoài nước, trong đó nội địa tập trung ở các điểm đến như Sapa, Hà Nội, Hạ Long, Đà Nẵng, Huế, Nha Trang, Đà Lạt, Tây Ninh... BestPrice Travel thiết kế các dòng sản phẩm dành cho gia đình, nhóm khách có trẻ nhỏ vào mùa du lịch hè, với các điểm đến là biển hoặc những nơi có khu vui chơi, giải trí như Phú Quốc, Nha Trang, Phú Yên (cũ)...

Theo công bố của Sở Du lịch TP.HCM, trong 4 ngày diễn ra Ngày hội Du lịch TP.HCM 2026 tổng doanh thu từ bán tour và dịch vụ ước đạt khoảng 120 tỷ đồng, cho thấy sức mua của thị trường vẫn khá tích cực. Hơn 1.000 sản phẩm du lịch được giới thiệu với mức ưu đãi lên đến 50% đã góp phần kích cầu mùa cao điểm (từ tháng 4 - 9). Ca sĩ - blogger du lịch Đoan Trường nhận xét: “Trước bối cảnh chi phí tăng cao, các doanh nghiệp du lịch đang chủ động “liệu cơm gắp mắm” đưa ra nhiều chính sách linh hoạt nhằm giữ chân khách hàng. Đây là điều quan trọng để duy trì thị trường về lâu dài. Là một người đam mê và thường xuyên đi du lịch, tôi rất chia sẻ với những khó khăn của ngành du lịch”.  

“Chúng tôi buộc phải thích nghi và “sống chung” với làn sóng tăng giá. Mục tiêu hiện tại không phải là tăng trưởng mạnh mà là duy trì hoạt động và vượt qua giai đoạn biến động”- Ông Max Vũ chia sẻ. Rõ ràng, khủng hoảng nhiên liệu không chỉ là thách thức ngắn hạn mà còn là phép thử đối với khả năng thích ứng của toàn ngành du lịch. Trong nguy cơ vẫn có cơ hội và doanh nghiệp nào linh hoạt hơn sẽ có lợi thế để trụ vững trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt.