Giữa không khí sôi động của Festival Trà quốc tế – Thái Nguyên 2026, những thanh âm từ các nhạc cụ truyền thống của nhiều vùng miền cùng hội tụ, tạo nên một không gian nghệ thuật đậm đà bản sắc, nơi những giá trị âm nhạc dân tộc được nhìn nhận không chỉ từ chiều sâu di sản mà còn từ sức sống và khả năng sáng tạo trong đời sống hôm nay.

Tham dự lễ khai mạc, về phía Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Cuộc thi có: PGS, TS Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ VHTTDL, Trưởng Ban Chỉ đạo; ông Nguyễn Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, thành viên Ban Chỉ đạo, Trưởng Ban Tổ chức.

Về phía tỉnh Thái Nguyên có ông Dương Văn Lượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể trung ương và địa phương.

Đêm khai mạc diễn ra trong không khí trang trọng, phấn khởi. Khán phòng Trung tâm Nghệ thuật Việt Bắc với sức chứa hơn 1.000 chỗ ngồi gần như kín chỗ. Với chủ đề “Âm sắc Việt – Hội tụ – Tỏa sáng”, cuộc thi năm nay đặt các loại hình biểu diễn nhạc cụ dân tộc trong một không gian giao lưu, đối thoại nghệ thuật rộng mở. Ở đó, mỗi cây đàn, mỗi nhạc cụ không đơn thuần là phương tiện biểu đạt âm thanh mà còn mang trong mình lịch sử, tập quán, thẩm mỹ và tâm hồn của cộng đồng đã sáng tạo, gìn giữ nó.

Từ tiếng đàn bầu sâu lắng với những cung bậc giàu sức biểu cảm, đàn tranh trong trẻo, tinh tế, đàn nguyệt đằm thắm, trữ tình đến những nhạc cụ mang âm hưởng phóng khoáng của các dân tộc vùng cao, Tây Nguyên và Nam Bộ, sự đa dạng ấy làm nên diện mạo phong phú của nền âm nhạc truyền thống Việt Nam. Mỗi vùng đất có một ngôn ngữ âm nhạc riêng, mỗi loại nhạc cụ có một cách kể chuyện riêng. Khi cùng hiện diện trên sân khấu, những khác biệt không làm phân tán bản sắc mà ngược lại, bổ sung cho nhau, tạo nên một chỉnh thể thống nhất trong sự đa dạng của văn hóa dân tộc.

Thành công của đợt 1 tổ chức tại Lâm Đồng trước đó đã cho thấy sức hấp dẫn và khả năng quy tụ của cuộc thi. Từ những loại hình âm nhạc gắn với sân khấu tuồng, chèo, cải lương, âm nhạc cung đình, đờn ca tài tử đến các hình thức diễn tấu mang sắc thái văn hóa vùng miền, mỗi phần trình diễn đều góp thêm một góc nhìn về diện mạo âm nhạc truyền thống Việt Nam. Đợt 2 tại Thái Nguyên được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát hiện những nhân tố nghệ thuật nổi bật, đồng thời tạo thêm cơ hội để các đơn vị nhìn lại chất lượng hoạt động chuyên môn, công tác đào tạo và khả năng phát triển đội ngũ nghệ sĩ biểu diễn nhạc cụ dân tộc.

Phát biểu tại lễ khai mạc, thay mặt lãnh đạo Bộ VHTTDL, Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhận định: Âm nhạc truyền thống là bộ phận quan trọng của di sản văn hóa dân tộc, kết tinh tâm hồn, bản sắc và sức sáng tạo của các thế hệ người Việt Nam. Hệ thống nhạc cụ dân tộc với sự phong phú về chủng loại, âm sắc, kỹ thuật diễn tấu và đặc trưng văn hóa vùng miền đã tạo nên diện mạo độc đáo của âm nhạc Việt Nam, góp phần lưu giữ và trao truyền những giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc. Bảo tồn và phát huy giá trị nhạc cụ dân tộc không chỉ là gìn giữ di sản mà còn là trách nhiệm kế thừa, sáng tạo và phát triển trong đời sống đương đại. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự thay đổi mạnh mẽ của nhu cầu hưởng thụ văn hóa, nghệ thuật, chúng ta cần kiên định giữ gìn bản sắc truyền thống, đồng thời khuyến khích sáng tạo, đổi mới phương thức biểu diễn và quảng bá, để nghệ thuật dân tộc ngày càng có sức sống, sức lan tỏa và tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. 

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, Bộ VHTTDL sẽ tiếp tục quan tâm chỉ đạo công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng đào tạo, sáng tạo và biểu diễn nghệ thuật; tạo điều kiện để nghệ thuật truyền thống được kế thừa, phát triển và lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông cũng đặt ra yêu cầu đối với Hội đồng Giám khảo phải phát huy tinh thần trách nhiệm, trình độ chuyên môn, bảo đảm đánh giá công tâm, khách quan, minh bạch, đúng quy chế; chú trọng chất lượng nghệ thuật, kỹ thuật biểu diễn, khả năng thể hiện đặc trưng của từng loại nhạc cụ và giá trị sáng tạo của các tiết mục; Ban Tổ chức và các đơn vị liên quan cần phối hợp chặt chẽ, bảo đảm đầy đủ các điều kiện cần thiết để Cuộc thi diễn ra nghiêm túc, an toàn, đúng kế hoạch và hiệu quả; đối với các đơn vị và nghệ sĩ tham dự phải phát huy tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, giao lưu, học hỏi; nỗ lực thể hiện tốt nhất tài năng, bản lĩnh nghề nghiệp, đồng thời chấp hành nghiêm túc quy chế Cuộc thi.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng cho biết rất vui mừng khi Thái Nguyên được lựa chọn là nơi tổ chức đợt 2 Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026. Ông cũng cho rằng, bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị âm nhạc truyền thống không chỉ là trách nhiệm đối với di sản của cha ông mà còn góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Việc Thái Nguyên đăng cai tổ chức cuộc thi trong khuôn khổ Festival Trà quốc tế – Thái Nguyên 2026 tạo nên sự giao thoa thú vị giữa hai không gian văn hóa. Một bên là văn hóa trà, kết tinh từ lịch sử, phong tục và đời sống của vùng đất; một bên là âm nhạc dân tộc, nơi lưu giữ những thanh âm và ký ức văn hóa của nhiều cộng đồng. Sự gặp gỡ này góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa của địa phương, đồng thời mở rộng cơ hội để nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng trong và ngoài tỉnh.

Đồng hành cùng các đơn vị và nghệ sĩ tham gia cuộc thi là Hội đồng Giám khảo, gồm những nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, giảng viên uy tín, có nhiều năm gắn bó với âm nhạc truyền thống do NSND Nguyễn Quang Vinh, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hà Nội làm Chủ tịch.

Các thành viên gồm: PGS, TS, nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Bùi Thiên Hoàng Quân, Giảng viên cao cấp Nhạc viện TP.HCM; NSND Thanh Tâm, nguyên Trưởng khoa Âm nhạc truyền thống, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam; NSND Phương Bảo, nguyên Trưởng Bộ môn Đàn tranh, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, nguyên Trưởng đoàn Ca nhạc Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen; NSND Nguyễn Ngọc Khánh, nguyên nhạc công Nhà hát Tuồng Việt Nam; NSND Nguyễn Minh Chí, nguyên nghệ sĩ Nhà hát Chèo Việt Nam; NSƯT Huỳnh Khải, nguyên Trưởng khoa Âm nhạc dân tộc, Nhạc viện TP.HCM.

Ngay sau lễ khai mạc, cuộc thi bước vào phần biểu diễn đầu tiên với sự tham gia của các nghệ sĩ, nhạc công đến từ Nhà hát Lạc Hồng (tỉnh Phú Thọ) và Đoàn Văn công Quân khu 1.

Sân khấu Việt Bắc chính thức trở thành nơi những tài năng, phong cách và sắc thái âm nhạc gặp gỡ. Mỗi phần trình diễn là một lần người nghệ sĩ đối thoại với nhạc cụ, với tác phẩm và với công chúng; đồng thời thể hiện quá trình rèn luyện, tích lũy nghề nghiệp của mỗi đơn vị. Từ những ngón đàn điêu luyện đến khả năng phối hợp trong các tiết mục hòa tấu, sức hấp dẫn của cuộc thi được tạo nên bởi chính sự nghiêm túc trong lao động nghệ thuật và cá tính biểu đạt của người biểu diễn.

Đợt 2 Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026 diễn ra từ ngày 7 đến hết 10/11/2026 tại Trung tâm Nghệ thuật Việt Bắc, Thái Nguyên. Các buổi biểu diễn thi bắt đầu lúc 9 giờ sáng và 20 giờ tối. Công chúng được vào cửa tự do.

Bốn ngày diễn ra cuộc thi sẽ là dịp để các đơn vị nghệ thuật cùng nhìn lại chất lượng hoạt động chuyên môn, để các nghệ sĩ có cơ hội khẳng định tài năng và để công chúng thêm hiểu, thêm yêu những giá trị âm nhạc được hun đúc qua nhiều thế hệ. Trên sân khấu xứ Trà, những thanh âm truyền thống không chỉ kể câu chuyện về quá khứ mà còn đặt ra câu hỏi về tương lai của chính mình: làm thế nào để nhạc cụ dân tộc tiếp tục được gìn giữ, sáng tạo và hiện diện xứng đáng trong đời sống nghệ thuật Việt Nam hôm nay.