Phát biểu tại lễ khai mạc, Giám đốc Sở VHTT Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết, Trưng bày được hình thành sau quá trình nghiên cứu nghiêm túc về chất liệu, lựa chọn không gian và đề xuất giải pháp sắp đặt gắn kết với khu vực trưng bày ngoài trời tại Bảo tàng Hà Nội của nhóm nghệ sĩ Thu Trần và Tây Phong. Đây là một trong nhiều hoạt động thuộc chuỗi sự kiện Lễ hội Thiết kế sáng tạo năm 2026 được phát động từ đầu năm, đồng thời đánh dấu việc Bảo tàng mở cửa trở lại sau thời gian chỉnh lý, hoàn thiện nội dung và nâng cấp không gian trưng bày. 

Theo ông Phạm Tuấn Long: “Những sự kiện như triển lãm lần này không chỉ tạo điều kiện để nghệ sĩ hiện thực hóa ý tưởng mà còn góp phần làm phong phú diện mạo không gian trưng bày ngoài trời. Thời gian tới, Sở VHTT sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả giá trị của Bảo tàng Hà Nội, hướng tới mục tiêu xây dựng nơi đây trở thành điểm đến, không gian văn hóa sáng tạo tiêu biểu của Thủ đô”.

Không gian sắp đặt “Chiến tranh và Hòa bình” Là một tổ hợp nghệ thuật được hình thành từ những mảnh xác máy bay và vỏ bom do Bảo tàng Hà Nội sưu tầm, lưu giữ. Thông qua ngôn ngữ sắp đặt đương đại, các hiện vật không chỉ được trưng bày như chứng tích của một giai đoạn lịch sử, mà còn được đặt trong một cấu trúc thẩm mỹ mới nhằm gợi mở suy ngẫm về ký ức, về giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ những thành quả hôm nay.

Không gian sắp đặt gồm hai khung kết cấu thép chính được kết nối với nhau qua con đường tạo ra sự chia cắt bởi chiến tranh và cuối con đường là giàn hoa, sen lẫn những dải lụa đa màu sắc thể hiện tinh thần hòa bình. Các mảnh xác máy bay được treo ở cao độ trung gian, tạo nên sự chuyển dịch trong cách tiếp cận hiện vật, từ góc nhìn thuần túy lịch sử sang trải nghiệm suy tư, chiêm nghiệm.

Bên cạnh các hiện vật kim loại là hệ thống khối cầu, mảng hình học và các dải lụa nhiều màu sắc do nghệ sĩ Thu Trần thực hiện bằng vật liệu nhẹ, bọc giấy Dứa, giấy Dó và phủ sơn mài được kết hợp xen kẽ tạo nên đối thoại thị giác giữa quá khứ và hiện tại, giữa ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình.

Trong không gian sắp đặt đồng thời cộng hưởng với tác phẩm phù điêu của họa sĩ Nguyễn Hải về sự kiện quân và dân ta bắt sống phi công John McCain tại hồ Trúc Bạch ngày 26/10/1967, một dấu mốc lịch sử mang ý nghĩa khép lại quá khứ, hướng tới hòa giải, hợp tác và phát triển.

Nghệ sĩ Thu Trần cho biết: “Ý tưởng cho trưng bày “Chiến tranh và Hòa bình” đến với tôi từ cơ duyên được tiếp cận những mảnh xác máy bay và vỏ bom đang được lưu giữ tại Bảo tàng Hà Nội. Khi đứng trước những hiện vật ấy, tôi vô cùng xúc động khi nhìn thấy dấu tích của chiến tranh và cảm nhận rất rõ giá trị của hòa bình hôm nay. Điều khó nhất trong quá trình thực hiện là tìm được cách ứng xử phù hợp với những di vật mang tính lịch sử nặng nề, làm sao để vừa tôn trọng tính nguyên bản, vừa tạo được một cấu trúc thẩm mỹ mới đủ tinh tế để mở ra đối thoại với người xem, đó là sự sinh sôi, được nở hoa và được kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Tôi lựa chọn lụa, giấy dó, giấy dứa, những chất liệu mềm mại, truyền thống để đặt cạnh kim loại lạnh và cứng như một cách tạo nên sự tương phản, đồng thời gợi ra sự chữa lành, bao dung và tái sinh. Khi khán giả bước vào không gian này, tôi không mong họ chỉ nhìn thấy chiến tranh, mà hy vọng họ có thể lắng lại, suy ngẫm về ký ức và trân trọng hơn những giá trị của hiện tại”.

Đồng hành cùng dự án, nghệ sĩ Tây Phong kỳ vọng, không gian sắp đặt sẽ mang đến cho công chúng một trạng thái chiêm nghiệm, nơi ký ức không bị khơi dậy theo cách dữ dội, mà được cảm nhận trong sự tĩnh tại và ý thức hướng tới tương lai.

Trong khi đó, “Vũ điệu xuân” là tác phẩm sắp đặt của nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương kiến tạo một không gian nghệ thuật rực rỡ sắc màu và giàu năng lượng thị giác. Tác phẩm được cấu thành từ hệ thống roi tuồng làm từ vật liệu tái chế, treo trên giàn tre mộc mạc, tạo nên cấu trúc mở với nhịp điệu chuyển động mềm mại trong không gian.

Sự kết hợp giữa tre, chất liệu truyền thống gắn bó với đời sống văn hóa Việt và các dải sắc màu tươi sáng tạo nên hiệu ứng thị giác sinh động, gợi cảm giác chuyển động liên hồi như nhịp điệu của mùa xuân. Ngôn ngữ tạo hình vừa mang tinh thần dân gian, vừa thể hiện tư duy sắp đặt đương đại, mở ra đối thoại giữa truyền thống và sáng tạo mới. Hình ảnh roi vút lên giữa không trung gợi liên tưởng đến Thánh Gióng, biểu tượng của ý chí quật cường và sức mạnh dân tộc. Đồng thời, việc sử dụng các vật liệu gần gũi với thiên nhiên đã tạo thành một cấu trúc nghệ thuật giàu sức sống, chuyển tải thông điệp về tái tạo, phát triển bền vững và niềm tin vào tương lai.

Chia sẻ về “Vũ điệu Xuân”, nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương (Phương Giò) cho biết, tác phẩm bắt nguồn từ hình ảnh roi tuồng trong nghệ thuật tuồng truyền thống. Trong tuồng, roi ngựa không chỉ là đạo cụ sân khấu mà mang tính ước lệ, tượng trưng cho khí phách và tinh thần anh hùng, gắn với quan niệm “Kỳ mã sánh anh hùng”. Mỗi cán roi mang một màu sắc khác nhau, thể hiện tính cách nhân vật; chính hệ thống màu sắc giàu biểu trưng ấy đã trở thành cảm hứng để anh phát triển thành một sắp đặt thị giác đương đại. Qua tác phẩm, anh kỳ vọng công chúng tiếp cận văn hóa dân gian theo tinh thần đối thoại và làm mới, để giá trị truyền thống tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.

Việc tổ chức không gian sắp đặt “Chiến tranh và Hòa bình” và “Vũ điệu xuân” tại Bảo tàng Hà Nội, nhằm phát huy giá trị di sản, tăng cường hoạt động giáo dục thông qua hình thức nghệ thuật đương đại; đồng thời mở rộng không gian để công chúng tiếp cận ký ức chiến tranh bằng tinh thần nhân văn, khách quan và hướng tới tương lai. Hai trưng bày với hai sắc thái biểu đạt khác nhau đã tạo nên một chỉnh thể hài hòa, góp phần khẳng định vai trò của Bảo tàng Hà Nội trong việc kết nối di sản với đời sống đương đại, lan tỏa thông điệp về hòa bình, sáng tạo và phát triển bền vững.