10 dự án bước vào giai đoạn phát triển sản phẩm

10 dự án được công bố hôm 29/8 là những đề xuất nổi bật được Hội đồng Giám khảo lựa chọn từ 57 sản phẩm/đề xuất tham gia giai đoạn 1. Kết quả này xác định nhóm bước vào giai đoạn phát triển sản phẩm thử nghiệm với nguồn lực chuyên sâu, đồng thời mở ra chặng hợp tác tiếp theo hướng tới Lễ hội sẽ diễn ra vào tháng 11/2026.

Đại diện Ban Tổ chức, bà Bùi Thị Thanh Hương, Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc, Phó Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 cho biết: “Kết duyên Sáng tạo không chỉ lựa chọn những sản phẩm nổi bật, mà hướng tới xây dựng một cách hợp tác nơi tri thức làng nghề được ghi nhận đúng giá trị, nghệ nhân là chủ thể đồng sáng tạo và ý tưởng mới có cơ hội tiếp cận thị trường. 10 dự án được công bố bước vào giai đoạn phát triển chuyên sâu. Cùng với đó, mạng lưới rộng hơn của chương trình tiếp tục được triển khai và sẽ được triển lãm, hỗ trợ phát triển thương mại tại Lễ hội tháng 11”.

Theo Ban tổ chức, 10 dự án được hỗ trợ phát triển sản phẩm gồm: SonMani; Cuốn Thư; Tiệm Thơ; UNVEIL; “Phường” Rối; Gió Di Sản; Ô Ăn Quan; Tò He Phố Nghệ; Lam Nguyên; Dó.AI. Từ tháng 9 đến 10/2026, mỗi dự án có thể nhận ngân sách hỗ trợ  50.000.000 đồng, trong đó tối thiểu 15% dành cho phí tri thức của nghệ nhân. Các dự án đồng thời làm việc với 5 cố vấn trong các lĩnh vực quản lý văn hóa, khởi nghiệp sáng tạo, di sản và giáo dục thiết kế để hoàn thiện ý tưởng, tháo gỡ vấn đề nghiên cứu - sản xuất và định hướng phát triển lâu dài.

Là 1 trong 10 dự án được công bố, nhà sáng tạo Đỗ Thị Như Quỳnh - SonMani cho biết, hành trình của em bắt đầu từ góc nhìn của một người làm báo, nhưng trước hết, em là một người con của làng nghề Sơn mài Hạ Thái. Trực tiếp chứng kiến những bước chuyển mình, cũng như trăn trở trước vô vàn khó khăn, thử thách mà các nghệ nhân và người dân quê hương đang trải qua, em luôn mong muốn có thể đóng góp một phần sức mình để tiếp thêm sức sống và phát triển bền vững cho làng nghề Sơn mài Hạ Thái.

Bên cạnh 10 dự án bước vào giai đoạn phát triển sản phẩm thử nghiệm, toàn bộ 57 sản phẩm/đề xuất của giai đoạn 1 vẫn tiếp tục được Ban Tổ chức đồng hành, kết nối và bố trí tham gia các hoạt động trưng bày, triển lãm phù hợp tại Lễ hội vào tháng 11/2026. Đồng thời, tiếp tục tiếp nhận nghệ nhân, nhà thiết kế, studio, thương hiệu và đơn vị có sản phẩm phù hợp cho các không gian trưng bày, triển lãm tháng 11. Qua đó, Kết duyên Sáng tạo từng bước hình thành mạng lưới hợp tác rộng hơn giữa làng nghề, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo.

Từ quyền sở hữu đến nguyên tắc hợp tác công bằng

Việc công bố 10 dự án không chỉ đặt ra câu hỏi về những sản phẩm sẽ được phát triển như thế nào, mà còn về nguyên tắc các bên sẽ cùng làm việc trong giai đoạn tiếp theo. Khi họa tiết, kỹ thuật và tri thức làng nghề được chuyển hóa thành sản phẩm thương mại, vấn đề không dừng ở tính mới, hay khả năng tiếp cận thị trường, mà còn liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu, việc ghi nhận nguồn gốc, vai trò của nghệ nhân và cách phân chia giá trị được tạo ra.

Từ yêu cầu thực tế đó, tại sự kiện còn diễn ra Tọa đàm “Sở hữu trí tuệ trong sản phẩm sáng tạo”. Tọa đàm mở rộng cuộc trao đổi từ câu chuyện phát triển sản phẩm sang nền tảng của một quan hệ hợp tác công bằng và bền vững giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, thương hiệu và doanh nghiệp sáng tạo.

Tham gia tọa đàm có các diễn giả: Ths Hoàng Long Huy - Trưởng phòng Quản lý Công nghiệp Văn hóa, Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL); Ths Trần Tuyết Lan - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Doanh nghiệp Xã hội CRAFT LINK; Ths Bùi Hoa Hạ - Phó Chủ nhiệm bộ môn, Giảng viên ngành Thiết kế Ứng dụng Sáng tạo (Design Studies), Khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT Việt Nam. Điều phối: Ths Nguyễn Tú Hằng - Giám đốc Hanoi Grapevine.

Tại tọa đàm, những vấn đề về quyền sở hữu, vị trí của nghệ nhân và cơ chế phân chia lợi ích khi chất liệu di sản được chuyển hóa thành sản phẩm thương mại đã được bàn thảo. Từ các góc nhìn pháp lý, thực hành xã hội và giáo dục thiết kế, tọa đàm tiếp cận sở hữu trí tuệ như một phần của toàn bộ quá trình hợp tác, thay vì chỉ là thủ tục bảo vệ sản phẩm sau khi hoàn thành. Những vấn đề được đặt ra bắt đầu từ việc xin phép và ghi nhận nguồn gốc; xác định vai trò, quyền sở hữu và trách nhiệm của các bên; thỏa thuận phí tri thức, cách chia sẻ lợi ích; đến lựa chọn công cụ pháp lý và cơ chế hợp đồng phù hợp khi thương mại hóa.

Theo tinh thần “Thay đổi với sự tôn trọng”, nghệ nhân cần hiện diện như một chủ thể đồng sáng tạo, thay vì chỉ là người cung ứng kỹ thuật; sự tôn trọng cần được thể hiện qua việc ghi nhận đúng đóng góp, trả công thoả đáng, chuyển giao tri thức có trách nhiệm và sản xuất có đạo đức. Đây cũng là khung nguyên tắc cho giai đoạn phát triển sản phẩm của 10 dự án vừa được công bố.

Chương trình Kết duyên Sáng tạo xây dựng một quy trình kết nối có cấu trúc giữa nghệ nhân làng nghề và nhà sáng tạo đương đại, từ gặp gỡ, hình thành đề xuất, tuyển chọn và cố vấn đến phát triển sản phẩm thử nghiệm. Chương trình không chỉ là góp phần tạo ra sản phẩm mới, mà còn thúc đẩy cách thức hợp tác trong đó tri thức nghề được ghi nhận, nghệ nhân hiện diện như chủ thể đồng sáng tạo và giá trị được chia sẻ công bằng.