
Dự hội thảo có: PGS, TS Bùi Hoài Sơn- Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, ; NSND Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ VHTTDL, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam; TS Trịnh Ngọc Chung, Vụ trưởng Vụ Văn hóa dân tộc, Bộ VHTTDL; bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Cục trưởng Cục Thông tin điện tử và Chuyển đổi số, Bộ VHTTDL; TS Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam...cùng đại diện lãnh đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ VHTTDL, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, các hội văn hóa, nghệ thuật chuyên ngành.
Về phía Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật: Ths Hoàng Hà, Tổng biên tập; nhà báo Đặng Xuân Mã, Phó Tổng biên tập; TS Lê Phạm Tuấn Vinh, Phó Tổng biên tập; cùng cán bộ, phóng viên, biên tập viên Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật.
Chủ trì và điều hành Hội thảo: Ths Hoàng Hà, Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật; GS, TS Từ Thị Loan, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển văn hóa cộng đồng Việt Nam; Nhà báo Đặng Xuân Mã, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật.
Hội thảo là diễn đàn khoa học để các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, những người thực hành văn hóa cùng đánh giá, phân tích, trao đổi để làm rõ những thành tựu nổi bật, chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và những thách thức mới đối với sự phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Từ đó, cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn, đề xuất các giải pháp chiến lược, kiến nghị hoàn thiện thể chế, đột phá chính sách văn hóa trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Phát biểu khai mạc và chỉ đạo Hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh: Bốn mươi năm đổi mới khẳng định: văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước. Từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Nghị quyết 33 đến Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, tư duy về văn hóa ngày càng được phát triển, đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển.
Cả nước có hơn 40.000 di tích, gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê; các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5% GDP. Những bộ phim Việt doanh thu hàng trăm tỷ đồng cho thấy tiềm năng chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.
Tuy nhiên, chúng ta cần nhìn thẳng vào 4 vấn đề: nguồn lực đầu tư chưa tương xứng; chính sách và cơ chế liên ngành thiếu đồng bộ; cơ hội thụ hưởng văn hóa còn chênh lệch; trí tuệ nhân tạo và các nền tảng xuyên biên giới đặt ra thách thức mới về bản sắc, chủ quyền văn hóa và quyền tác giả.
Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị Hội thảo tập trung vào 3 trọng tâm.
Thứ nhất, đánh giá chính sách bằng kết quả thực tế. Cần chỉ rõ chính sách nào phát huy hiệu quả, chính sách nào chậm đi vào cuộc sống và nguyên nhân. Mỗi nhận định cần có số liệu, trường hợp cụ thể, làm rõ tác động đối với người dân, người sáng tạo và doanh nghiệp. Thước đo cuối cùng là đời sống văn hóa của Nhân dân được nâng lên như thế nào.
Thứ hai, đề xuất giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực. Cần làm rõ cơ chế đầu tư, huy động nguồn lực xã hội, phối hợp liên ngành và phát triển thị trường văn hóa. Mỗi kiến nghị cần xác định rõ vấn đề, giải pháp, cơ quan thực hiện, thời hạn và tiêu chí đánh giá. Ưu tiên giải pháp có thể triển khai sớm, tạo chuyển biến rõ rệt.
Thứ ba, xây dựng chính sách văn hóa phù hợp với thời đại số. Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo phải mở rộng cơ hội sáng tạo, tiếp cận và thụ hưởng văn hóa. Cần đề xuất cách số hóa di sản gắn với khai thác có trách nhiệm; bảo vệ quyền tác giả; chia sẻ lợi ích công bằng với người sáng tạo và cộng đồng. Đặc biệt, phải tạo điều kiện để người trẻ tham gia sáng tạo, đưa văn hóa Việt Nam đến với công chúng trong nước và quốc tế.
Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cũng đề nghị Ban Tổ chức tổng hợp kết quả Hội thảo thành báo cáo kiến nghị chính sách gửi Bộ, với 3 nội dung rõ ràng: những bài học có giá trị; những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung; những giải pháp ưu tiên triển khai. Các kiến nghị cần có luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn và khả năng thực hiện.
"Đổi mới chính sách văn hóa phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người. Thành công của chính sách được thể hiện ở việc mỗi người dân có thêm cơ hội hưởng thụ văn hóa, mỗi người sáng tạo được khích lệ cống hiến, mỗi giá trị văn hóa được gìn giữ và lan tỏa" - Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.

Báo cáo đề dẫn Hội thảo, Ths Hoàng Hà, Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật khẳng định: Công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo từ Đại hội VI (1986) đến nay đã đạt được những thành tựu to lớn và toàn diện. Từ một đất nước nghèo nàn, lạc hậu, sau 40 năm đổi mới, đất nước ta đã có những bước phát triển mạnh mẽ, với đà tăng trưởng kinh tế tương đối nhanh. Đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân được cải thiện và nâng cao rõ rệt. Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao.
Trong sự phát triển đó, lĩnh vực văn hóa đóng góp một vai trò hết sức quan trọng, được Đảng ta xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực quan trọng của sự phát triển bền vững đất nước, được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. Nhiệm vụ trung tâm của văn hóa là góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI, số 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 nhấn mạnh: “Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa”. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đặt văn hóa trong một tổng thể phát triển mới: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Thể chế hóa quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa ngày càng được hoàn thiện, phù hợp với xu thế phát triển cũng như đồng bộ với hệ thống pháp luật nước ta nói chung với nhiều luật chuyên ngành và văn bản liên quan được ban hành. Qua đó, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đề cao vai trò chủ thể sáng tạo của Nhân dân, tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo không gian để văn hóa phát triển, huy động tối đa các nguồn lực trong xã hội cho văn hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho tiến trình giao lưu và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh phát triển mới, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa được quan tâm, chú trọng nhằm khai thác và phát huy tối đa các giá trị văn hóa để chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế phát triển đất nước. Ứng dụng công nghệ số trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch đang mở ra những cơ hội phát triển mới với nhiều quy định thiết thực được ban hành.

Theo Tổng Biên tập Hoàng Hà, bên cạnh những thành tựu đạt được, lĩnh vực văn hóa cũng còn nhiều vấn đề cần được giải quyết: đó là vẫn còn khoảng cách về hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền; nguồn nhân lực văn hóa nhất là cấp cơ sở còn hạn chế; nguồn lực đầu tư cho văn hóa vẫn còn thấp so với nhu cầu thực tế; cơ chế, chính sách cho văn hóa cần có những ưu đãi, đặc thù mang tính đột phá… Tất cả điều này rất cần có những thiết kế chính sách đồng bộ, thỏa đáng.
Từ những vấn đề nêu trên, nhằm góp phần tổng kết và đánh giá chặng đường 40 năm đổi mới tư duy, hoạch định và thực thi chính sách văn hóa của Đảng và Nhà nước, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật tổ chức Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa (1986-2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”. Hội thảo là diễn đàn khoa học để các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, những người thực hành văn hóa cùng đánh giá, phân tích, trao đổi nhằm làm rõ những thành tựu nổi bật, chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế tài chính, nguồn lực và những thách thức mới đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Từ đó, Hội thảo cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn, đề xuất các giải pháp chiến lược, kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách văn hóa trong kỷ nguyên mới.
Sau một thời gian chuẩn bị, Ban Tổ chức đã nhận được 35 bài tham luận công phu, chất lượng của các đồng chí lãnh đạo, nhà quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học và các cộng tác viên gắn bó với Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật đến từ Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ VHTTDL, viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội văn hóa, chuyên ngành nghệ thuật. Các tham luận đã tập trung vào một số vấn đề sau:
Phân tích sự phát triển tư duy lý luận của Đảng và hoàn thiện chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa qua 40 năm Đổi mới (1986-2026), nhìn lại quá trình vận động từ Đại hội VI (1986) đến tầm nhìn chiến lược trong Văn kiện Đại hội XIV cũng như các nghị quyết của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam.
Đánh giá công tác xây dựng và thực thi chính sách văn hóa trên các phương diện: thành tựu, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm.
Những vấn đề đặt ra qua 40 năm đổi mới chính sách văn hóa cả về nhận thức, tư duy, các điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Đề xuất các giải pháp để các chính sách văn hóa khả thi, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển, để văn hóa thực sự là động lực của sự phát triển.
Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật đề nghị các đại biểu cần tập trung thảo luận và làm rõ hơn những vấn đề đã nêu trong tham luận, đồng thời nhấn mạnh các nội dung sau:
Thứ nhất: Những giải pháp đột phá về cơ chế chính sách thu hút, khơi thông nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa.
Thứ hai: Các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa, nhất là cán bộ văn hóa cơ sở trong bối cảnh chúng ta thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.
Thứ ba: Các giải pháp về chính sách chuyển đổi số và phát triển hạ tầng văn hóa số.
Ban Tổ chức sẽ lựa chọn một số tham luận có tính chất dẫn luận, gợi mở trình bày tại Hội thảo, để dành thời gian cho thảo luận. Tổng Biên tập Hoàng Hà mong rằng, các đại biểu sẽ tích cực trao đổi, đánh giá khách quan thực trạng, chỉ ra nguyên nhân và đề xuất những giải pháp thiết thực, để các chính sách văn hóa tiếp tục kiến tạo không gian phát triển, phát huy vai trò của văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho sự phát triển bền vững của đất nước.