Từ ATK Định Hóa

Xã Định Hóa (Thái Nguyên) là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng lãnh đạo Trung ương Đảng và Chính phủ lựa chọn là nơi lập An toàn khu (ATK); nơi ra đời những quyết sách quan trọng, mang tính bước ngoặt của Đảng ta trong Cách mạng tháng Tám và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. ATK Định Hóa có địa hình rừng núi xen lẫn cánh đồng, con suối, bản làng của đồng bào dân tộc Tày. Thung lũng Chợ Chu được bao bọc bởi những triền núi đá trập trùng tựa như chiến hào vững chãi, kiên cố. Ở đây, khi dừng chân vào rạng sáng ngày 20/5/1947, Bác Hồ đã nhận thấy những thuận lợi để lựa chọn địa điểm hoạt động bí mật.

Nhiều địa danh lịch sử đã để lại dấu ấn nơi “Thủ đô gió ngàn” trong quần thể Khu di tích ATK Định Hóa như Chợ Chu, Chùa Hang, đồi Khau Tý, thác Khuôn Tát, đèo De, núi Hồng, Điềm Mặc, suối Đình, Định Biên, Bảo Biên, đồi Pụ Đồn, Tỉn Keo, những ngôi nhà sàn Bác ở và làm việc, nhà trưng bày ATK… Trong những năm hoạt động cách mạng tại ATK Định Hóa, Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ đã đề ra đường lối chiến lược cho cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Trong đó, xã Điềm Mặc (nay là xã Phú Đình) là nơi lưu dấu ấn của Hội Nhà báo Việt Nam thời kháng chiến chống thực dân Pháp.

Phú Đình có cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, núi đồi hòa vào những ngôi nhà sàn bên những bản làng bình yên; nơi sinh sống của đồng bào các dân tộc: Tày, Nùng, Thái, Cao Lan, Mường, La Chí, Dao... Tại vùng đất này, xóm Roòng Khoa bình yên và thơ mộng, Bác đã thành lập Hội Nhà báo Việt Nam, tiếp tục lãnh đạo phát triển nền báo chí cách mạng phục vụ đắc lực cho công cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Di tích địa điểm thành lập Hội Nhà báo Việt Nam tại xóm Roòng Khoa đã được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia.

Dấu ấn Roòng Khoa

Lần theo sử sách, theo văn bia và di tích ở xóm Roòng Khoa (xã Phú Đình, Thái Nguyên) cùng với những câu chuyện kể của các chứng nhân lịch sử, chúng tôi cảm nhận được trong những năm tháng ở ATK lãnh đạo công cuộc kháng chiến chống Pháp, dù phải đối mặt với biết bao gian khổ, hiểm nguy nhưng Bác Hồ vẫn thường xuyên viết bài cho các tờ báo của Đảng, của cách mạng. Tấm bia di tích lịch sử cấp quốc gia đặt tại xóm Roòng Khoa, xã Phú Đình là một dấu tích không thể mờ phai về một giai đoạn lịch sử vẻ vang của ATK nói chung và nền báo chí cách mạng nói riêng. 

Tại chiến khu Định Hóa, ngày 21/4/1950, theo chủ trương của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hội Nhà báo Việt Nam đã được thành lập. Ban đầu, Hội có tên là “Hội những người viết báo Việt Nam”. Đại hội thành lập Hội diễn ra tại nhà ông Triệu Đình Âu, xóm Roòng Khoa, xã Phú Đình. Sau Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, tháng 2/1951, Báo Sự thật ngừng xuất bản, Bác Hồ đã chỉ đạo thành lập Báo Nhân dân - cơ quan Trung ương của Đảng Lao động Việt Nam. Từ mảnh đất Chiến khu ATK này, ngày 11/3/1951, Báo Nhân dân đã ra số đầu tiên.

Ấm áp lời Bác Hồ dạy

Trong những năm tháng ở ATK Định Hóa, với vai trò là người lãnh đạo cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, người thầy của nền báo chí cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi báo chí là vũ khí sắc bén để vừa tuyên truyền đường lối cách mạng cho Nhân dân, vừa đấu tranh với kẻ thù xâm lược.

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chú trọng đến công tác đào tạo đội ngũ người viết báo. Trên đất Định Hóa, tại địa điểm xóm Bờ Rạ, xã Tân Thái (nay là xã Đại Phúc), ngày 4/4/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Chỉ thị mở lớp dạy làm nghề báo, đặt tên là “Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng”. Tham gia giảng dạy lớp học báo chí đầu tiên là các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Võ Nguyên Giáp… cùng những cây bút tài năng như Trần Huy Liệu, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Đình Thi, Tố Hữu…

Trong “Thư gửi lớp học viết báo Huỳnh Thúc Kháng” tháng 6/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Muốn viết bài báo khá thì cần gần gụi quần chúng, cứ ngồi trong phòng giấy mà viết thì không thể viết thiết thực. Ít nhất cũng phải biết một thứ tiếng nước ngoài, để xem báo nước ngoài và học kinh nghiệm của người ta. Khi viết xong một bài, tự mình phải xem lại ba bốn lần, sửa chữa lại cẩn thận. Tốt hơn nữa, là đưa nhờ một vài người ít văn hóa xem và hỏi họ những câu nào, chữ nào họ không hiểu thì sửa lại cho họ hiểu. Luôn luôn gắng gắng học hỏi, luôn luôn cầu tiến bộ…” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, 2011). Đó là công việc thường xuyên của người cầm bút để ngày càng nâng cao bút lực, tính chiến đấu và chất lượng qua mỗi trang viết.

Để trở thành những người viết báo có tâm, có tri thức, Bác Hồ luôn chú trọng đến việc rèn luyện, học hỏi và tiến bộ của đội ngũ những người học làm báo và viết báo. Người nhấn mạnh: “Học ở đâu, học với ai? Học trong xã hội, học nơi công tác thực tế, học ở quần chúng. Nếu các bạn viết báo mà quần chúng hiểu, quần chúng ham đọc, quần chúng khen hay, thế là các bạn tiến bộ. Trái lại, là các bạn chưa thành công” (Thư gửi lớp học viết báo Huỳnh Thúc Kháng, tháng 7/1949, Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, 2011).

Những ngày tháng Sáu lịch sử, kỷ niệm 101 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, chúng ta vô cùng tự hào, hướng lòng mình về “Thủ đô gió ngàn”, về Bác Hồ muôn vàn kính yêu và các bậc tiền bối cách mạng để trân trọng quá khứ, cảm nhận được những giá trị lịch sử của các thế hệ cha anh, nhận thức được vai trò to lớn của báo chí trong quá trình đồng hành với sự phát tiển của dân tộc. ATK Định Hóa, xóm Roòng Khoa, xã Phú Đình mãi mãi là “địa chỉ đỏ” của thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.