Mâm cơm gia đình là nơi không ai phải “diễn”. Ở đó, ta được là chính mình nhất. Cha có thể kể những câu chuyện công việc còn dang dở. Mẹ có thể than thở đôi điều về chợ búa, về giá rau hôm nay. Con cái có thể khoe điểm cao hay lén giấu một lỗi nhỏ vừa mắc phải. Mọi vui buồn, áp lực, mệt mỏi dường như được đặt xuống, gói ghém trong tiếng cười, trong những câu hỏi han giản dị:

“Ăn có ngon không con?”

“Hôm nay ở trường thế nào?”

“Mai cha đi sớm, nhớ dậy ăn sáng”.

Bữa cơm gia đình không chỉ nuôi dưỡng thể chất mà còn nuôi dưỡng nhân cách. Ở đó, ta học được cách nhường nhịn khi gắp thức ăn. Học cách chờ đợi để đủ mặt mọi người. Học cách lắng nghe và chia sẻ. Học cả sự biết ơn  - với người nấu, với những gì mình đang có. Những bài học ấy không được giảng dạy bằng sách vở  mà bằng chính cách sống mỗi ngày. Một đứa trẻ nhìn cha mẹ quan tâm nhau trong bữa cơm sẽ lớn lên với sự ấm áp. Một đứa trẻ thường xuyên ăn trong im lặng sẽ dần quen với sự xa cách. Bữa cơm vì thế không chỉ là chuyện ăn uống  mà là nền tảng của văn hóa gia đình - nơi hình thành những giá trị bền vững nhất.

Ngày nay, khi cuộc sống ngày càng bận rộn, bữa cơm gia đình dường như trở nên xa xỉ. Người lớn bận công việc. Trẻ nhỏ bận học thêm. Mỗi người một lịch trình, một thế giới riêng. Có khi cùng ở trong một ngôi nhà nhưng lại hiếm khi ngồi chung một mâm cơm. Nhiều gia đình thay bữa cơm bằng những cuộc hẹn bên ngoài, những đơn hàng giao tận nơi. Nhanh, tiện nhưng thiếu đi một điều rất quan trọng: sự gắn kết.

Chúng ta có thể kiếm được nhiều tiền hơn, ăn ngon hơn nhưng lại khó tìm lại cảm giác được chờ đợi trong một bữa cơm. Có lẽ, điều đáng tiếc nhất không phải là thiếu thời gian mà là ta quên mất việc dành thời gian cho nhau.

Bữa cơm gia đình không tự nhiên tồn tại. Nó cần được gìn giữ. Đôi khi, chỉ cần một người chủ động: nấu bữa tối. nói: “Hôm nay mình ăn cùng nhau nhé!”. Những điều nhỏ bé ấy, nếu được lặp lại, sẽ trở thành thói quen. Và thói quen ấy sẽ trở thành ký ức đẹp cho cả một đời. Không cần phải mỗi ngày đều đủ đầy. Chỉ cần còn có những bữa cơm, có những khoảnh khắc cùng nhau thì gia đình vẫn còn là nơi để quay về.

Người ta có thể nói nhiều về vai trò của gia đình trong xã hội hiện đại nhưng với tôi, tất cả có thể gói gọn trong một hình ảnh rất đơn giản: mâm cơm.

Một mâm cơm nhỏ nhưng chứa đựng cả một thế giới. Một bữa ăn ngắn nhưng giữ gìn những giá trị dài lâu. Giữa những biến động của cuộc sống, giữa những thay đổi không ngừng của thời đại, bữa cơm gia đình vẫn là ngọn lửa nhỏ - âm ỉ nhưng bền bỉ - giữ ấm mỗi con người. Và có lẽ, hạnh phúc không phải là điều gì quá lớn lao. Chỉ là, sau một ngày dài, có một nơi để trở về, có một bữa cơm đang chờ  và có những người luôn đợi ta… ngồi xuống.

TRẦN TRỌNG TRIẾT 

Nguồn: Tạp chí VHNT số 640, tháng 4-2026