Đặc khu Thổ Châu gồm 8 hòn đảo với tổng diện tích khoảng 14km2; cách đặc khu Phú Quốc trên 100km, cách phường Rạch Giá khoảng 220km và chỉ cách đường hàng hải quốc tế khoảng trên 20km.
Sự hiện diện của trên 500 hộ gia đình với khoảng 1.800 nhân khẩu, cùng bộ máy chính quyền đặc khu Thổ Châu, các đơn vị vũ trang trực thuộc Cảnh sát biển 4, Hải quân Vùng 5, Quân khu 9, Biên phòng tỉnh và các cơ quan chức năng khác (thuộc Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải Việt Nam/Bộ Xây dựng, Tổng cục Khí tượng Thủy văn/Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tạo nên một “pháo đài” sống, khẳng định ý chí bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia.
Xét trên yếu tố tổng thể, đặc khu Thổ Châu có ít lợi thế so sánh về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội so với tuyệt đại đa số địa phương cùng cấp, song lại sở hữu giá trị chiến lược. Là vùng “phên dậu” biển đảo tiền tiêu phía Tây Nam, Thổ Châu đồng thời sở hữu nhiều tiềm năng phát triển kinh tế biển và du lịch sinh thái đặc thù, như Tổng Bí thư chia sẻ và chỉ ra: “có cảnh sắc thanh khiết như thuở ban đầu của đất trời”, Thổ Châu sở hữu hệ sinh thái nguyên sơ với 80-90% thảm xanh, biển sạch; không gian ngư trường rộng lớn, trữ lượng cao, hải lưu ổn định; cảnh quan biển, đảo đặc sắc phù hợp du lịch sinh thái; khí hậu có 7 tháng nắng thuận lợi phát triển năng lượng tái tạo…
Thực hiện chủ trương của Đảng về xây dựng Thổ Châu trở thành đơn vị hành chính - kinh tế đặc thù phát triển nhanh, bền vững là lựa chọn tất yếu, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững mà thế giới đang hướng đến... Trên cơ sở kế thừa các giá trị vật chất và tinh thần qua các thời kỳ, từ đi vào vận hành (1/7/2025), chính quyền đặc khu Thổ Châu luôn xác định đó là mục tiêu xuyên suốt, là nhiệm vụ trọng tâm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân đặc khu.
Đặc biệt, lưu tâm sự chỉ đạo của Tổng Bí thư: Xây dựng Cảng hàng không lưỡng dụng, nâng cấp 2 cảng cá lưỡng dụng phục vụ hậu cần nghề cá. Tạo điều kiện để các ngành kinh tế biển phát triển, từ nghề cá, nuôi trồng thủy sản tới khái thác tài nguyên nắng, gió, tài nguyên trong và dưới lòng biển. Củng cố thế trận phòng thủ liên hoàn với 3 điểm tựa tam giác chiến lược: “Phú Quốc - Hòn Khoai (Cà Mau) - Thổ Châu”, bảo đảm 3 vùng chiến lược: Vùng ven bờ chiến lược, vùng tam giác chuyển tiếp chiến lược và vùng tiền tiêu chiến lược; và “Quyết tâm phấn đấu đưa đặc khu Thổ Châu trở thành vùng biển đảo kiêu hãnh, bền vững, trụ cột, phát triển của Việt Nam. Với tinh thần “Mũi tàu hướng ra biển lớn; giữ biên, giữ dân, giữ bình yên Tổ quốc””. Sự chỉ đạo này không chỉ là định hướng mà còn là “kim chỉ nam” hành động, mở ra một giai đoạn phát triển mới, trong đó Thổ Châu được đặt vào vị trí then chốt trong thế trận phòng thủ và phát triển kinh tế biển.
Ngoài sự tranh thủ tối đa sự quan tâm, đầu tư của các cấp, các ngành để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược trên của Đảng, chính quyền Thổ Châu cũng cần khẩn trương nghiên cứu thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ và giải pháp như:
Thứ nhất, tiếp tục ổn định tổ chức bộ máy, đảm bảo vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, động viên cán bộ, công chức, viên chức, người lao động khắc phục khó khăn, tích cực tham gia xây dựng Đảng và chính quyền vững mạnh. Song theo đó, đề xuất nghiên cứu triển khai cơ chế, chính sách đặc thù đối với cán bộ, chiến sĩ và các tầng lớp nhân dân đang công tác, sinh sống tại Thổ Châu để thu hút nguồn nhân lực, yên tâm cống hiến lâu dài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; cùng nhau đoàn kết bám biển, giữ đảo, góp phần cùng với Nhân dân cả nước bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
Thứ hai, tranh thủ việc bố trí đất đai, quy hoạch, đầu tư hạ tầng đồng bộ và đáp ứng những điều căn bản, thiết yếu nhất như chỉ đạo của Tổng Bí thư: “Y tế đủ đầy, giáo dục vững vàng, văn hóa phong phú - để mỗi người dân, mỗi cán bộ, chiến sĩ, mỗi đứa trẻ nơi đảo xa không còn thiệt thòi mà được hưởng trọn vẹn quyền phát triển như bất kỳ người Việt Nam nào trên đất liền, để có được những thế hệ “nơi tiền tiêu, nơi rẽ sóng vươn khơi” của Tổ quốc”. Đề xuất sớm bố trí phương tiện vận tải phù hợp với điều kiện mưa bão thường xuyên và tăng tần suất kết nối trực tiếp giữa Thổ Châu với đất liền, Phú Quốc nhằm đáp ứng nhu cầu dân sinh, thúc đẩy giao thương; nghiên cứu ban hành cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư nhằm giải quyết căn cơ bài toán việc làm và thu nhập cho người dân.
Thứ ba, nghiêm túc thực hiện sự chỉ đạo của Tổng Bí thư: Không để nghề nuôi biển phát triển tự phát. Đề xuất, đôn đốc tái khởi động lại việc triển khai thực hiện “Đề án phát triển nuôi biển theo hướng bền vững trên địa bàn tỉnh đến năm 2030” theo Kế hoạch số 123/KH-UBND ngày 17/6/2021 của UBND tỉnh trên địa bàn đặc khu Thổ Châu. Qua đó, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ cao để phát triển nuôi trồng thủy sản lồng bè, giảm áp lực khai thác hải sản tự nhiên đang có dấu hiệu cạn kiệt, gắn với các chính sách về vốn, thị trường đầu ra,… nhằm đảm bảo sinh kế lâu dài cho người dân.
Thứ tư, xác định phát triển du lịch không chỉ tạo nguồn thu bền vững mà còn là một hình thức khẳng định chủ quyền mềm thiết thực, hiệu quả. Vì qua hoạt động du lịch của du khách thì ngày càng có nhiều nhân chứng sống khẳng định với cộng đồng quốc tế về chủ quyền quốc gia; qua đó còn phát huy, lan tỏa văn hóa dân tộc, tinh thần của người dân miền biển, khi nhân dân Thổ Châu đã kiên cường biến thiên nhiên hoang sơ của vùng biển với “cái nắng cháy bỏng, gió dữ dội, sóng bạc đầu quanh năm” thành lợi thế phát triển. Nghiên cứu phát triển loại hình du lịch sinh thái đặc thù; tạo điều kiện để khai thác tốt các điểm đến, như: Cột cờ; Cột mốc chủ quyền; Cột mốc để tính chiều rộng lãnh hải của nước ta (A1- Hòn Nhạn); Bãi Chiến Thắng, Bãi Ngự, Bãi Dong; đường quanh đảo, xuyên rừng, xuyên đảo; các bãi tắm; cùng hệ sinh thái phong phú thuộc quần đảo Thổ Châu; gắn với nghiên cứu Khu tưởng niệm hơn 500 đồng bào và chiến sĩ đã khuất, phát triển du lịch tâm linh…
Tóm lại, để thực hiện tốt yêu cầu “Thổ Châu phải sáng lên, mạnh lên và vươn lên, khẳng định tầm vóc của đảo tiền tiêu Tổ quốc” và theo sự chỉ đạo của Tổng Bí thư về định hướng “Xây dựng Thổ Châu trở thành đặc khu biển đảo xanh - mạnh - bền vững” là phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững mà thế giới đang hướng đến. Để làm được điều này, ngoài sự quan tâm của các cấp, các ngành, đòi hỏi đảng bộ, chính quyền, chiến sĩ và nhân dân đặc khu Thổ Châu phải phát huy mạnh mẽ tinh thần “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”, người dân là trung tâm. Có vậy mới xây dựng Thổ Châu thành bàn đạp để phát triển, để vươn khơi, là thành trì bảo đảm quốc phòng, an ninh vững chắc của Tổ quốc.
Và điều cốt yếu là phải tạo ra, giữ vững sự cân bằng kinh tế - xã hội - môi trường; phát triển bền vững gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh; phát triển hài hòa thiên nhiên - xã hội - con người, đặt phúc lợi Nhân dân là trung tâm. Đây chính là mục tiêu cao nhất để xây dựng một Thổ Châu mới như mong muốn của Tổng Bí thư, mong muốn của đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thổ Châu trong bối cảnh mới: “Kinh tế vững vàng, sinh thái bền vững, quốc phòng kiên cố, an ninh bền vững. Đó là một Thổ Châu tương lai mà mỗi người dân cả nước đều muốn đặt chân tới, để tự hào, để tin yêu, để cảm nhận hơi thở của Tổ quốc nơi cuối trời Tây Nam”.
TRẦN QUỐC GIANG,
Phó Chủ tịch UBND đặc khu Thổ Châu - An Giang
Nguồn: Tạp chí VHNT số 628, tháng 12-2025
