Từ khóa: mỹ thuật; thời trang; truyền thông; công nghệ số; giao lưu văn hóa.

Abstract: This article examines the intersections and positive relationships among visual arts, fashion, and media in the context of global cultural exchange. By exploring their interactions, mutual influences, and transformations in artistic trends, fashion art, and new media platforms, the author provides interpretations of human creativity in the digital age. After analyzing the case of Vietnam, the study offers recommendations for developing markets and building strong brands in visual arts and fashion in the era of digital media and technology. Drawing on international survey data and Vietnamese practice, and employing comparative research methods and secondary data analysis, the study raises several issues for discussion and proposes exploratory conclusions.

Keywords: fine arts; fashion; media; digital technology; cultural exchange.

1. Đặt vấn đề

Mỹ thuật và thời trang cũng như những sản phẩm nghệ thuật luôn song hành như những công cụ quan trọng trong việc thể hiện bản sắc văn hóa, phản ánh tư duy thẩm mỹ của từng thời kỳ. Nhưng trong thực tế, đối với vẻ đẹp của một đối tượng nghệ thuật, rất khó tìm được việc “đo lường” (tiếng Hy Lạp gọi dụng cụ có thể đo lường cái đẹp là “kallistomètre”), sau này học giả người Pháp George Soulie de Morant (2023, tr.7) nhận thấy: “một sự gắn kết giữa giá trị chiêm ngưỡng và giá trị được đo đếm bằng tiền đối với các tác phẩm nhất định trong quá khứ: bức tranh, tượng, kiến trúc nhà cửa, đồ nội thất, đồ trang sức, thời trang... và có thể được giao dịch trả giá rất cao, sao chép và bắt chước chúng. Như vậy, dưới những hình thức khác nhau, những tác phẩm nói trên có một thứ gì đó là điểm chung - thứ mang lại giá trị cho chúng - đó là “phong cách”. Dù có những tác phẩm rất cổ bởi thời gian, nom bắt mắt, nhưng không có phong cách thì sẽ không được đánh giá cao. Tuy nhiên, mỹ thuật, thời trang và các tác phẩm nghệ thuật khác muốn phát triển, đi vào cuộc sống phải nhờ vào truyền thông, trước hết là các phương tiện thông tin đại chúng quảng bá, trao truyền, marketing, lan tỏa. Ngày nay, dưới tác động của truyền thông xuyên biên giới thời toàn cầu hóa, sự giao thoa giữa các nền văn hóa ngày càng mạnh mẽ, làm thay đổi và định hình xu hướng thẩm mỹ toàn cầu nói chung đều ít nhiếu gắn với số hóa, nền tảng số. Nhờ sự phát triển vượt bậc của công nghệ số, mỹ thuật, thời trang và truyền thông giao lưu văn hóa không còn là những lĩnh vực tách biệt mà ngày càng có sự gắn kết chặt chẽ. Sự giao thoa này không chỉ ảnh hưởng đến xu hướng sáng tạo mà còn góp phần tạo ra sự đổi mới trong thiết kế, nghệ thuật và chiến lược truyền thông.

2. Phương pháp nghiên cứu

 Bài viết sử dụng cách tiếp cận liên ngành giữa mỹ thuật, thời trang và truyền thông trong bối cảnh giao lưu văn hóa thời số hóa. Phương pháp phân tích - tổng hợp được vận dụng để hệ thống hóa các quan điểm lý luận và kết quả nghiên cứu liên quan. Phương pháp nghiên cứu so sánh được sử dụng nhằm đối chiếu xu hướng tương tác giữa ba lĩnh vực trên ở bình diện quốc tế và thực tiễn Việt Nam. Nghiên cứu tài liệu thứ cấp (sách, bài báo khoa học, báo cáo chuyên ngành) là nguồn dữ liệu chính. Ngoài ra, phương pháp phân tích trường hợp (case study) được áp dụng để làm rõ các mô hình, ví dụ tiêu biểu trong bối cảnh truyền thông số và giao lưu văn hóa đương đại. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng phương pháp tiếp cận hệ sinh thái văn hóa - truyền thông nhằm xem xét mỹ thuật và thời trang trong mối quan hệ động với công nghệ số và các nền tảng truyền thông mới. Phương pháp lịch sử - logic được sử dụng để làm rõ quá trình hình thành, phát triển và biến đổi của các xu hướng thẩm mỹ trong bối cảnh giao lưu văn hóa toàn cầu. Cuối cùng, phương pháp diễn giải và phê bình văn hóa được áp dụng để đánh giá ý nghĩa xã hội, giá trị thẩm mỹ và tác động truyền thông của các sản phẩm mỹ thuật - thời trang trong kỷ nguyên số.

3. Kết quả và thảo luận

3.1. Kết quả

Vai trò từng lĩnh vực và quan hệ hữu cơ của 3 lĩnh vực được khảo sát

Mỹ thuật định hình các phong trào thời trang và chính thời trang - một cách thức biểu đạt văn hóa

 Mỹ thuật không chỉ là nguồn cảm hứng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các xu hướng thời trang. Các trường phái nghệ thuật luôn có những ảnh hưởng nhất định phong cách thời trang các thời kỳ khác nhau, ví dụ: Chủ nghĩa Ấn tượng với những gam màu rực rỡ và ánh sáng tươi sáng đã ảnh hưởng đến thời trang đầu TK XX cùng các thiết kế hoa văn, họa tiết nhẹ nhàng; Chủ nghĩa Lập thể (Cubism) của Picasso tác động đến những bộ trang phục mang hình khối, cấu trúc độc đáo của thập niên 1920-1930; Phong trào Bauhaus khuyến khích thiết kế tối giản, mang tính công năng, ảnh hưởng đến thời trang hiện đại và phong cách Unisex; Chủ nghĩa Siêu thực (Surrealism) trong nghệ thuật của Salvador Dali góp phần tạo ra những thiết kế thời trang
phi thực tế, độc đáo như bộ sưu tập của Elsa Schiaparelli.

Sự giao thoa giữa nghệ thuật và thiết kế thời trang luôn diễn ra mạnh mẽ: Nhiều nhà thiết kế nổi tiếng hợp tác với nghệ sĩ để tạo ra các bộ sưu tập mang dấu ấn mỹ thuật, như Yves Saint Laurent với Mondrian, hay Louis Vuitton kết hợp với Takashi Murakami. Những nhà thiết kế như Alexander Mc Queen hay Rei Kawakubo thường xuyên sử dụng mỹ thuật làm yếu tố sáng tạo chính trong các bộ sưu tập của họ.

Ngày nay, thời trang không chỉ là một ngành công nghiệp mà còn là một cách thức biểu đạt văn hóa, phương tiện truyền tải văn hóa mạnh mẽ, phản ánh lịch sử, chính trị và bản sắc của từng cộng đồng. Thời trang truyền thống gắn bó bản sắc dân tộc là đặc điểm luôn được nhấn mạnh trong các thời đại, kể cả thời toàn cầu hóa. Áo dài Việt Nam, Kimono Nhật Bản, Hanbok Hàn Quốc không chỉ là trang phục mà còn mang theo những thông điệp về xã hội, lịch sử, di sản và giá trị tinh thần của dân tộc. Thời trang thổ cẩm của các dân tộc thiểu số nhiều quốc gia đều thể hiện sự đa dạng văn hóa qua họa tiết và cách dệt vải. Thời trang còn phản ánh sự thay đổi xã hội: Trong những năm 1960-1970, phong trào Hippie với quần jean loe, áo tie-dye thể hiện tinh thần phản kháng, tự do, chống chiến tranh. Chính những bộ vest quyền lực (power suit) trong thập niên 1980 phản ánh sự gia tăng vai trò của phụ nữ trong kinh doanh và chính trị. Cho đến những thập niên đầu TK XXI, phong trào thời trang bền vững (gắn với tăng trưởng xanh) cũng thể hiện sự quan tâm đến môi trường, đạo đức và tiêu dùng có trách nhiệm.

Mỹ thuật, thời trang và truyền thông giao lưu văn hóa

Các tác phẩm mỹ thuật hiện nay không chỉ tồn tại trên các phương tiện truyền thông đại chúng truyền thống mà còn được lan tỏa mạnh mẽ qua nền tảng kỹ thuật số. Thời trang và sự giao lưu văn hóa quan hệ với nhau chặt chẽ, liên thông nhau. Nhiều thương hiệu thời trang lớn đang kết hợp những yếu tố truyền thống của các quốc gia có bản sắc văn hóa đặc sắc, nổi trội, để tạo nên sự độc đáo và mang giá trị nghệ thuật cao.

Truyền thông số góp phần nâng cao vai trò của nghệ thuật thị giác: các phương tiện truyền thông hiện đại như mạng xã hội, kỹ thuật số hóa nội dung đã giúp truyền tải nghệ thuật và thời trang đến với công chúng một cách nhanh chóng, hiệu quả, quy mô rộng lớn, phục vụ nhu cầu công chúng đa dạng. Truyền thông ngày càng đóng vai trò then chốt trong việc lan tỏa, biến đổi và thương mại hóa thời trang trong giao lưu văn hóa. Mặt khác, mỹ thuật chịu ảnh hưởng quan trọng của truyền thông rất rõ rệt: các tác phẩm mỹ thuật hiện nay không chỉ tồn tại trên mọi phương tiện truyền thông cũ, mới mà còn được lan tỏa mạnh mẽ qua nền tảng kỹ thuật số và các Mass Media, mạng xã hội.

Thời trang hỗ trợ, lồng ghép với sự kiện truyền thông, thúc đẩy sự giao lưu văn hóa tích cực: nhiều thương hiệu thời trang lớn đang kết hợp những yếu tố truyền thống của nhiều quốc gia để tạo nên sự độc đáo và mang giá trị nghệ thuật cao.

Truyền thông đại chúng có vai trò to lớn: tạp chí thời trang như Vogue, Harper’s Bazaar giúp phổ biến xu hướng thời trang từ những trung tâm thời trang lớn như Paris, Milan, New York đến toàn thế giới. Còn mạng xã hội và Influencer cũng góp thêm ảnh hưởng, ví dụ Instagram, TikTok đã thay đổi cách thời trang được tiếp cận, với sự xuất hiện của những người có ảnh hưởng như Kylie Jenner, Chiara Ferragni, giúp lan truyền xu hướng thời trang nhanh chóng. Các nền tảng này tạo điều kiện cho thời trang địa phương hòa nhập với xu hướng toàn cầu, ví dụ như Hanbok được K-pop lan tỏa, hay áo dài xuất hiện trên sàn diễn thời trang Paris.

Một đặc điểm khác là sự thay đổi nhanh chóng của xu hướng thời trang truyền thông toàn cầu. Xu hướng “Fast Fashion” giúp thời trang thay đổi theo mùa, nhưng cũng đặt ra nhiều vấn đề về môi trường và đạo đức lao động. Các thương hiệu lớn như Gucci, Balenciaga bắt đầu tập trung vào NFT Fashion, Metaverse, cho thấy tương lai mới của ngành Thời trang gắn liền với công nghệ số và thực tế ảo.

Ảnh hưởng của sự giao thoa, tương tác mỹ thuật, thời trang, truyền thông đến xu hướng sáng tạo

Sự sáng tạo trong mỹ thuật và thời trang không còn giới hạn bởi ranh giới địa lý mà chịu ảnh hưởng của sự giao lưu văn hóa nói chung, giao thoa giữa 3 loại hình nói trên ở phạm vi toàn cầu khi số hóa càng phổ cập. Nghệ thuật đồ họa, thiết kế thời trang đã có sự thay đổi đáng kể nhờ vào công nghệ truyền thông hiện đại. Những đổi mới trong phong cách nghệ thuật và thiết kế được thúc đẩy bởi sự lan tỏa nhanh chóng của các nền tảng kỹ thuật số. Kết quả là sự giao thoa giữa thời trang, mỹ thuật và truyền thông không chỉ định hình xu hướng thẩm mỹ mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới.

Sự giao thoa và giao lưu các nền văn hóa tạo ra động lực cho sáng tạo toàn cầu

Thông thường, điêu khắc gia, nhà thiết kế thời trang, họa sĩ... làm việc theo phác thảo, dựa trên sở trường, kinh nghiệm, trải nghiệm, vốn sống, truyền thống gia đình và quê hương, ý tưởng mới... Trước nguyên liệu của mình, Alail nói: “họ tập trung hết mức vào công việc sáng tạo, xâu chuỗi, cắt gọt, uốn nắn... rốt cuộc có thể họ nghĩ mà không biết mình đang nghĩ. Kết quả là tác phẩm khi ra đời biểu đạt được những khoảnh khắc xuất thần ấy mà ngôn từ, trải nghiệm, kỷ niệm không lưu giữ được đầy đủ” (2020, tr.235). Trước đây, sáng tạo trong mỹ thuật và thời trang thường mang đậm dấu ấn địa phương, phản ánh bản sắc riêng biệt của từng nền văn hóa. Nhưng với sự phát triển của toàn cầu hóa và truyền thông số, ranh giới địa lý dần bị xóa nhòa đã tạo điều kiện cho sự giao thoa, giao lưu văn hóa mạnh mẽ hơn bao giờ hết với 2 đặc tính: Thời trang mang dấu ấn mỹ thuật toàn cầu: minh chứng rõ nét là những họa tiết truyền thống như hoa văn châu Phi, nghệ thuật Nhật Bản (ukiyo-e), thư pháp Ả Rập, họa tiết Đông Dương ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các bộ sưu tập thời trang cao cấp. Các thương hiệu như Louis Vuitton, Dior, Gucci đã hợp tác với nghệ sĩ từ khắp nơi trên thế giới để tạo ra các bộ sưu tập mang phong cách giao thoa văn hóa; Mỹ thuật kết hợp với xu hướng thời trang hiện đại: nghệ thuật đường phố (street art) đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến thiết kế thời trang đường phố (streetwear), với những thương hiệu như Off-White, Supreme hay Balenciaga sử dụng hình ảnh graffiti, pop-art để tạo ra phong cách trẻ trung, nổi loạn. Các nghệ sĩ đương đại như Yayoi Kusama (hợp tác với Louis Vuitton) hay Takashi Murakami (hợp tác với Uniqlo) đã xóa nhòa ranh giới giữa nghệ thuật và thời trang, tạo ra những thiết kế mang tính biểu tượng toàn cầu.

Như vậy, trong TK XXI, sự phát triển của công nghệ truyền thông và kỹ thuật số đã thúc đẩy sự biến đổi sâu sắc trong nghệ thuật đồ họa, thiết kế thời trang và phong cách sáng tạo.

Công nghệ truyền thông hiện đại thúc đẩy sự thay đổi nghệ thuật đồ họa và thiết kế thời trang

Nhờ vào sự phát triển của công nghệ truyền thông số, nghệ thuật đồ họa và thiết kế thời trang không chỉ thay đổi về hình thức mà còn biến đổi quy trình sáng tạo. Cụ thể các công nghệ đặc thù hỗ trợ thời trang rất nhiều, trong đó, Thực tế ảo (VR), Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và Thực tế tăng cường (AR) trong thiết kế thời trang: AI giúp tạo ra các thiết kế tự động dựa trên dữ liệu xu hướng, từ đó dự đoán được phong cách mới. Còn VR và AR giúp khách hàng trải nghiệm thời trang trong môi trường số mà không cần thử trực tiếp, thay đổi cách tiếp cận thời trang truyền thống. Các thương hiệu như Nike, Prada, Gucci đã thử nghiệm NFT thời trang và quần áo kỹ thuật số, mở ra kỷ nguyên mới của ngành thời trang trong metaverse; Ứng dụng truyền thông kỹ thuật số trong quảng bá sáng tạo nghệ thuật và thời trang thể hiện: các nền tảng Instagram, TikTok, Pinterest đã trở thành các nền tảng phổ biến giúp lan tỏa nhanh chóng các xu hướng thiết kế mới, làm cho thời trang và mỹ thuật thay đổi theo từng ngày. Những “fashion influencer” và “digital artist” trên mạng xã hội đã góp phần quyết định xu hướng thông qua nội dung sáng tạo liên tục.

 Sự lan tỏa nhanh chóng các đổi mới nghệ thuật và thiết kế mới nhờ kỹ thuật số

 Trong thời đại kỹ thuật số, tốc độ lan truyền của xu hướng mới của thời trang và nghệ thuật nhanh hơn bao giờ hết, dẫn đến sự bùng nổ đổi mới sáng tạo, kể cả biến đổi cả nội dung, hình thức, không gian, thời gian, trong đó có:

Thời trang “fast fashion” và sự thay đổi liên tục: các thương hiệu như Zara, H&M, SHEIN có thể nhanh chóng cập nhật xu hướng thiết kế mới từ các sàn diễn thời trang đến thị trường tiêu dùng chỉ trong vài tuần. Điều này làm cho chu kỳ sáng tạo trở nên ngắn hơn, đòi hỏi các nhà thiết kế phải linh hoạt và nhanh nhạy hơn trong việc đón đầu xu hướng.

Nghệ thuật kỹ thuật số mở rộng không gian sáng tạo: thời kỳ mỹ thuật truyền thống, xã hội thường cho rằng, vinh dự của người mẫu là giống với tác phẩm, thông qua đó - những tặng phẩm của tình yêu (thứ đẹp đẽ, hấp dẫn nhất của đời sống tinh thần) được biểu tượng hóa, bởi tình yêu làm tồn tại những gì nó yêu thương, chính vì thế tình mẫu tử là mẫu sáng tác được yêu thích nhất của nghệ sĩ... Thời số hóa, các họa sĩ kỹ thuật số (digital artists) như Beeple, Refik Anadol đang tạo ra những tác phẩm nghệ thuật NFT (Non-Fungible Token) hiểu là token không thể thay thế - một dạng vật phẩm ảo được xác thực bằng công nghệ Blockchain. Công nghệ này sử dụng chữ ký số để xác nhận tác phẩm gốc và người sở hữu tác phẩm. Nhờ đặc tính này, NFT trở thành loại tài sản độc nhất vô nhị, không thể sao chép hay làm nhái), biến nghệ thuật thành một loại tài sản số có giá trị. Nhiều nhà thiết kế thời trang đã kết hợp đồ họa số vào các bộ sưu tập của họ, chẳng hạn như Balenciaga ra mắt bộ sưu tập kỹ thuật số đầu tiên trên trò chơi điện tử.

Sự cá nhân hóa và tương tác trong thời trang và mỹ thuật: người tiêu dùng có thể tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tạo, cá nhân hóa sản phẩm thông qua các ứng dụng công nghệ, như thiết kế giày thể thao Adidas hoặc tùy chỉnh túi xách của Louis Vuitton. Điều này tạo ra một mối quan hệ chặt chẽ hơn giữa người tiêu dùng và thương hiệu; đẩy nhanh tốc độ đổi mới trong ngành công nghiệp thời trang cùng nghệ thuật.

Mỹ thuật và thời trang Việt Nam trong bối cảnh truyền thông giao lưu văn hóa

Sự giao lưu văn hóa toàn cầu đã mở ra nhiều cơ hội phát triển cho mỹ thuật và thời trang Việt Nam. Nhờ kỹ thuật số, các xu hướng sáng tạo không còn bó hẹp trong không gian địa lý mà liên tục được lan tỏa, tiếp biến và đổi mới. Mỹ thuật và thời trang Việt Nam ngày nay đã và đang theo hướng: vừa kế thừa tinh hoa truyền thống vừa kết hợp với phong cách hiện đại, tạo nên bản sắc riêng biệt trên trường quốc tế...

Nghệ thuật thị giác Việt Nam có bề dày lịch sử với các đặc trưng về màu sắc, bố cục và chất liệu, từ tranh dân gian Đông Hồ, gốm Bát Tràng, sơn mài, điêu khắc gỗ đến hội họa đương đại. Trải qua các giai đoạn giao thoa văn hóa với Trung Quốc, Pháp, Nga, Hoa Kỳ, Nhật, Hàn... và gần đây là do xu hướng toàn cầu hóa, nghệ thuật Việt Nam đã có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị truyền thống và xu hướng hiện đại. Đặc trưng nghệ thuật truyền thống Việt Nam là màu sắc tươi sáng, rực rỡ nhưng hài hòa, thường sử dụng các gam màu tượng trưng (đỏ, vàng, xanh lam). Bố cục có tính biểu tượng cao, phản ánh triết lý phương Đông và “phong cách” các thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn cùng đời sống tâm linh dân tộc. Chất liệu phong phú từ lụa, giấy dó đến sơn mài, mang lại chiều sâu nghệ thuật riêng biệt.

Ảnh hưởng tích cực của mỹ thuật hiện đại, các nghệ sĩ đương đại như Nguyễn Trung, Đinh Quang Lê, Lê Kinh Tài… nhờ kết hợp các kỹ thuật phương Tây với nền tảng văn hóa Việt, tạo ra những tác phẩm có sức ảnh hưởng. Nghệ thuật sắp đặt, kỹ thuật số và nghệ thuật biểu đạt cá nhân ngày càng phát triển mạnh mẽ với những phong cách mới như trừu tượng, pop-art, hoặc kết hợp giữa hội họa và công nghệ đang được khai thác rộng rãi. Giao lưu, hội nhập không chỉ giúp nghệ thuật Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ mỹ thuật thế giới mà còn tạo nền tảng cho thời trang đương đại phát triển theo hướng sáng tạo, bài bản hơn.

Thời trang Việt Nam đương đại - sự kết hợp truyền thống và phong cách quốc tế

Thời trang Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ trong mấy thập kỷ qua nhờ vào sự hòa quyện giữa giá trị truyền thống và tinh thần hiện đại. Các nhà thiết kế ngày càng khai thác sâu hơn vào bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tiếp cận xu hướng quốc tế để tạo ra những sản phẩm có sức ảnh hưởng toàn cầu.

Di sản văn hóa và thời trang: Áo dài, lụa tơ tằm, thổ cẩm dân tộc đã trở thành cảm hứng chủ đạo trong nhiều bộ sưu tập thời trang cao cấp. Các nhà thiết kế như Minh Hạnh, Phương My, Lê Thanh Hòa... đã thành công trong việc đưa thời trang Việt lên sân khấu quốc tế bằng cách hiện đại hóa những chất liệu truyền thống và thiết kế có sự hỗ trợ của AI.

Sự kết hợp giữa thủ công và công nghệ hiện đại: Nhiều thương hiệu thời trang thủ công như Kilomet109, Metiseko, Hữu Là La đang sử dụng kỹ thuật dệt truyền thống để tạo ra sản phẩm thời trang bền vững. Công nghệ in 3D, thiết kế kỹ thuật số giúp nhà thiết kế thử nghiệm những kiểu dáng và chất liệu mới, tạo ra các bộ sưu tập độc đáo hơn.

Ảnh hưởng từ xu hướng thời trang quốc tế: Các xu hướng tối giản (minimalism), thời trang đường phố (streetwear), thời trang bền vững (sustainable fashion) ngày càng được áp dụng rộng rãi ở nước ta. Những thương hiệu như Dòng dòng Sài Gòn, Nosbyn, Klei Studio đang theo đuổi xu hướng thời trang bền vững với phong cách thiết kế tối giản, hiện đại nhưng vẫn mang đậm dấu ấn Việt Nam. Sự phát triển mạnh mẽ của thời trang đương đại Việt Nam không thể tách rời khỏi vai trò của truyền thông kỹ thuật số trong việc quảng bá và đưa thương hiệu Việt ra thế giới.

3.2. Thảo luận

Những hạn chế, thách thức, tiềm năng và khuyến nghị phát triển quan hệ hiệu quả 3 lĩnh vực nói trên

Mỹ thuật, nghệ thuật đương đại Việt Nam đang trên đà phát triển nhưng chưa có nhiều nền tảng số mạnh mẽ để quảng bá. Về thời trang, các nhà thiết kế Việt đang dần tạo ra ảnh hưởng trên trường quốc tế, nhưng còn thiếu sự liên kết chặt chẽ với công nghệ và truyền thông hiện đại.

Truyền thông cũng gặp thách thức là các nền tảng số như TikTok, YouTube, Instagram... có thể phổ biến sản phẩm sáng tạo, nhưng phải có chiến lược chuyên sâu, dài hơi. Cần chú ý đến những nhà sáng tạo trẻ 3 trong 1 có thể kết hợp cả thời trang, mỹ thuật, truyền thông hiện đại, lại cần hỗ trợ những nghệ nhân nắm bí quyết về truyền thống mỹ thuật lâu đời tiêu biểu của văn hóa dân tộc.

Về tiềm năng, Việt Nam có nền tảng văn hóa đa dạng, phù hợp để phát triển các sản phẩm sáng tạo có tính bản sắc. Công nghệ AI, VR, AR đang tạo ra những cách tiếp cận mới cho nghệ thuật và thời trang. Truyền thông số là công cụ mạnh mẽ giúp thương hiệu Việt vươn ra toàn cầu. Tất cả cần điều phối chuẩn xác với tầm nhìn, sứ mệnh, chiến lược hợp lý.

Tương lai mỹ thuật và thời trang Việt Nam thời truyền thông số đang hiện dần: sự giao thoa giữa mỹ thuật, thời trang và truyền thông đã và đang tạo nên một diện mạo mới cho sáng tạo Việt Nam. Khi truyền thống và hiện đại hòa quyện, khi công nghệ và nghệ thuật song hành, Việt Nam có cơ hội vươn tầm quốc tế với những giá trị riêng biệt của mình. Mỹ thuật Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển theo hướng kết hợp các yếu tố truyền thống với công nghệ mới, tạo ra các tác phẩm mang tính quốc tế. Thời trang Việt Nam sẽ ngày càng chú trọng vào tính bền vững, thiết kế tối giản nhưng tinh tế, đồng thời mở rộng ra thị trường toàn cầu nhờ AI và truyền thông xuyên biên giới. Truyền thông số sẽ là chìa khóa quan trọng giúp quảng bá văn hóa Việt ra thế giới, đưa các nhà thiết kế và nghệ sĩ Việt Nam đến gần hơn với công chúng quốc tế.

Khuyến nghị các giải pháp kết hợp thời trang, mỹ thuật, truyền thông tại Việt Nam

Thứ nhất, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo kết hợp nghệ thuật và công nghệ

Ứng dụng AI & Big Data trong thiết kế và sáng tạo: Dùng AI để phân tích xu hướng thời trang theo thị hiếu người tiêu dùng, phát triển các hệ thống tự động hóa thiết kế để tăng tốc độ sáng tạo; Tạo nền tảng số hóa cho mỹ thuật và thời trang nhằm phục vụ bảo tàng mỹ thuật số giúp phổ biến các tác phẩm nghệ thuật Việt Nam và hỗ trợ thời trang kỹ thuật số (Digital Fashion) để thiết kế trang phục cho thế giới ảo. Hợp tác với ngành công nghệ thông tin để tạo ra công cụ sáng tạo, ví dụ, ứng dụng blockchain và NFT để bảo vệ bản quyền nghệ thuật số và phát triển phần mềm thiết kế thời trang bằng AI và VR.

Thứ hai, phát triển mô hình đào tạo liên ngành giữa mỹ thuật, thời trang và truyền thông

 Trong đào đại học và các hệ khác, cần đổi mới chương trình giảng dạy hợp chuẩn quốc tế, xây dựng các học phần mỹ thuật kỹ thuật số, thời trang thông minh, truyền thông số. Kết hợp công nghệ VR, AR, AI vào các môn học để tăng tính thực tiễn.

Tăng cường hợp tác giữa sinh viên nghệ thuật, thời trang và truyền thông, cụ thể là, quan tâm việc triển khai các dự án sáng tạo chung giữa các ngành, ví dụ cho sinh viên mỹ thuật thiết kế bộ sưu tập thời trang; Sinh viên truyền thông phát triển chiến dịch quảng bá thời trang còn sinh viên công nghệ xây dựng ứng dụng thời trang AI. Đồng thời, tạo cơ hội thực tập với doanh nghiệp sáng tạo bằng cách hợp tác với các thương hiệu thời trang như IVY Moda, Elise...; Kết nối với các công ty truyền thông lớn như VTV Digital, Yeah1, Đất Việt VAC...

Thứ ba, không ngừng đổi mới, nâng cao ứng dụng công nghệ truyền thông số trong mỹ thuật và thời trang

Cần phát triển nền tảng truyền thông số dành riêng cho nghệ thuật và thời trang, xây dựng hệ thống livestream ảo để trình diễn thời trang trực tuyến. Tích hợp AI chatbot để tư vấn phong cách thời trang theo dữ liệu người dùng. Tích cực khai thác mạng xã hội và influencer marketing bằng việc phát triển các chiến lược truyền thông trên TikTok, Instagram, YouTube và kết hợp với các fashion influencer để quảng bá sản phẩm. Hơn nữa, tăng cường tổ chức sự kiện ảo và triển lãm kỹ thuật số, áp dụng AR, VR để tổ chức triển lãm mỹ thuật trực tuyến và sử dụng công nghệ Metaverse để tạo không gian ảo trình diễn thời trang.

4. Kết luận

Sự giao thoa, quan hệ hữu cơ giữa mỹ thuật, thời trang và truyền thông trong bối cảnh hội nhập và số hóa không chỉ thúc đẩy sáng tạo mà còn tạo ra cơ hội mới cho nghệ thuật và thiết kế thời trang Việt Nam. Việc tận dụng công nghệ, kết hợp yếu tố văn hóa của mỹ thuật, thời trang và chiến lược truyền thông hiệu quả sẽ giúp lĩnh vực này phát triển bền vững trong tương lai và thúc đẩy sự giao lưu văn hóa giữa các quốc gia, bổ sung cho các chủ đề, sáng tạo nội dung hấp dẫn của truyền thông toàn cầu. Dưới tác động của truyền thông hiện đại, số hóa, mỹ thuật, thời trang không chỉ dừng lại ở việc thể hiện bản sắc Việt Nam mà còn là một công cụ quyền lực mềm giúp lan tỏa sản phẩm sáng tạo, xây dựng thương hiệu Việt thời hội nhập và cạnh tranh mạnh trên thế giới.

______________________________

PGS, TS LÊ THANH BÌNH

Nguồn: Tạp chí VHNT số 630, tháng 1-2026