Hội nghị có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội quảng cáo, các cơ quan báo chí, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, doanh nghiệp quảng cáo, đơn vị truyền thông, công ty quản lý người có ảnh hưởng, các nhà sáng tạo nội dung số, KOL/KOC và nhiều tổ chức, cá nhân hoạt động trong hệ sinh thái số tại Việt Nam.

Ưu tiên nâng cao nhận thức, tăng cường phòng ngừa

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Lê Quang Tự Do - Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử cho biết, trước đây Bộ Thông tin và Truyền thông với đầu mối là Cục đã từng triển khai Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội. Tuy nhiên, sau 7 năm thực hiện, thực tiễn cho thấy nếu chỉ ban hành Bộ quy tắc không thì rất khó đạt được hiệu quả khi áp dụng trong thực tiễn đời sống.  

Rút kinh nghiệm từ cách làm trước đây, thêm vào kinh nghiệm thành công trong việc triển khai White list và Black list rất hiệu quả về việc chọn lọc các trang tin có đăng ký, cam kết tuân thủ pháp luật để đưa vào danh sách khuyến khích quảng cáo;  nhận thấy rằng xây dựng môi trường văn hóa trên mạng thực chất là kêu gọi mọi người cùng cam kết và đồng hành một cách mạnh mẽ hơn nên Bộ VHTTDL đã ban hành Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Đặc biệt, việc đưa ra sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hoá trên mạng”, đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ, các đơn vị được mời tham gia phản hồi rất ấn tượng, nhiều đơn vị còn xin đăng ký để tham gia.

Theo ông Lê Quang Tự Do, quảng cáo trực tuyến hiện đang đối mặt nhiều thách thức. Năm 2025 được xem là năm “thanh lọc” khi hàng loạt KOL, KOC và người nổi tiếng liên quan hoạt động quảng cáo trên mạng bị xử lý do vi phạm. Bước sang năm 2026, công tác quản lý tiếp tục được siết chặt hơn, không chỉ với quảng cáo sai sự thật và các quảng cáo liên quan đến bản quyền, vấn đề trình diễn vi phạm bản quyền… thậm chí còn bị xử lý hình sự. Quản lý các hoạt động trên mạng đang phát triển lên một mức độ mới, truyền đi thông điệp của Đảng và Chính phủ là làm sao để đưa tất cả các hoạt động liên quan đến quảng cáo, nghệ thuật biểu diễn, KOLs, hoạt động trên mạng đi vào khuôn khổ pháp luật.

Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử muốn triển khai đồng bộ các giải pháp, bất đắc dĩ lắm mới phải dùng đến giải pháp rất đau lòng là xử lý hình sự. Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử nhấn mạnh: “Ở đây điều quan trọng là nâng cao nhận thức của các nhóm đối tượng liên quan để chủ động phòng tránh, tự giác tuân thủ và cùng chung tay xây dựng môi trường lành mạnh, hạn chế những sự việc đáng tiếc có thể xảy ra. 

Định hướng xây dựng không gian mạng lành mạnh

Trong những năm gần đây, môi trường số đã trở thành không gian quan trọng đối với đời sống xã hội, hoạt động sáng tạo, truyền thông và phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và nền tảng số là sự gia tăng của tin giả, thông tin sai sự thật, nội dung độc hại, vi phạm bản quyền và nhiều hành vi phản cảm gây tác động tiêu cực tới cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.

Trước thực tiễn đó, ngày 5-3-2026, Bộ VHTTDL ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số (gọi tắt: Quy tắc) theo Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL nhằm định hướng hành vi ứng xử của tổ chức, cá nhân theo các giá trị văn hóa, đạo đức và pháp luật; góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, tôn trọng bản sắc văn hóa Việt Nam và lan tỏa các nội dung tích cực.

Tại Hội nghị, Bà Nguyễn Thị Thanh Huyền - Phó  Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử cho biết, trước khi Bộ Quy tắc được ban hành, đã có nhiều bộ quy tắc ứng xử trong các lĩnh vực khác nhau như: quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, quy tắc ứng xử của người hoạt động nghệ thuật, quy tắc dành cho cán bộ, công chức, viên chức hay trong lĩnh vực giáo dục…Tuy nhiên, cần thiết phải có một Bộ Quy tắc có phạm vi bao quát rộng hơn, áp dụng cho mọi tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động trên môi trường số, trong đó có các nền tảng mạng xã hội, nền tảng số, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ internet, cơ quan báo chí, doanh nghiệp truyền thông, quảng cáo, công ty hoạt động biểu diễn...

Bộ Quy tắc được xây dựng nhằm định hướng hành vi theo các chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật; góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, an toàn; tôn trọng văn hóa Việt Nam và sự đa dạng giá trị; đồng thời nâng cao trách nhiệm, tính minh bạch và sự phối hợp trong xử lý thông tin trên môi trường mạng. Bên cạnh các nguyên tắc ứng xử chung, Bộ Quy tắc thiết kế chuẩn mực ứng xử đối với từng nhóm đối tượng cụ thể, tập trung với bốn nguyên tắc căn bản ứng xử nền tảng trên môi trường số gồm: Tuân thủ pháp luật; Ứng xử văn minh; Tôn trọng sự khác biệt; Có trách nhiệm với nội dung chia sẻ. Đây được xem là các nguyên tắc cốt lõi nhằm xây dựng văn hóa ứng xử tích cực trên không gian mạng.  

Điều 5 của Bộ Quy tắc quy định các nguyên tắc chung dành cho mọi cá nhân tham gia môi trường số. Người dùng phải tuân thủ tiêu chuẩn cộng đồng và quy định của nền tảng số; được khuyến khích sử dụng tài khoản chính danh để tăng cường bảo vệ và xác minh danh tính; tôn trọng bản quyền và quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ nhằm hạn chế phát tán tin giả. 

Bộ Quy tắc cũng nhấn mạnh trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và hình ảnh trẻ em; khuyến khích người dùng chủ động phát hiện, thông báo các nội dung sai sự thật cho nền tảng hoặc cơ quan chức năng; đồng thời ứng xử văn minh, không kích động thù hận hay xúc phạm người khác trên mạng. 

Đối với người có ảnh hưởng và quản trị viên cộng đồng trực tuyến, Bộ Quy tắc đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm xã hội, tính gương mẫu, sự minh bạch trong quảng cáo và hoạt động thiện nguyện; đồng thời khuyến khích lan tỏa các giá trị tích cực trên không gian số.

Ra mắt sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng”

Nếu Bộ Quy tắc đóng vai trò định hướng chuẩn mực hành vi thì sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng” là bước chuyển hóa các nguyên tắc thành hành động cụ thể trong đời sống số. Sáng kiến hướng tới sự đồng hành của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng số, cơ quan truyền thông, người có ảnh hưởng, nhà sáng tạo nội dung và cộng đồng người dùng nhằm tạo nên cam kết mạnh mẽ hơn trong việc lan tỏa và thực thi hiệu quả Bộ Quy tắc.

Các nhóm hành động trọng tâm bao gồm: thúc đẩy ứng xử văn minh; lan tỏa thông tin tích cực; ngăn chặn tin giả và nội dung xấu độc; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; xây dựng môi trường quảng cáo minh bạch; chủ động kiểm soát nội dung quảng cáo, truyền thông và biểu diễn nghệ thuật trên không gian số. Sáng kiến cũng khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp thận trọng khi hợp tác với những người có ảnh hưởng vi phạm pháp luật hoặc nằm trong diện cảnh báo của cơ quan quản lý. Đồng thời, các bên tham gia sẽ phối hợp triển khai các chiến dịch truyền thông và tôn vinh những tổ chức, cá nhân có sản phẩm nội dung số mang giá trị tích cực cho cộng đồng. 

Ngay trong giai đoạn đầu triển khai, sáng kiến đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ nhiều đơn vị trong hệ sinh thái nội dung số. Chỉ sau khoảng hai tuần phát động, đã có hơn 30 tổ chức, doanh nghiệp và đơn vị đăng ký tham gia đồng hành cùng Bộ VHTTDL trong việc lan tỏa các giá trị tích cực và xây dựng môi trường mạng văn minh, an toàn. 

Tại hội nghị, Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử phối hợp với Công ty Cổ phần Công nghệ & Truyền thông Không Gian Số Netspace giới thiệu phiên bản demo của Cổng thông tin điện tử và cơ sở dữ liệu toàn quốc về nhà sáng tạo nội dung số, KOL/KOC và quảng cáo trực tuyến Việt Nam với tên miền Kol.gov.vn. Đây là hệ thống dữ liệu có quy mô lớn, được xây dựng trong hơn 6 tháng với việc ứng dụng các thuật toán và công nghệ hiện đại nhằm kết nối, xử lý và cập nhật thông tin phục vụ công tác quản lý, minh bạch hóa hoạt động của hệ sinh thái sáng tạo nội dung số tại Việt Nam. Hệ thống được kỳ vọng sẽ hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng xây dựng môi trường truyền thông số chuyên nghiệp, an toàn và phát triển bền vững.

Những đề xuất nhằm triển khai hiệu quả Bộ Quy tắc

Hội nghị phổ biến Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số không chỉ giới thiệu nội dung văn bản mới mà còn tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, nền tảng số, doanh nghiệp và nhà sáng tạo nội dung cùng trao đổi về cách đưa Bộ Quy tắc vào thực tiễn. Qua đó, từng bước hình thành các chuẩn mực ứng xử phù hợp với sự phát triển của xã hội số và tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân Bắc – Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn đánh giá việc xây dựng và lan tỏa Bộ Quy tắc là cần thiết, kịp thời trong bối cảnh hiện nay. Ông nhấn mạnh điều khiến mình tâm đắc nhất chính là hai chữ “văn hóa”. Bởi đây không chỉ là một bộ quy tắc ứng xử thông thường mà là Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số, thể hiện định hướng xây dựng chuẩn mực văn hóa trong không gian mạng, chứ không chỉ dừng ở việc quản lý hành vi.

Ông cho rằng cơ quan quản lý trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn cần có những bước đi cụ thể hơn để tham gia sâu vào công tác quản lý nhà nước trên môi trường số. Việc có thêm dữ liệu và thông tin sẽ giúp cơ quan chức năng nâng cao hiệu quả tham mưu chính sách và quản lý.

Từ thực tiễn hoạt động, ông Nguyễn Xuân Bắc đề xuất nghiên cứu cơ chế cảnh báo sớm đối với các tài khoản hoặc kênh có dấu hiệu đăng tải nội dung lệch chuẩn, phản cảm hoặc sai lệch thông tin. Theo ông, đây là giải pháp mang tính nhân văn, bởi nhiều trường hợp vi phạm xuất phát từ thiếu hiểu biết hoặc sơ suất. Nếu được nhắc nhở sớm, các cá nhân có thể kịp thời điều chỉnh hành vi và khắc phục sai sót. Mục tiêu quan trọng nhất của Bộ Quy tắc không phải để xử phạt mà nhằm xây dựng môi trường số lành mạnh hơn.

Ông cũng cho rằng Bộ Quy tắc sẽ trở thành công cụ tham chiếu quan trọng đối với các hệ thống kênh, MCN, đơn vị sản xuất nội dung và bộ phận pháp chế doanh nghiệp. Khi được đưa vào quy trình sản xuất, kiểm duyệt và đăng tải nội dung, Bộ Quy tắc sẽ giúp các cá nhân, tổ chức chủ động điều chỉnh hành vi ngay từ đầu, tạo cơ chế tự phòng ngừa hiệu quả.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Ngọc Hồi – Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM cho biết dự kiến đầu tháng 6, Sở  sẽ tổ chức hội nghị triển khai công tác quản lý nhà nước trên không gian mạng, trong đó có nội dung triển khai Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số.

Theo ông, TP.HCM và Hà Nội có thể phối hợp ban hành các khuyến nghị chung, đồng thời mở rộng liên kết với nhiều địa phương khác nhằm hình thành hệ thống triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước. Dù mang tính khuyến nghị, các nội dung này vẫn có thể trở thành tiêu chí tham chiếu trong quá trình xem xét cấp phép hoặc đánh giá hoạt động, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ nếu được triển khai đồng bộ.

Ông cũng cho biết TP.HCM đang phối hợp với lực lượng an ninh xây dựng hệ thống quản lý KOL và nhà sáng tạo nội dung. Bên cạnh “white list”, thành phố hướng tới xây dựng “green list” – danh sách xanh nhằm lan tỏa thông tin tích cực trên không gian mạng. Đây được xem là nền tảng hỗ trợ quan trọng cho việc triển khai Bộ Quy tắc trong thực tế.

Thời gian qua, trong nhiều sự kiện chính trị – xã hội lớn của thành phố, các KOL và nhà sáng tạo nội dung đã đồng hành cùng chính quyền trong công tác truyền thông. Thời gian tới, TP.HCM sẽ tiếp tục gắn kết lực lượng sáng tạo nội dung với hoạt động truyền thông số của địa phương, quảng bá hình ảnh, sản phẩm và đặc sản địa phương; đồng thời thúc đẩy truyền thông chính sách, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ công trực tuyến.

Cũng tại hội nghị, đại diện nhiều doanh nghiệp và tổ chức như Zalo, Unilever, TVH Media, WFF Media ...đã trình bày tham luận, đặt câu hỏi – trả lời về trách nhiệm của doanh nghiệp và người làm nội dung trong xây dựng môi trường mạng lành mạnh, nhân văn; chủ động lan tỏa các giá trị tích cực và đề xuất nhiều giải pháp nhằm triển khai hiệu quả Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số trong thời gian tới.