Tiny Toes - Đánh thức tình yêu nghệ thuật Ballet trong thế hệ trẻ
Chương trình trải nghiệm sân khấu học đường Tìm hiểu nghệ thuật Hàn lâm - Múa Ballet (Tiny Toes) là sản phẩm hợp tác giữa nhóm sáng tạo của đạo diễn Ninh Quang Trường và Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam. Đây là một dự án đặc biệt với nhiều thách thức đối với ê-kíp thực hiện, bởi từ trước đến nay, Ballet vốn là bộ môn nghệ thuật hàn lâm, khó tiếp cận với khán giả nhỏ tuổi.
Đạo diễn Ninh Quang Trường từng bộc bạch: “Để đổi lại những khoảnh khắc lung linh của tuổi thơ, chúng tôi đã làm việc rất tâm huyết và nỗ lực. Làm chương trình cho thiếu nhi không dễ, nhất là nội dung liên quan đến nghệ thuật hàn lâm và có tính tương tác trải nghiệm. Một thực tế rất khách quan là cả chục năm nay chưa từng có một chương trình trải nghiệm chuyên nghiệp nào dành cho thiếu nhi tìm hiểu về nghệ thuật hàn lâm. Có rất ít em nhỏ đã được đặt chân đến Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam để xem một vở Ballet”.
Dự án là tâm huyết của đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng các nghệ sĩ tên tuổi đến từ Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam. Sức hút của dự án đến từ việc quy tụ ê-kíp sáng tạo có chuyên môn cao: NSƯT Phan Mạnh Đức (Giám đốc Nhà hát) giữ vai trò Chỉ đạo nghệ thuật, NSND Nguyễn Hồng Phong Chỉ đạo sản xuất, Ninh Quang Trường đảm nhận Kịch bản, Đạo diễn, cùng sự đồng hành của Biên đạo múa - NSƯT Phan Lương… Đây không phải là một thử nghiệm bộc phát, mà là một chiến lược được tính toán kỹ lưỡng nhằm giải bài toán hóc búa về cả không gian, cơ sở vật chất lẫn chiều sâu nội dung.
Thay vì áp đặt những quy chuẩn kỹ thuật khắt khe, bộ môn Ballet tại Tiny Toes được đạo diễn Ninh Quang Trường và các nghệ sĩ của Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam “kể lại” bằng một ngôn ngữ chuyển động nhẹ nhàng, trong sáng, uyển chuyển. Lấy cảm hứng từ những “bước chân nhỏ” đầu đời của trẻ, từng chuyển động, giai điệu cho đến sắc màu đều được chắt lọc tinh tế, giúp các em nhỏ dễ dàng chạm vào và cảm nhận bằng mọi giác quan. Chương trình áp dụng những nghiên cứu mới nhất của phương pháp giáo dục và nghệ thuật đa giác quan. Đối tượng phục vụ của chương trình là các bé từ 3 tuổi trở lên đều có thể tham gia trải nghiệm. Trẻ không chỉ được nhìn, được nghe, mà còn được tham gia vào quá trình khám phá vẻ đẹp tinh tế của Ballet cổ điển. Các em được dẫn dắt để tham quan Nhà hát, tìm hiểu lịch sử ra đời của nghệ thuật múa Ballet, được tìm hiểu về các bộ trang phục của diễn viên khi múa Ballet và thậm chí được thử tài làm những vũ công thực thụ.
Cấu trúc cốt lõi của chương trình trải nghiệm sân khấu này được thiết kế hợp lý thông qua chuỗi 7 màn diễn nghệ thuật, dẫn dắt cảm xúc của các em đi từ ngạc nhiên này đến bất ngờ khác. Màn 1: Vũ hội hoàng gia - mở ra không gian sang trọng, chuẩn mực, giúp trẻ làm quen với không khí cung đình đầy màu sắc. Màn 2: Chuyện cổ tích - Chuyển hóa ngôn ngữ vũ đạo thành những câu chuyện gần gũi với thế giới thần tiên. Màn 3: Hồ Thiên nga - Tái hiện trích đoạn kinh điển đầy cảm xúc, kết hợp tinh tế giữa kỹ thuật cổ điển chuẩn mực và cảm xúc gần gũi với trẻ. Màn 4: Lớp học vui nhộn - Biến không gian tập luyện nghiêm túc thành một trạm tương tác sinh động, mang lại tiếng cười và sự hào hứng. Màn 5: Bà tiên phép thuật - Đưa yếu tố kỳ ảo vào sân khấu, kích thích trí tưởng tượng và sự hứng thú của trẻ nhỏ. Màn 6: Khúc hát ru - Lắng đọng không gian bằng những giai điệu êm dịu, dẫn dắt chuyển động hình thể thành tiếng lòng, ngôn ngữ của tâm hồn. Màn 7: Khu vườn mùa Xuân - Đoạn kết rực rỡ sắc màu, đưa tất cả các em nhỏ cùng hòa nhịp vào bầu không khí vui nhộn đầy hào hứng.
Điểm đặc biệt nhất của Tiny Toes không nằm ở những tiết mục trình diễn đơn thuần, mà ở chính trải nghiệm tương tác mà chương trình mang lại cho các em nhỏ. Khán giả nhí được trực tiếp tham gia vào các hoạt động sân khấu, giao lưu cùng các nghệ sĩ múa Ballet chuyên nghiệp và hòa mình vào những khoảnh khắc khơi mở cảm xúc sáng tạo. Những chiếc khăn tung bay theo điệu nhạc, những bước di chuyển trên sân khấu đầy hào hứng của các em đã tạo nên một bầu không khí vừa đáng yêu vừa giàu tính nghệ thuật. Chính sự kết nối tự nhiên ấy giúp Ballet không còn là một bộ môn xa lạ mà trở thành trải nghiệm gần gũi và đầy cảm hứng với trẻ thơ.
Trong khuôn khổ dự án, một điểm nhấn nổi bật khác là tọa đàm (talkshow) mang chủ đề Đánh thức nghệ thuật Ballet trong thế hệ trẻ với sự tham gia của các diễn giả: TS Trịnh Lê Anh, NSƯT Nguyễn Quỳnh Lan và đạo diễn Ninh Quang Trường. Tại đây, các diễn giả đã mang đến nhiều góc nhìn đa chiều về vai trò của nghệ thuật Ballet trong việc nuôi dưỡng cảm xúc, phát triển tư duy sáng tạo cũng như khả năng cảm thụ thẩm mỹ ở trẻ nhỏ. TS Trịnh Lê Anh cho biết: “Khi các em nhỏ được tiếp xúc với nghệ thuật càng sớm, biên độ đón nhận càng tự nhiên và nhanh chóng. Việc đưa nghệ thuật hàn lâm vào thế giới tuổi thơ từ sớm chính là cách chúng ta khơi dậy ý thức, giúp các em biết trân trọng những giá trị thẩm mỹ và di sản vĩ đại của nhân loại”.
Mục tiêu lớn nhất của ê-kíp thực hiện khi thiết kế chương trình này không phải là định hình mọi đứa trẻ trở thành nghệ sĩ Ballet chuyên nghiệp. Điều chương trình hướng đến chính là gieo vào tâm hồn trẻ những rung cảm đầu tiên với nghệ thuật - nơi các em được lắng nghe cảm xúc, được tưởng tượng và được chạm vào vẻ đẹp theo cách riêng của mình. Chương trình không chỉ dạy múa, mà còn gieo mầm sự tự tin, lòng kiên trì và tình yêu cái đẹp. Từ những bước chân nhỏ bé, ngây ngô ấy, hành trình nuôi dưỡng tâm hồn và cảm xúc sáng tạo cho thế hệ trẻ cũng được bắt đầu một cách tự nhiên và đầy ý nghĩa.
Từ Bước chân nhỏ Tiny Toes đến bức tranh lớn của di sản học đường
Thành công của chương trình Tiny Toes không phải là ngẫu nhiên, mà nó nằm trong chuỗi chương trình hoạt động trải nghiệm ngoại khóa mang chủ đề Sân khấu học đường - Giáo dục di sản mà đạo diễn Ninh Quang Trường và nhóm sáng tạo đã thực hiện rất thành công trong 2 năm vừa qua. Các chương trình này đều được nghiên cứu, lên kịch bản dựa trên bản sắc riêng biệt của mỗi đơn vị văn hóa, bám sát nội dung giáo dục và nhu cầu của trường học.
Chương trình giáo dục nghệ thuật truyền thống Thị Mầu xuyên không tại Nhà hát Chèo Việt Nam sử dụng thủ pháp giả định “xuyên không” đầy vui nhộn để đặt nhân vật Thị Mầu vào bối cảnh xã hội hiện đại. Hành trình trải nghiệm được vận hành bài bản theo quy trình 3 giai đoạn: Thưởng thức vở diễn, khám phá các trạm tương tác nhạc cụ (trạm Tích tịch tình tang chơi trống, đàn nhị, sáo; trạm Mật mã di sản ghép tranh di sản) và cuối cùng là tổng kết, đối thoại nghệ thuật trực tiếp cùng nghệ sĩ.
Chương trình trải nghiệm giáo dục lịch sử Một thời hoa lửa diễn ra ở Bảo tàng Phụ Nữ Việt Nam với 7 phân cảnh nghệ thuật xúc động (Đất nước lời ru, Chị Võ Thị Sáu, Mẹ và con, Cô gái mở đường, Lời tâm sự, Ngã ba Đồng Lộc, Bác sĩ Đặng Thùy Trâm), các kiến thức lịch sử kháng chiến khô khan trên sách vở đã biến thành bài học đầy cảm xúc. Phương pháp giáo dục áp dụng mô hình liên môn, khuyến khích học sinh làm bài tập dự án sáng tạo sau buổi trải nghiệm như viết cảm nhận, dựng clip lịch sử hoặc vẽ tranh tái hiện câu chuyện chiến trường.
Không gian trải nghiệm âm nhạc dân tộc Thế giới thanh âm muôn màu tại Viện Âm Nhạc Việt Nam cùng với phương pháp sư phạm cốt lõi dựa trên triết lý tiếp cận đa giác quan, khuyến khích trẻ “chạm - thử - chơi - cảm” trực tiếp vào các nhạc cụ truyền thống của 54 dân tộc Việt Nam dưới sự hướng dẫn của nghệ sĩ. Chương trình đã thiết kế các lộ trình tương tác linh hoạt, kết hợp trò chơi đối kháng đồng đội để trẻ tự do khám phá nhạc cụ.
Tour di sản Ký ức cột cờ và show diễn đa phương tiện Họa nét Hà Thành tại Hoàng thành Thăng Long đã dẫn dắt du khách theo lộ trình đa giác quan, tham quan 3 tầng kiến trúc Kỳ Đài, khám phá trưng bày chuyên đề Cột cờ Hà Nội và khát vọng hòa bình, và thưởng thức tâm điểm là show diễn đa phương tiện Họa nét Hà thành ứng dụng công nghệ ánh sáng đa lớp kết hợp âm thanh hiện đại, bao gồm nghi thức chào cờ trang nghiêm.
Có thể thấy, giá trị lớn nhất mà chuỗi chương trình Sân khấu học đường - Giáo dục di sản và đặc biệt là Tiny Toes không chỉ dừng lại ở vai trò của những hoạt động ngoại khóa thông thường, mà đang góp phần định hình một phương pháp tiếp cận văn hóa - nghệ thuật hoàn toàn mới cho thế hệ tương lai. Không áp đặt quy chuẩn, không khiên cưỡng bài học, chuỗi dự án đã đánh thức tình yêu nghệ thuật bằng sự tự nguyện của những rung cảm đầu đời. Những “bước chân nhỏ” ngày hôm nay trên sân khấu học đường chính là thế hệ khán giả tinh hoa, những người kế thừa và bảo tồn dòng chảy văn hóa của ngày mai.
THANH HIỀN
Nguồn: Tạp chí VHNT số 647, tháng 6-2026
