Thứ Bảy, 11/07/2026 - 16:30

Thấy gì sau hành trình phát triển 10 năm của V-pop?

Năm 2016, V-pop chứng kiến hàng loạt ca khúc đình đám, thậm chí trở thành hit quốc dân, qua đó đánh dấu mốc khởi đầu cho một thế hệ nghệ sĩ đầy tài năng. Từ đó đến nay đã 10 năm trôi qua, các nhà sản xuất, nhạc sĩ và ca sĩ Việt đã liên tiếp làm mới mình, thay đổi phong cách sáng tác, tiếp cận khán giả và phân phối sản phẩm. Hiện tại, giới nghệ sĩ chuyển sự tập trung vào việc xây dựng bản sắc âm thanh cá nhân, thiết lập các dự án âm nhạc có tính hệ thống và điều chỉnh cấu trúc tác phẩm theo quy luật vận hành của các nền tảng phát trực tuyến.

MV Hãy trao cho anh của Sơn Tùng M-TP đã gây tiếng vang lớn trong làng nhạc Việt năm 2019.jpg — MV Hãy trao cho anh của Sơn Tùng M-TP đã gây tiếng vang lớn trong làng nhạc Việt năm 2019

2016 - 2019: Để MV kể câu chuyện âm nhạc

Trong quá khứ, các hoạt động sản xuất thường xoay quanh việc đáp ứng thị hiếu tức thời thông qua các yếu tố bổ trợ về hình ảnh hoặc các định dạng phát hành ngắn hạn. Đặc biệt là giai đoạn này, thị trường âm nhạc Việt Nam chứng kiện sự lên ngôi của định dạng video âm nhạc có cốt truyện phức tạp, hay còn gọi là MV Drama. Các nghệ sĩ phân bổ nguồn lực lớn cho công tác ghi hình, thuê diễn viên và xây dựng kịch bản chi tiết có thời lượng kéo dài. Điển hình cho xu hướng này là những ca khúc Cause I Love You của Noo Phước Thịnh ra mắt năm 2016, Em gái mưa của Hương Tràm vào năm 2017 và Hết thương cạn nhớ của Đức Phúc năm 2019. Ở thời điểm ra mắt, Em gái mưa đạt mốc 400 triệu lượt nghe trên nền tảng Zing MP3, trong khi Hết thương cạn nhớ tạo ra cơn sốt trên mạng xã hội nhờ kịch bản lấy cảm hứng từ tác phẩm văn học Chí Phèo của nhà văn Nam Cao và đạt vị trí số 1 trên tab thịnh hành YouTube Việt Nam sau chưa đầy 24 giờ. Trong những sản phẩm này, phần âm thanh thường đóng vai trò minh họa cho các tình tiết trong cốt truyện, phục vụ mục đích kể chuyện của video.

Sự phụ thuộc vào MV dần bộc lộ hạn chế khi các nền tảng nghe nhạc trực tuyến chuyên dụng bắt đầu phát triển tại Việt Nam. Giới nghệ sĩ nhận thấy hiệu quả kinh tế của việc đầu tư vào các video dài không còn cao khi khán giả chuyển dịch sang thói quen chỉ nghe nhạc qua nền tảng trực tuyến. Điều này thúc đẩy quyết định thay đổi cấu trúc chi phí sản xuất. Nghệ sĩ bắt đầu cắt giảm chi phí bối cảnh phim để tập trung nguồn lực nâng cao kỹ thuật thu âm.

Dấu mốc thay đổi tiêu biểu được đánh dấu bởi sản phẩm Hãy trao cho anh của Sơn Tùng M-TP vào năm 2019. Nam ca sĩ đã hợp tác với nhà sản xuất người Mỹ và ê kíp âm thanh nước ngoài để thực hiện các công đoạn trộn âm và hoàn thiện âm thanh theo tiêu chuẩn quốc tế. Sản phẩm này đạt 100 triệu lượt xem trên YouTube chỉ trong 15 ngày và đứng đầu danh sách thịnh hành tại Việt Nam suốt một thời gian dài. Việc tập trung vào chất lượng kỹ thuật số giúp ca khúc duy trì tỷ lệ nghe lại cao trên các hệ thống phát thanh trực tuyến, cho thấy rằng chất lượng bản thu gốc có vai trò quyết định sự phổ biến và bền vững của tác phẩm hơn là các yếu tố hình ảnh phụ trợ.

Bản hit Em gái mưa của nữ ca sĩ Hương Tràm đã tạo nên cơn sốt tại Việt Nam năm 2017.jpg — Bản hit Em gái mưa của nữ ca sĩ Hương Tràm đã tạo nên cơn sốt tại Việt Nam năm 2017

2020 - 2022: Đề cao vai trò tập thể

Ở giai đoạn này, phương thức sản xuất dự án âm nhạc ghi nhận sự thay đổi về mặt cấu trúc nhân sự, chuyển từ cá nhân độc lập sang mô hình tổ đội và ê kíp chuyên môn hóa. Trước năm 2020, quy trình phổ biến là một nhạc sĩ sáng tác bài hát rồi bán quyền sử dụng cho một ca sĩ, ca sĩ đó sau đó tự tìm kiếm người phối khí riêng lẻ. Quá trình này dần thay đổi khi các chương trình truyền hình về sản xuất âm nhạc xuất hiện, tiêu biểu là chương trình Rap Việt phát hành mùa đầu tiên vào năm 2020.

Chương trình Rap Việt mùa 1 đã ghi nhận kỷ lục hơn 1,2 triệu người xem cùng lúc trên nền tảng YouTube, đưa vai trò của các nhà sản xuất âm nhạc lên ngang hàng với ca sĩ biểu diễn. Giới làm nhạc nhận thấy hiệu quả của việc kết hợp trực tiếp giữa người viết lời, ca sĩ và nhà sản xuất ngay từ giai đoạn phác thảo ý tưởng. Các tổ chức âm nhạc chuyên nghiệp như SpaceSpeakers bắt đầu vận hành theo mô hình khép kín từ khâu sáng tác, hòa âm cho đến biểu diễn, thể hiện qua dự án SpaceSpeakers Album KOSMIK vào năm 2022. Một số nhà sản xuất tiêu biểu trong giai đoạn này có thể kể đến Touliver, Mew Amazing, Hứa Kim Tuyền.

Mô hình nhóm sản xuất độc lập cũng chứng minh hiệu quả thương mại rõ rệt. Nhóm sản xuất DTAP đã kết hợp với Hoàng Thùy Linh để tạo ra ca khúc See tình vào năm 2022. Bằng kỹ thuật phối khí hiện đại kết hợp chất liệu nhạc cụ truyền thống, tác phẩm không chỉ đạt thứ hạng cao trong nước mà còn tạo ra xu hướng riêng, thu về hơn 1,2 tỷ lượt xem cho các hashtag liên quan trên nền tảng TikTok. Quá trình sáng tác tập thể và sự đề cao vai trò của các nhà sản xuất đã giúp chuẩn hóa quy trình làm nhạc, kiểm soát tốt chất lượng kỹ thuật từ bước đầu tiên đến bản thu âm cuối cùng.

Ca khúc See tình của Hoàng Thùy Linh gây sốt tại nhiều quốc gia năm 2022.jpg — Ca khúc See tình của Hoàng Thùy Linh gây sốt tại nhiều quốc gia năm 2022

2022 - 2024: Nâng tầm tư duy sáng tác bằng những album dài kỳ

Trong một thời gian dài, các nghệ sĩ Việt Nam ưu tiên phát hành định dạng đĩa đơn với những ca khúc riêng lẻ do thời gian hoàn thiện ngắn và dễ tiếp cận người nghe. Tuy nhiên, định dạng này không đủ không gian để định vị phong cách cá nhân và ghi dấu ấn với khán giả. Từ năm 2022, cách tiếp cận của nghệ sĩ có sự thay đổi lớn khi quay trở lại tập trung sản xuất định dạng album hoàn chỉnh (gồm từ 8 đến 12 ca khúc) được xây dựng theo một ý tưởng chủ đạo thống nhất (còn được gọi là concept album).

Năm 2022, nam ca sĩ MONO ra mắt album đầu tay mang tên 22. Ca khúc chủ đề Waiting for you của album này đã đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Vietnam Hot 100 trong 13 tuần liên tiếp, giúp album đạt lượng lưu trữ và chứng nhận cao trên các nền tảng số. Đến năm 2023, ca sĩ trẻ Wren Evans phát hành album Loi choi, ghi nhận thành tích toàn bộ 11 ca khúc trong album đồng loạt lọt vào bảng xếp hạng Spotify Top 50 Việt Nam trong vòng 24 giờ sau khi ra mắt. Cũng trong năm 2023, nghệ sĩ MCK phát hành album 99% và nhanh chóng đạt cột mốc hơn 100 triệu lượt stream trên nền tảng Spotify, trở thành một trong những album có tốc độ tăng trưởng lượt nghe nhanh nhất tại thị trường nội địa.

Việc các nghệ sĩ đầu tư công sức và nguồn lực để thực hiện các album như Link của Hoàng Thùy Linh hay Vũ trụ cò bay của Phương Mỹ Chi cho thấy giới nghệ sĩ không còn tư duy khai thác các bài hit đơn lẻ. Họ chấp nhận thời gian sản xuất kéo dài từ 1 đến 2 năm để tạo ra một hệ thống các bài hát có sự thống nhất chặt chẽ về mặt thông điệp, hòa âm và hình ảnh, từ đó khẳng định năng lực chuyên môn và giá trị thương hiệu cá nhân trên thị trường.

Giữa một vạn người của Phùng Khánh Linh là một trong những album được đánh giá cao nhất năm 2025.jpg — Giữa một vạn người của Phùng Khánh Linh là một trong những album được đánh giá cao nhất năm 2025

2025 - nay: Điều chỉnh theo thuật toán

Bước sang năm 2025, sự phổ biến của mô hình đăng ký thuê bao trả phí trên các nền tảng trực tuyến như Spotify và Apple Music đã đặt ra những yêu cầu mới cho việc sáng tác. Do nguồn thu nhập tính theo số lượt phát hợp lệ sau mốc 30 giây đầu tiên, nghệ sĩ buộc phải thay đổi cấu trúc bài hát để phù hợp với hành vi người dùng và hệ thống thuật toán gợi ý tự động. Ngoài ra, các xu hướng trên những nền tảng video ngắn như Tiktok hay Youtube short đã buộc các sáng tác phải có những đoạn điệp khúc sôi động, dễ nhớ, thậm chí phải đặt ở ngay những giây đầu tiên của bài hát để dễ dàng tiếp cận khán giả

Thời lượng các ca khúc trong giai đoạn này xu hướng rút ngắn xuống dưới 3 phút, trung bình dao động từ 2 phút 15 giây đến 2 phút 45 giây. Phần dạo đầu dài bị lược bỏ, thay vào đó giọng hát hoặc phần điệp khúc được đưa lên ngay trong 5 đến 10 giây đầu tiên để giữ chân người nghe. Ca sĩ kiêm nhà sản xuất Grey D là một ví dụ tiêu biểu cho tư duy sản xuất này, các ca khúc của anh như Đưa em về nhà hay các sản phẩm trong dự án Ánh sáng - Màn đêm đều có thời lượng ngắn, tối ưu hóa cấu trúc để người dùng dễ dàng nghe lặp lại, giúp nam ca sĩ đạt tổng cộng hơn 100 triệu lượt stream trên hệ thống Spotify.

Tiếp nối xu hướng từ giai đoạn trước đó, V-pop trong giai đoạn này vẫn chứng kiến rất nhiều những album chất lượng như Giữa một vạn người của Phùng Khánh Linh (2025), Dear Min của Min (2025), Chói của Ánh Sáng AZA (2026).

Ngoài ra, các chương trình thực tế sống còn như Anh trai say hi hay Anh trai vượt ngàn chông gai phát sóng giai đoạn 2024 - 2025 đã chứng minh sự kết hợp giữa tư duy thuật toán và thị trường. Các bài hát trong chương trình liên tục chiếm giữ toàn bộ top 10 bảng xếp hạng Spotify Việt Nam trong nhiều tuần liên tiếp. Các nhà sản xuất âm nhạc của chương trình đã sáng tác các ca khúc có nhịp độ nhanh, cấu trúc ngắn gọn để vừa phục vụ vũ đạo trên sân khấu vừa dễ dàng lọt vào các danh sách phát tự động của người dùng. Những ca khúc và nghệ sĩ bước ra từ các chương trình đã thu hút hàng vạn khán giả đến những buổi hòa nhạc trực tiếp, tạo ra một “văn hóa concert”. Đây cũng là một xu hướng đáng chú ý trong giai đoạn này.

Quá trình vận động của thị trường V-pop trong thập kỷ qua cho thấy sự trưởng thành trong cả tư duy sáng tạo, sản xuất và phát hành của các nghệ sĩ. Đứng trước các yếu tố ngoại cảnh liên tục biến động như thị hiếu người nghe, sự biến động của thị trường nhạc số, việc các nghệ sĩ Việt liên tục làm mới mình đã chứng minh khả năng thích ứng kịp thời đối với các tiêu chuẩn vận hành của ngành công nghiệp âm nhạc hiện đại, từ đó trở thành tiền đề vươn ra biển lớn.