Những ngày gió thu chợt thổi mỗi lúc một nhiều hơn, thân hình gầy nhom của mẹ bắt đầu run bần bật. Trong hương gió thu thoảng về tôi như ngửi thấy mùi thơm ngát của những bát chè đậu đen lẫn với hương gừng. Chỉ mới ngửi thấy hương mà cảm tưởng từ trong đầu lưỡi đã có thể nếm được vị ngọt thanh của những bát chè mẹ nấu lẫn trong hương gió. Tôi lớn lên bằng những gánh chè của mẹ, đọng lại trong triền nhớ tuổi thơ là những ký ức ngọt hơn đường.
Thuở còn bé, nhà tôi khó đến nỗi không thể mua nổi một chiếc xe đạp, vì thế mẹ luôn oằn vai với những gánh chè. Mẹ tôi chỉ nấu ba loại chè: đậu xanh, đậu đen và đậu váng, đi dọc trên con đường đất gánh bán kể cả ban trưa. Những hôm tôi không đi học, theo mẹ đi bán chè. Tôi lớn hơn một chốc, mẹ dành dụm mãi cuối cùng cũng mua được chiếc xe đạp Trung Quốc cũ. Từ đó, mỗi khi đi bán chè, mẹ đặt quang gánh cân đối ở yên sau, còn tôi thì được mẹ đặt ở yên trước, cứ thế dắt đi.
Tôi lớn lên với vị ngọt thanh của những bát chè, từ trong tiềm thức luôn mong muốn có thể mang đến cho mẹ những niềm vui ngọt hơn đường. Tôi nhớ lại lần đầu tiên biết được đến ngày 20/10 đã rất háo hức, muốn tặng mẹ những món quà nhỏ mang đến niềm vui cho đấng sinh thành. Tuổi thơ của tôi không có nhiều món quà giá trị tặng mẹ, món quà đầu tiên mẹ thi thoảng vẫn nhắc lại đó là hôm tôi về nhà tặng cho mẹ một bó cam thảo dây. Đó là một loài cây dại ven đường có những bông nhỏ li ti và quả nhỏ như hạt đậu xanh có màu đỏ đen hai đầu trông rất ngộ nghĩnh. Cây nở rồi cây tàn, món quà đó cũng có lúc phải bỏ đi, đó là quy luật nhưng mỗi khi nhắc lại mẹ vẫn rất vui, vì khi tôi mang về đã đặc biệt nói với mẹ đó là món quà tôi tự hái được tặng cho người phụ nữ quan trọng nhất cuộc đời mình.
Khi tôi lớn dần lên, mỗi khi 20/10 tới, tôi không còn tặng mẹ những bó hoa dại nữa mà có khi là cân đường để mẹ nấu chè, có khi cả mấy kí đậu xanh còn xanh vỏ. Mẹ vẫn hay bảo tôi nếu muốn tặng quà cho mẹ thì vui nhất vẫn là những thứ thiết thực cần cho cuộc sống. Ngày đó, gánh chè đối với mẹ là tất cả nên hầu như tôi toàn để dành nhiều ngày để mua những nguyên liệu liên quan. Dù đó là những thứ mẹ vẫn thường mua hàng ngày, không còn mới lạ nữa nhưng mẹ luôn nói điều quan trọng không phải là giá trị vật chất của món quà, mà là “người tặng”. Thấy tôi biết nghĩ, mẹ rất vui. Và khi thấy mình quan trọng với tôi, mẹ còn vui hơn nữa.
Khi tôi bắt đầu đi làm, những ngày lễ, hoa ngập tràn đường phố, tôi bắt đầu tặng mẹ những bó hoa thật lớn thay cho những món quà chân chất khi xưa. Thời gian cứ dần dài ra, những đóa hoa thời sinh viên để dành lắm mới mua được dần thành những bó hoa lớn dù tôi biết chưa khi nào là đủ.
Ngày lễ năm nay, đột nhiên mẹ lại hỏi tôi có còn thích chè đậu đen như hồi nhỏ nữa không. Trong lòng tôi đột nhiên dấy lên những rung động nhẹ nhàng. Tôi chợt hiểu những món quà, những bó hoa tôi tặng mẹ có thể giá trị về vật chất nhưng người mẹ nào cũng không muốn con tiêu tốn nhiều tiền cho mình. Mẹ không thể nào từ chối rõ ràng những món quà đó vì đó là tấm lòng của tôi. Tôi tự dưng nhớ về trong một ngày lễ 20/10 nào đó, khi lần đầu tiên nhận bó cam thảo dây mà tôi hái dọc đường đi học về, ánh mắt mẹ trong veo và ầng ậc nước.
Ngày lễ, tôi mua đồ nấu một nồi chè lớn từ rất sớm. Cũng đã rất lâu rồi nhà tôi mới lại ngập hương chè. Tôi múc mời mẹ một bát chè đặc sánh thơm lừng, hương chè ngọt lịm kể cả khi chưa nếm, mùi gừng thơm nồng bốc lên và nước chè sóng sánh như thuyền trôi về ký ức tuổi thơ. Tôi đột nhiên thấy trong mắt mẹ có màu hoàng hôn, rồi cũng chợt nhận ra đối với người phụ nữ tôi xem là quan trọng nhất cuộc đời, một món quà có thể giản đơn thôi nhưng gợi nhớ, đã là điều tuyệt vời nhất đối với mẹ rồi!
Tản văn của BIỆN BẠCH NGỌC
Nguồn: Tạp chí VHNT số 658, tháng 10/2026
