Bối cảnh mới và yêu cầu đặt ra đối với TTCS & TTĐN
Năm 2025 là một năm đặc biệt trong tiến trình phát triển và hội nhập của đất nước. Cùng với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Việt Nam đồng thời thực hiện hàng loạt nghị quyết có ý nghĩa chiến lược như Nghị quyết 57, 59, 66, 68, 70, 71, 72 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, đổi mới toàn diện công tác xây dựng và thực thi pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân, …
Ngoài ra, trong lĩnh vực TTĐN, chúng ta đang triển khai Kết luận 57 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 47 của Chính phủ về Chương trình hành động của Chính phủ đến năm 2030 thực hiện Kết luận số 57-KL/TW ngày 15/6/2023 của Bộ Chính trị về tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thông tin đối ngoại trong tình hình mới. Những chủ trương, đường lối, chính sách này đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với lĩnh vực TTCS & TTĐN, gắn truyền thông với nhiệm vụ chính trị, phát triển toàn diện và bền vững của đất nước.
Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng định hướng, chỉ đạo: “Tiếp cận từ nguồn thông tin cơ sở là thông tin nền tảng; thông tin đối ngoại là thông tin chính thống dựa trên nguồn của thông tin cơ sở, đây là hai dòng chủ lưu chính trong tất cả các hoạt động thông tin từ Trung ương tới địa phương, từ địa phương tới Trung ương và lan tỏa sâu hơn đến bạn bè thế giới”.
Thông tin cơ sở (TTCS): “mạch dẫn” chủ đạo từ Trung ương xuống cơ sở
TTCS là “mạch dẫn” chủ đạo từ Trung ương xuống cơ sở, truyền tải đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. TTCS là “mạch dẫn” của đời sống xã hội, trực tiếp tiếp cận người dân, phản ánh thực tiễn và định hướng nhận thức.
TTCS là hoạt động truyền thông gắn liền với đời sống sinh hoạt truyền thống của người dân làng quê Việt Nam. Theo Nghị định số 49/2024/NĐ-CP ngày 10/5/2024 của Chính phủ quy định hoạt động thông tin cơ sở, lĩnh vực này bao gồm 8 loại hình thông tin khác nhau, từ truyền thống đến hiện đại, đa phương tiện, đa nền tảng, như: Đài truyền thanh cấp xã; trang thông tin điện tử cấp xã; bảng tin điện tử công cộng cấp xã; trang Zalo OA thông tin cơ sở; tuyên truyền viên cơ sở…
TTCS là hoạt động truyền thông tiếp cận trực tiếp đến toàn dân, cung cấp thông tin nền tảng - thông tin chủ lưu; thông tin thiết yếu sát với nhu cầu của người dân từ thành thị đến nông thôn, từ miền núi đến hải đảo xa xôi mà không một kênh truyền thông nào có được. Hoạt động TTCS luôn bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước trong từng giai đoạn, phục vụ đắc lực công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền các cấp.
Trong giai đoạn cao điểm của những năm 2022, 2023, diễn ra đại dịch COVID-19, hệ thống TTCS đã hoạt động với cường độ rất cao, huy động tối đa các phương tiện hiện có: từ thô sơ đến hiện đại. Năm 2024, thời điểm cơn bão Yagi đổ bộ vào nước ta gây hậu quả rất nghiêm trọng đối với các tỉnh phía Bắc, đội ngũ những người làm công tác TTCS lại một lần nữa trở thành những chiến sĩ tiên phong nơi tuyến đầu, cung cấp thông tin trung thực, chính xác, kịp thời nhất đến với người dân; hướng dẫn, giúp người dân vượt qua khó khăn, khắc phục hậu quả bão lũ.
Thời điểm hiện nay, năm 2025, khi lũ lụt diễn ra tại các tỉnh miền Trung, hệ thống TTCS đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong điều kiện thiên tai phức tạp, chứng minh vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai, bão lũ như: Hệ thống truyền thanh cơ sở phát tối thiểu 3-5 lần/ngày, sử dụng loa cầm tay, loa kéo, tổ chức thông tin lưu động bằng xuồng gắn máy đến từng thôn, tổ dân phố/khu dân cư để cung cấp thông tin bão lũ đến người dân kịp thời phòng tránh; truyền tải thông tin tức thời về mực nước lên xuống, vị trí cấp phát nhu yếu phẩm, số điện thoại cứu hộ, cảnh báo sạt lở… thông qua các nhóm Zalo cho trưởng thôn, bí thư chi bộ, tổ trưởng dân phố.
Có thể nói, khi đất nước lần lượt trải qua những tháng ngày cam go của thảm họa thiên tai, bão lũ, dịch bệnh hoành hành, hệ thống TTCS lại thêm một lần khẳng định vai trò và vị thế của mình: là hệ thống thông tin phục vụ đặc biệt hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp; trong công tác cung cấp thông tin thiết yếu đến người dân nhanh nhất, thiết thực nhất, gần gũi nhất và hiệu quả nhất.
Hiện nay, khi cả nước thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, hơn lúc nào hết, công tác tuyên truyền nói chung, trong đó có TTCS, luôn giữ vai trò then chốt góp phần nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân với Đảng, Nhà nước đối với việc thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp; khơi dậy khát vọng, ý chí, quyết tâm đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển, giàu mạnh, thịnh vượng, xây dựng thành công nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.
Thông tin đối ngoại (TTĐN): cầu nối giữa Việt Nam và thế giới
Ngày 7/9/2025, Kênh truyền hình đối ngoại quốc gia (Vietnam Today) - Kênh truyền hình đối ngoại bằng tiếng Anh đầu tiên của Việt Nam chính thức phát sóng. Đây là nền tảng kết nối để quảng bá thương hiệu và hình ảnh quốc gia ra thế giới, góp phần mở rộng hợp tác quốc tế, tạo cầu nối giữa Việt Nam và cộng đồng toàn cầu, đồng thời khẳng định vị thế và uy tín của đất nước trên trường quốc tế.
Ngày 29/10/2025, Bộ trưởng Bộ VHTTDL đã ban hành Quyết định số 3851/QĐ-BVHTTDL phê duyệt Đề án triển khai trang thông tin điện tử đối ngoại Vietnam.vn trở thành nền tảng quảng bá hình ảnh quốc gia. Nền tảng này không chỉ giúp cộng đồng quốc tế tiếp cận thông tin chính thống, toàn diện về chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, du lịch, khoa học kỹ thuật, thể thao và các lĩnh vực đối ngoại, mà còn hỗ trợ hiệu quả cho công tác thu hút đầu tư, thúc đẩy hợp tác song phương, đa phương trên mọi lĩnh vực.
Hai nền tảng này có vai trò rất quan trọng, góp phần mở ra giai đoạn mới trong công tác thông tin đối ngoại, truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài.
Năm 2025 diễn ra nhiều sự kiện quốc gia và quốc tế quan trọng, tạo dấu ấn mạnh mẽ cho công tác thông tin đối ngoại. Lĩnh vực này đã triển khai nhiều hoạt động ấn tượng, cung cấp thông tin đầy đủ, đa chiều về Lễ kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam phục vụ công chúng trong nước, kiều bào và bạn bè quốc tế. Các chương trình truyền thông, triển lãm và sự kiện văn hóa đã thu hút đông đảo người xem trực tiếp và trực tuyến, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam ra thế giới.
Giải thưởng thường niên về quyền con người Việt Nam hạnh phúc - Happy Vietnam và chuỗi sự kiện Ngày hội hạnh phúc Việt Nam - Vietnam Happy Fest đã quy tụ, tôn vinh những khoảnh khắc, miền đất và con người hạnh phúc trên khắp Tổ quốc, góp phần lan tỏa tình yêu quê hương, quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, con người Việt Nam và truyền tải thông điệp về quyền con người, hạnh phúc và hòa bình.
Ngày hội Vietnam Happy Fest 2025 lấy cảm hứng từ Con đường Hạnh phúc với 14 hoạt động liên hoàn; nổi bật là chương trình Hơn cả yêu với lễ cưới chung của 80 cặp đôi, tượng trưng cho hành trình 80 năm Độc lập - Tự do - Hạnh phúc. Các hoạt động trải nghiệm, trưng bày và hội thảo giúp người tham gia kết nối với những khoảnh khắc đời thường ý nghĩa; không gian âm nhạc và Vietnam Happy Concert 2025 tạo không khí sôi động, tăng cường giao lưu quốc tế. Sự kiện khép lại với nghi thức Thắp sáng hạnh phúc Việt Nam, gửi gắm thông điệp hạnh phúc và mở ra hành trình Happy Vietnam 2026.
Thông qua chuỗi sự kiện này, Việt Nam được giới thiệu như một đất nước mến khách, giàu văn hóa, tôn trọng hòa bình và phát triển bền vững, những yếu tố được coi là cốt lõi của một quốc gia hạnh phúc.
Có thể khẳng định rằng, trong năm 2025, lĩnh vực TTCS và TTĐN đã làm tốt vai trò của mình. Nếu TTCS là mạch dẫn thông tin từ Trung ương đến từng hộ dân thì TTĐN lại đưa hình ảnh, tiếng nói Việt Nam đến với cộng đồng quốc tế. Hai mạch dẫn này bổ trợ, kết nối và cộng hưởng, tạo thành “hệ tuần hoàn thông tin quốc gia”, đảm bảo thông tin thông suốt - chính xác - kịp thời - hiệu quả, góp phần củng cố niềm tin, tăng sức mạnh, nâng cao uy tín, vị thế quốc gia trên trường quốc tế, phục vụ đắc lực cho đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của đất nước.
Một số tồn tại, khó khăn
Mặc dù đạt được nhiều kết quả quan trọng, công tác thông tin cơ sở (TTCS) và thông tin đối ngoại (TTĐN) trong năm 2025 vẫn đối mặt với một số hạn chế, thách thức mang tính hệ thống:
Thứ nhất, hạ tầng kỹ thuật phát triển không đồng đều giữa các địa phương. Nhiều vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo vẫn thiếu các điều kiện cần thiết như đường truyền Internet ổn định, trang thiết bị truyền thanh - truyền thông hiện đại, hệ thống máy chủ và cơ sở dữ liệu. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ kết nối hệ thống thông tin nguồn, đồng thời làm giảm hiệu quả lan tỏa của các chiến dịch truyền thông quan trọng.
Thứ hai, yêu cầu truyền thông đa ngôn ngữ ngày càng lớn trong khi nguồn lực còn hạn chế. Sự gia tăng mạnh mẽ của công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế, cũng như số lượng người Việt Nam ở nước ngoài đòi hỏi nội dung phải được sản xuất bằng nhiều ngôn ngữ. Tuy nhiên, nguồn nhân lực thông thạo ngoại ngữ, đặc biệt là năng lực biên tập - dịch thuật chuyên sâu, chưa đáp ứng được yêu cầu mới.
Thứ ba, áp lực từ mạng xã hội ngày càng lớn, đòi hỏi phương thức phản ứng nhanh và chính xác. Thông tin trên các nền tảng số lan tỏa với tốc độ cao, gây áp lực lên hệ thống TTCS và TTĐN trong việc xử lý, xác thực, định hướng dư luận. Trong một số thời điểm, năng lực nắm bắt xu hướng, dự báo và phản hồi chưa theo kịp diễn biến thực tế.
Thứ tư, nguồn nội dung chất lượng cao phục vụ cả TTCS và TTĐN vẫn còn thiếu. Một số địa phương chưa có đội ngũ chuyên trách sản xuất nội dung đa phương tiện; kho dữ liệu hình ảnh - video - bản đồ số chưa phong phú; nội dung sáng tạo, mang tính “kể chuyện quốc gia” (national storytelling) vẫn còn hạn chế.
Thứ năm, hệ thống đánh giá, đo lường hiệu quả truyền thông chưa thật sự đồng bộ. Hiện nay, các chỉ số đánh giá giữa các địa phương và đơn vị còn khác nhau; công cụ đo lường không thống nhất; dữ liệu chưa liên thông đầy đủ. Điều này khiến việc tổng hợp, phân tích, báo cáo và ra quyết định điều hành chưa tối ưu, đặc biệt khi thực hiện công tác truyền thông theo vùng, theo chuyên đề và theo chiến dịch.
Phương hướng nhiệm vụ năm 2026
Một là, xây dựng hệ sinh thái thông tin tích hợp trên phạm vi toàn quốc, từng bước hoàn thiện hệ thống liên thông dữ liệu giữa Trung ương và địa phương, tiến tới hình thành hệ sinh thái thông tin thống nhất của ngành VHTTDL. Trọng tâm bao gồm: Kết nối đầy đủ 34/34 tỉnh, thành vào Hệ thống thông tin nguồn Trung ương; Chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu TTCS - TTĐN, tạo bộ tiêu chuẩn chung để liên thông với các bộ, ngành khác; Tăng khả năng chia sẻ dữ liệu với hệ thống báo chí, hệ thống truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử địa phương và cơ quan đại diện ở nước ngoài; Tích hợp các nguồn dữ liệu số vào chung một nền tảng, tạo dòng chảy thông tin đồng bộ “một nguồn - nhiều điểm đến” nhằm tạo ra hệ sinh thái thông tin mở, minh bạch, hiệu quả, phục vụ kịp thời công tác chỉ đạo, điều hành và lan tỏa thông tin chính xác đến người dân và quốc tế.
Hai là, phát triển nền tảng quảng bá hình ảnh quốc gia Vietnam.vn theo hướng hiện đại, thông minh. Vietnam.vn được định hướng phát triển mạnh mẽ hơn, trở thành nền tảng trung tâm của công tác thông tin đối ngoại. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong gợi ý nội dung, phân tích nhu cầu người dùng và dịch đa ngôn ngữ; Chuẩn hóa dữ liệu theo tiêu chuẩn quốc tế, giúp các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài dễ dàng khai thác và tái sử dụng; Mở rộng kết nối với mạng xã hội toàn cầu, các cổng thông tin quốc gia, nền tảng quảng bá du lịch, văn hóa; Phát triển phiên bản thân thiện cho người Việt Nam ở nước ngoài, khách du lịch và doanh nghiệp quốc tế. Đây là bước tiến quan trọng để Vietnam.vn trở thành trung tâm quảng bá hình ảnh Việt Nam trong kỷ nguyên số, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.
Ba là, lan tỏa thương hiệu Happy Vietnam thành chuỗi sự kiện thường niên quy mô quốc gia. Happy Vietnam được định hướng phát triển thành thương hiệu truyền thông quốc gia gắn với tinh thần nhân văn - hạnh phúc - sáng tạo của người Việt. Duy trì cuộc thi Happy Vietnam hằng năm, mở rộng thêm các hạng mục sáng tạo; Tổ chức Vietnam Happy Fest thành sự kiện thường niên, gắn kết nghệ thuật, công nghệ và hoạt động cộng đồng; Phát triển các sản phẩm truyền thông đa phương tiện để quảng bá hình ảnh con người Việt Nam; Kết nối với các địa phương nhằm tổ chức loạt hoạt động Happy Vietnam địa phương. Mục tiêu là định hình một thương hiệu văn hóa - truyền thông nhân văn, góp phần xây dựng hình ảnh một quốc gia yêu hòa bình, nhân ái, sáng tạo và giàu bản sắc.
Bốn là, chuyên nghiệp hóa TTCS , TTĐN, tăng cường năng lực đội ngũ và đa dạng hóa nội dung đối với các cơ quan báo chí đối ngoại và các lực lượng tham gia công tác TTCS và TTĐN. Để đáp ứng yêu cầu mới, ngành cần đẩy mạnh chuyên nghiệp hóa công tác thông tin cơ sở và thông tin đối ngoại: sản xuất nội dung đa nền tảng: video ngắn, podcast, infographic, báo cáo dữ liệu, bản đồ số; ứng dụng công nghệ mới trong truyền thông: AI tạo nội dung, kỹ thuật số hóa 3D, AR/VR; tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho lực lượng TTCS , TTĐN tại địa phương; kêu gọi sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ, cơ quan báo chí và chuyên gia truyền thông vào đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật; xây dựng mạng lưới cộng tác viên nội dung ở cơ sở, tăng tốc thu thập và lan tỏa thông tin. Chuyên nghiệp hóa giúp TTCS , TTĐN vận hành nhanh hơn, chính xác hơn, hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu truyền thông trong tình hình mới.
Năm là, hoàn thiện cơ chế giám sát - đánh giá và xây dựng Bộ chỉ số đánh giá TTCS và TTĐN với các nhóm chỉ tiêu: hạ tầng và nền tảng số; chất lượng nội dung; độ lan tỏa; mức độ hài lòng của người dân và công chúng quốc tế; hiệu quả phối hợp liên ngành; năng lực phản ứng nhanh trước thông tin xấu độc. Cùng với đó cần triển khai hệ thống báo cáo số hóa, liên thông dữ liệu đánh giá toàn ngành; tổ chức đánh giá định kỳ hằng năm gắn với thi đua - khen thưởng. Mục tiêu là hình thành cơ chế giám sát 4.0, minh bạch, chuẩn mực, tạo động lực nâng cao chất lượng thông tin trên phạm vi toàn quốc.
Phạm Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại
Nguồn: Đặc san "Dấu ấn Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch năm 2025"
