Sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước

Một trong những điểm khác biệt căn bản của The Grand Esports 2026 so với các giải đấu thể thao điện tử trước đây là sự tham gia trực tiếp của cơ quan quản lý nhà nước. Sự kiện quy mô quốc gia này được tổ chức dưới sự chỉ đạo của Cục TDTT Việt Nam, phối hợp cùng Tổng công ty Truyền thông Ða phương tiện (VTC) và Hội Thể thao điện tử Giải trí Việt Nam (VIRESA). Việc cơ quan nhà nước đồng hành cùng các đơn vị truyền thông và tổ chức xã hội nghề nghiệp cho thấy thể thao điện tử đang được nhìn nhận đúng với vai trò của một môn thể thao hiện đại, thay vì chỉ là một hình thức giải trí đơn thuần. 

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Ðạo Cương nhận định tại lễ khai mạc sự kiện rằng, thể thao điện tử Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển bài bản, chuyên nghiệp và chính danh hơn. Cơ quan quản lý nhà nước xác định vai trò không chỉ dừng lại ở việc quản lý mà còn là kiến tạo môi trường phát triển thuận lợi cho lĩnh vực này. Quan điểm này phù hợp với định hướng trong Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó xác định nội dung số và trò chơi điện tử là một trong những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. 

Sự kiến tạo môi trường thể hiện rõ qua ba mục tiêu lớn mà ngành thể thao đặt ra cho thể thao điện tử, bao gồm: phát triển như một lĩnh vực quan trọng của công nghiệp văn hóa; thúc đẩy phát triển kinh tế thể thao; và cam kết xây dựng một hệ sinh thái chuyên nghiệp. Cục trưởng Cục TDTT Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt cũng khẳng định Cục sẽ phối hợp với VTC và các đối tác để từng bước chuẩn hóa hệ thống giải đấu, quản lý quy trình tổ chức và công tác đào tạo vận động viên, trọng tài theo tiêu chuẩn của luật thể thao. 

Chủ trương xã hội hóa được thể hiện qua việc huy động các nguồn lực từ xã hội, bao gồm doanh nghiệp, nhà phát hành, câu lạc bộ, nhà tài trợ và các đơn vị truyền thông. Trong khuôn khổ sự kiện, sự góp mặt của các đối tác tư nhân, ví dụ như Ngân hàng Việt Á (VietABank) với tư cách Nhà tài trợ Vàng, cho thấy tính khả thi của việc kêu gọi vốn ngoài ngân sách cho các hoạt động thể thao số. Việc kết hợp giữa sự định hướng của Nhà nước và nguồn lực của tư nhân giúp giải đấu có được cơ sở hạ tầng, tài chính và năng lực vận hành ổn định. Bên cạnh đó, nhằm tạo động lực phát triển lâu dài, Cục TDTT Việt Nam dự kiến sẽ chủ trì xây dựng Giải thưởng Esports Việt Nam thường niên vào cuối năm 2026, nhằm ghi nhận những cá nhân, tập thể có đóng góp thiết thực cho ngành. 

Gắn kết giải đấu quốc gia và quốc tế

Về mặt chuyên môn, The Grand Esports 2026 áp dụng mô hình tổ chức kết hợp đồng thời hai hệ thống giải đấu. Cụ thể, sự kiện lồng ghép giữa Cúp Thể thao điện tử Quốc gia (Vietnam Esports National Cup - VENC) và Giải đấu quốc tế Esports Grand Championship (EGC). Mô hình này vừa góp phần phát triển phong trào trong nước vừa mang đến cơ hội cọ xát quốc tế. 

Hệ thống giải quốc gia VENC đóng vai trò xây dựng nền tảng thi đấu trong nước và phát hiện các tài năng mới. Tại đây, các nội dung như CrossFire, Epic Seven và AU Mobile thu hút sự tham gia của nhiều câu lạc bộ trên cả nước. Kết quả thi đấu cho thấy các vận động viên trong nước đã có sự tiến bộ nhất định về tư duy chiến thuật và tâm lý, đặc biệt là ở các bộ môn đồng đội. 

Song song đó, hệ thống EGC được xây dựng theo định hướng mở rộng quy mô, kết nối các đội tuyển trong khu vực và quốc tế. Giải đấu có sự tham gia của hơn 1.000 vận động viên trong suốt mùa giải, riêng vòng chung kết quy tụ hơn 130 vận động viên đến từ 10 quốc gia và vùng lãnh thổ: Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ðài Loan (Trung Quốc), Singapore, Thái Lan, Philippines, Indonesia và Thổ Nhĩ Kỳ. Ở các nội dung như Street Fighter 6, Summoners War: Sky Arena, Audition và Au Mobile, các tuyển thủ đã thể hiện kỹ năng cá nhân và chiến thuật thi đấu cấp độ cao. Kết quả ở một số nội dung nổi bật có thể kể đến như chức vô địch Street Fighter 6 thuộc về tuyển thủ Bell của Thái Lan, bộ môn Epic Seven thuộc về WisadelxT, và chức vô địch quốc gia Au Mobile thuộc về đội MHK. 

Việc vận hành thành công một giải đấu với lượng vận động viên quốc tế lớn đòi hỏi năng lực tổ chức chuyên nghiệp. Thực tế diễn ra trong 4 ngày (từ 9 đến 12/7) tại Cung Thể thao Ðiền kinh Mỹ Ðình đã chứng minh khả năng của Việt Nam trong khâu vận hành, điều hành giải, chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, truyền hình trực tiếp và công tác đón tiếp các đoàn quốc tế. Ban Tổ chức cũng tiến hành trao Kỷ niệm chương cho các đoàn vận động viên nước ngoài nhằm ghi nhận sự đồng hành và tăng cường mối quan hệ hợp tác quốc tế. Năng lực tổ chức được củng cố qua sự kiện này là điều kiện cần thiết để Việt Nam có thể đăng cai các giải đấu quy mô khu vực và châu lục trong tương lai. 

Xây dựng hệ sinh thái văn hóa số

Thể thao điện tử hiện đại không chỉ giới hạn ở các trận đấu mang tính đối kháng mà còn bao hàm các yếu tố văn hóa và giải trí đi kèm. The Grand Esports 2026 được định hướng tổ chức theo mô hình Esports+, trong đó thể thao điện tử đóng vai trò trung tâm kết nối với công nghệ, sáng tạo nội dung và giải trí cộng đồng. 

Bên cạnh khu vực thi đấu chuyên nghiệp, không gian Grand Esports Festival được tổ chức nhằm tạo ra một lễ hội văn hóa số. Tại đây, người tham dự có thể tiếp cận với các công nghệ giải trí mới, giao lưu với nhà phát hành game, người nổi tiếng trên mạng xã hội (KOL) và những người sáng tạo nội dung. Hoạt động nổi bật trong không gian này là nghệ thuật hóa trang (Cosplay), một phần đặc trưng của văn hóa thể thao điện tử toàn cầu. Cuộc thi King & Queen Cosplay cùng sự xuất hiện của các cá nhân có sức ảnh hưởng trong cộng đồng như Haruko, Trang Annie và Vũ Hải Yến (Týt) đã tạo ra sân chơi cho các bạn trẻ thể hiện kỹ năng thiết kế và nghệ thuật nhập vai. 

Sự kiện cũng mở rộng biên giới của thể thao điện tử thông qua việc mời gọi các nhân vật có ảnh hưởng từ các lĩnh vực khác. Sự xuất hiện của Leslie Gilliams, gương mặt quen thuộc từ chương trình truyền hình MasterChef US (được cộng đồng mạng Việt Nam biết đến với tên gọi “Thánh Liêm”), mang đến những câu chuyện về việc theo đuổi đam mê và vượt qua định kiến. Ðiều này cho thấy sự kiện không chỉ thu hút những người chơi game mà còn kết nối được những giá trị văn hóa và con người đa dạng. 

Yếu tố nghệ thuật biểu diễn cũng được chú trọng. Tại đêm Gala bế mạc và trao giải diễn ra vào tối 11/7, không gian sự kiện được thiết kế để kết hợp giữa âm nhạc, công nghệ trình diễn và thể thao. Việc đưa âm nhạc và nghệ thuật vào sự kiện thể thao góp phần thu hẹp khoảng cách giữa vận động viên và khán giả, đồng thời đa dạng hóa trải nghiệm cho người tham dự. 

Thông qua mô hình Esports+, thể thao điện tử chứng minh khả năng tạo ra cơ hội việc làm và phát triển cho các ngành nghề mới thuộc lĩnh vực công nghiệp sáng tạo và nội dung số. Ban Tổ chức kỳ vọng mô hình này sẽ giúp giải đấu trở thành một điểm hẹn thường niên, nơi các yếu tố thể thao, văn hóa và công nghệ cùng tương tác để lan tỏa hình ảnh của đất nước trong kỷ nguyên số. 

Ðịnh hướng phát triển kinh tế thể thao số

Từ nền tảng của các sự kiện như The Grand Esports 2026, thể thao điện tử đang được nhìn nhận như một động lực quan trọng của kinh tế thể thao số tại Việt Nam. Giá trị kinh tế của lĩnh vực này không chỉ phát sinh trực tiếp từ việc thi đấu, mà còn từ một chuỗi giá trị bao gồm tổ chức sự kiện, sản xuất nội dung, phát sóng, tài trợ, quảng cáo, thương mại và du lịch trải nghiệm. 

Một giải đấu chuyên nghiệp đòi hỏi một hệ thống nhân sự đa dạng. Bên cạnh vận động viên và huấn luyện viên, ngành này còn tạo ra nhu cầu đối với các chuyên gia kỹ thuật, đạo diễn phát sóng, nhà sản xuất nội dung, chuyên viên marketing và nhân sự điều phối sự kiện. Khán giả của thể thao điện tử chủ yếu là người trẻ, có khả năng tương tác cao trên nền tảng số, do đó hoạt động này thúc đẩy nhu cầu về thiết bị công nghệ, hạ tầng internet, nền tảng phát sóng và thương mại điện tử. 

Ðể thu hút đầu tư dài hạn, các chuyên gia từ Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA) nhận định, thị trường cần chuyển đổi từ việc dựa vào lượng người xem bề mặt sang việc cung cấp các số liệu thực chất về mức độ gắn bó của cộng đồng và giá trị thương hiệu. Hệ sinh thái cần được chuẩn hóa về quy định, kỹ thuật, có lịch trình thi đấu ổn định và cơ chế tổ chức minh bạch. Khi dữ liệu người xem, mức độ tương tác và hiệu quả truyền thông được đo lường rõ ràng, các doanh nghiệp sẽ có cơ sở để đầu tư hệ sinh thái thay vì chỉ tài trợ ngắn hạn cho từng giải đấu đơn lẻ. 

Nền kinh tế người hâm mộ (fan economy) và bản quyền nội dung cũng là những nguồn lực kinh tế quan trọng. Một giải đấu thể thao điện tử có thể tạo ra các sản phẩm truyền thông phái sinh như video phân tích chiến thuật, nội dung hậu trường, hoặc các chương trình tương tác trên mạng xã hội. Người hâm mộ có nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm vật chất như áo đấu, vật phẩm lưu niệm và tham dự các buổi xem chung. Khai thác tốt bản quyền nội dung và cộng đồng sẽ giúp thị trường giảm sự phụ thuộc vào các nguồn tài trợ truyền thống. 

Hơn thế nữa, việc đăng cai các sự kiện quốc tế còn tạo điều kiện phát triển mô hình du lịch thể thao điện tử (Esports Tourism). Khi một giải đấu lớn diễn ra, sự di chuyển của các đội tuyển, truyền thông và người hâm mộ quốc tế sẽ kéo theo nhu cầu về lưu trú, ăn uống, tham quan và mua sắm tại địa phương đăng cai. Nếu duy trì được lịch trình sự kiện ổn định, Việt Nam có tiềm năng trở thành một trung tâm tổ chức sự kiện thể thao điện tử trong khu vực Ðông Nam Á. Ðồng thời, sự phát triển của công nghệ cũng đang mở ra xu hướng Phygital Sports - kết hợp vận động thể chất với công nghệ cảm biến và tương tác số, tạo ra không gian phát triển mới cho các cơ sở giáo dục và thể thao trong tương lai. 

Tầm nhìn của thể thao điện tử Việt Nam không chỉ dừng lại ở thành tích huy chương mà tập trung vào việc xây dựng một hệ sinh thái bền vững. Mục tiêu dài hạn là hình thành nguồn nhân lực chuyên môn cao phục vụ thị trường khu vực, sở hữu các tài sản nội dung có khả năng thương mại hóa và đóng góp thực chất vào tăng trưởng kinh tế thể thao số. 

Quá trình phát triển của thể thao điện tử từ các giải đấu tự phát đến các sự kiện quy mô quốc gia có sự định hướng của Nhà nước như The Grand Esports 2026 cho thấy hiệu quả của chủ trương xã hội hóa. Bằng cách kết hợp vai trò kiến tạo của cơ quan quản lý và năng lực chuyên môn, tài chính của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp tư nhân, thể thao điện tử Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hạ tầng và chuẩn hóa quy trình. Ðây là những cơ sở thực tiễn để lĩnh vực này tiếp tục hội nhập quốc tế, thu hút đầu tư và khẳng định vai trò trong cơ cấu nền kinh tế thể thao quốc gia.    

Bài: ĐAN THANH; ảnh: NGÔ HỒNG VÂN

Nguồn: Đặc san Thể thao & Đời sống, số 2, tháng 7/2026