Những trăn trở của người làm VHCS

Ngay sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Huế đã  chủ động tổ chức các chương trình văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, phối hợp với các ban, ngành tổ chức các hoạt động trưng bày triển lãm, hoạt động câu lạc bộ, chiếu phim… bước đầu tạo không khí phấn khởi, động viên nhân dân tích cực tham gia các phong trào. Tuy nhiên, khi cơ chế vận hành thay đổi, nhiệm vụ của cán bộ VHCS  mở rộng rất nhiều, ngoài các hoạt động chuyên môn trước đây như: phục vụ nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền cổ động, triển lãm, quản lý thiết chế văn hóa, tổ chức lễ hội, phong trào văn nghệ, thể thao, phát thanh thì nay họ còn phải đảm nhiệm các chức năng nhiệm vụ mới như: kinh tế ngành, chủ đầu tư quy hoạch chung, môi trường, cây xanh, điện chiếu sáng, quản lý và khai thác tài sản công …. Bên cạnh đó, việc sắp xếp đơn vị và phân công điều chuyển cán bộ tại các Trung tâm Dịch vụ Sự nghiệp công (TTDVSNC) lại chưa phù hợp với vị trí công việc trong khi biên chế không tăng, thậm chí tinh giản, khiến tình trạng “một người làm nhiều việc” đã tạo nên những áp lực rất lớn cho hệ thống cán bộ VHCS. Bên cạnh áp lực khối lượng, nhiều cán bộ văn hóa chưa kịp thích ứng với quy trình quản trị của mô hình chính quyền 2 cấp. Một số địa phương ghi nhận độ trễ trong triển khai kế hoạch, cập nhật báo cáo hoặc phối hợp liên ngành do cán bộ còn thiếu kỹ năng quản trị công và điều phối nhiệm vụ.

Ông Hoàng Văn Đông - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Sự nghiệp công (TTDVSNC) xã Long Quảng, thành phố Huế cho biết, thực tế hiện nay tại cấp xã, cán bộ phụ trách văn hóa, văn nghệ, thể thao do điều chuyển từ các ngành khác về nên vẫn chưa nắm bắt được các văn bản, thông tư mới, trong khi nhiều quy định cũ đã hết hiệu lực. Vì vậy, địa phương mong muốn cấp trên sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về hoạt động đối với TTDVSNC  các xã, phường, tránh tình trạng lúng túng trong triển khai hoạt động.  Ông Nguyễn Văn Bốc, cán bộ TTDVSNC xã Long Quảng chia sẻ, khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc của cán bộ VHCS tăng lên nhiều trong khi đơn vị chỉ có 3 cán bộ mà vẫn chưa được bổ sung thêm theo đề án về chức năng, nhiệm vụ.

TTDVSNC phường Phú Bài được thành lập, lấy trụ sở, con người của Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao thị xã Hương Thủy trước đây về cơ bản rất thuận lợi trong tổ chức các hoạt động VHCS tại địa phương. Nhưng việc phải đảm nhận một vị trí cho nhiều công việc từ văn nghệ, thể thao, tuyên truyền, lễ hội, tổ chức sự kiện, phục vụ các nhiệm vụ của địa phương…  trong khi đa số chưa được đào tài bài bản về dàn dựng chương trình nghệ thuật, tổ chức phong trào văn hóa, thể thao, mô hình văn hóa, các câu lạc bộ. Nếu được hướng dẫn, có chương trình tập huấn định kỳ từ Sở VHTT, các đơn vị chuyên môn liên quan, các hoạt động ở cơ sở chắc chắn sẽ chuyên nghiệp và hấp dẫn hơn - bà Nguyễn Thị Nhi, Phó Giám đốc Trung tâm DVSNC phường Phú Bài thông tin thêm. Việc quản lý và khai thác tài sản công đang là một thách thức lớn đối với các đơn vị văn hóa xã, phường khi họ được giao quản lý và khai thác một lượng lớn tài sản công trên địa bàn như: Trung tâm DVSNC xã Long Quảng được giao 28 Nhà văn hóa thôn, 3 Nhà văn hóa xã cũ trước đây trong khi cả Trung tâm chỉ có 3 biên chế (bao gồm 1 Giám đốc và 2 cán bộ chuyên môn) việc vận hành, bảo quản và kinh phí trùng tu, tổ chức hoạt động cho hiệu quả là những vấn đề đặt ra để các cấp quản lý  tham mưu, đề xuất những giải pháp mang tính chiến lược giúp các Trung tâm DVSNC vận hành, quản lý hiệu quả. Từ những ý kiến trên cho thấy bức tranh đa sắc của VHCS trong giai đoạn chuyển đổi, cán bộ VHCS hôm nay ngoài tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nghề, họ cần được trang bị kỹ năng, được trao quyền chủ động và có “cây gậy” pháp lý để làm việc hiệu quả.

Nâng cao năng lực - giải pháp then chốt

Nhận thức được những khó khăn trên, Trung tâm Văn hóa – Điện ảnh thành phố Huế đã tổ chức lớp Tập huấn Nghiệp vụ VHCS năm 2025 với sự tham gia của hơn 80 học viên là lãnh đạo Trung tâm DVSNC, cán bộ văn hóa của các xã, phường trên địa bàn thành phố Huế. Lớp tập huấn được tổ chức nhằm bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, nâng cao nghiệp vụ và kỹ năng thực hành  trong tổ chức các chương trình nghệ thuật, tuyên truyền, triển lãm và hoạt động phong trào tại cơ sở; đồng thời, tạo điều kiện để học viên được trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, góp phần xây dựng đội ngũ làm công tác văn hóa ngày càng chuyên nghiệp, năng động và sáng tạo hơn. Khóa tập huấn lần này không chỉ cập nhật kiến thức mới mà còn mở ra diễn đàn trao đổi, kết nối và đề xuất những mô hình khả thi nhằm nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cộng đồng.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Thiên Bình – Phó Giám đốc Sở VHTT nhấn mạnh “văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nội lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, trong thời kỳ chuyển đổi số mạnh mẽ, VHCS càng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn bản sắc, nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo động lực để phát triển bền vững. Chính vì thế, lớp tập huấn lần này nhằm đáp ứng yêu cầu mới của các địa phương trong việc đổi mới cách tiếp cận xây dựng đội ngũ cán bộ VHCS”.

“Những nội dung từ các chuyên đề của lớp tập huấn, giúp cho hệ thống cán bộ VHCS như chúng tôi hệ thống lại kiến thức, cập nhật quy định mới, đồng thời rèn luyện kỹ năng, phương pháp tổ chức các hoạt động văn hóa cơ sở trong điều kiện thực tế khi Trung tâm DVSNC đi vào hoạt động” bà Nguyễn Diệu Hoàng, cán bộ văn hóa phường Phú Bài chia sẻ.

Điểm nổi bật của lớp tập huấn là không khí trao đổi cởi mở, thực chất, nhiều cán bộ văn hóa nêu lên những khó khăn như: cán bộ phải kiêm thêm quá nhiều công việc, hoạt động văn hóa – thể thao thiếu kinh phí tổ chức, thiết chế văn hóa chưa phát huy hiệu quả, người dân chưa mặn mà với các chương trình tại địa phương… Trên cơ sở này, các giảng viên đã đưa ra nhiều gợi ý, gợi mở các giải pháp, phù hợp với từng điều kiện. Bên cạnh đó, nhiều kinh nghiệm hay cũng được chia sẽ như mô hình “Nhà văn hóa tự quản” với sự tham gia trực tiến của các đoàn thể và người dân, tận dụng không gian công cộng để làm nơi sinh hoạt văn hóa mở, kết nối với các Câu lạc bộ sở thích làm hạt nhân cho phong trào tại địa phương…

NSND Nguyễn Ngọc Bình – nguyên Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Ca Kịch Huế, giảng viên lớp tập huấn cho biết: “Người làm văn hóa cần đổi mới tư duy, linh hoạt và thích ứng nhanh trong điều kiện hiện nay, biết phát huy lợi thế, biến các giá trị văn hóa của địa phương thành các sản phẩm văn hóa có dấu ấn, có bản sắc và lan tỏa trong cộng đồng thì khi đó chúng ta mới hoàn thành nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa cơ sở giàu đẹp theo mục tiêu mà Đảng và Nhà nước đặt ra”. 

Lớp Tập huấn Nghiệp vụ VHCS  không chỉ đơn thuần là hoạt động bồi dưỡng kiến thức mà chính là quá trình nâng cao năng lực cho con người – yếu tốt cốt lõi để tạo dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nuôi dưỡng bản sắc và phát huy sức mạnh cộng đồng. Và hơn hết, chính những cán bộ VHCS  - người gần dân, hiểu dân – mới là lực lượng quyết định sự thành công của các hoạt động VHCS , Sở Văn hóa và Thể thao, Trung tâm Văn – Điện ảnh tiếp tục đồng hành cùng đội ngũ cán bộ cơ sở, hỗ trợ chuyên môn, thúc đẩy các sáng kiến mới để văn hóa thực sự trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Bài và ảnh: NGUYỄN HẰNG

Nguồn: Tạp chí VHNT số 631, tháng 1-2026