Cổ tích, phép thuật và sân khấu giàu tương tác

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của mùa hè năm nay là sự trở lại của chương trình Ngày xửa ngày xưa 37 của Nhà hát Kịch IDECAF với vở Học viện Phép Thuật - Trùm cuối xuất hiện là tới công chiện! Sau hơn ba thập niên tồn tại, Ngày xửa ngày xưa vẫn giữ được sức hút nhờ màu sắc cổ tích, không gian kỳ ảo cùng những mảng miếng hài hước dành cho thiếu nhi.

Câu chuyện diễn ra tại Học viện Phép Thuật – nơi Đấng Kiến Tạo tạo nên thế giới cổ tích và khối “thiên thạch song bản” duy trì sự cân bằng thiện – ác. Biến cố xảy ra khi hoàng tử May Mắn, vốn được tạo ra như biểu tượng thiện lành, lại mang ngoại hình của một búp bê ma quái. Bị xem là “sản phẩm lỗi”, Búp Bê Ma phải ở lại học viện để tìm lời giải cho câu hỏi: bản thân thuộc về phe thiện hay ác?

Điểm thú vị của vở diễn nằm ở cách xây dựng tuyến phản diện. Trong thế giới Ngày xửa ngày xưa, ranh giới chính – tà không còn tuyệt đối. Các phản diện đôi lúc còn hài hước, đáng yêu hơn cả nhân vật chính diện. Thay vì xây dựng những “ác nhân” một màu, mỗi nhân vật đều có động cơ và góc nhìn riêng. Vì thế, câu chuyện không chỉ xoay quanh việc đánh bại cái ác mà tập trung vào hành trình thấu hiểu bản thân, vượt qua mặc cảm và học cách chấp nhận sự khác biệt.

Phần dàn dựng tiếp tục là thế mạnh giúp IDECAF giữ sức hút với khán giả nhỏ tuổi. Vở diễn được chăm chút về cảnh trí, phục trang, âm nhạc, vũ đạo và hiệu ứng sân khấu nhằm tạo nên không gian cổ tích sống động. Đặc biệt, năm nay còn đưa thêm nhiều tiết mục xiếc và ảo thuật vào cấu trúc vở diễn, góp phần tăng tính hấp dẫn thị giác. Ngày xửa ngày xưa 37 sẽ biểu diễn tại Nhà hát Bến Thành từ ngày 31/5 và xuyên suốt mùa hè.

Cùng xu hướng ấy, Sân khấu kịch 5B xây dựng chuỗi chương trình dành cho khán giả mầm non và tiểu học với cấu trúc gọn, tiết tấu nhanh và giàu tính tương tác. Các vở như Cây bút thần, Biệt đội Gà Vịt hay phiên bản Pro Max của Bí mật rạp xiếc và chú ngựa thần kết hợp kịch nói, xiếc, ảo thuật cùng trò chơi sân khấu để tạo nên trải nghiệm giải trí gia đình.

Cây bút thần (công diễn từ ngày 30/5) khai thác chất liệu cổ tích quen thuộc trong không gian làng quê Việt Nam với lũy tre, đồng ruộng và sinh hoạt dân gian được tái hiện bằng màu sắc tươi sáng. Từ câu chuyện chàng Mã Lương sở hữu cây bút có thể biến điều vẽ ra thành hiện thực, ê-kíp nhấn mạnh tinh thần nhân ái, lòng tốt và tình yêu quê hương. Vở diễn không chỉ khơi gợi trí tưởng tượng mà còn gửi gắm thông điệp: tài năng chỉ thật sự có ý nghĩa khi được dùng để giúp đỡ người khác.

Trong khi đó, Biệt đội Gà Vịt (công diễn từ 31/5) chọn cách kể vui nhộn để nói về sự khác biệt và tinh thần đồng đội qua chuyến phiêu lưu của chú Vịt Mơ cùng những người bạn trong trang trại. Hệ thống nhân vật động vật đáng yêu, tiết tấu nhanh cùng nhiều trò chơi tương tác giúp tác phẩm dễ tiếp cận với trẻ nhỏ nhưng vẫn giữ được thông điệp về tình bạn và kỹ năng sống tập thể.

Bí mật rạp xiếc và chú ngựa thần (công diễn từ 1/6) phiên bản Pro Max cho thấy nỗ lực nâng cấp trải nghiệm thị giác của sân khấu thiếu nhi. Không gian rạp xiếc được tái hiện bằng các tiết mục tung hứng, nhào lộn, ảo thuật cùng hệ thống ánh sáng biến đổi liên tục. Hành trình của nhân vật Tiểu Mã không chỉ mang màu sắc phiêu lưu mà còn hướng đến cảm xúc gia đình, lòng dũng cảm và niềm tin vào bản thân. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy sân khấu thiếu nhi đang dần tiếp cận ngôn ngữ kể chuyện gần với điện ảnh và mô hình công viên giải trí hiện đại.

Ở một màu sắc khác, Sân khấu Quốc Thảo giới thiệu nhạc kịch Hội ba Bà Tiên và nàng công chúa bướng bỉnh (công diễn từ 1/6). Chất liệu cổ tích được kể lại bằng âm nhạc, vũ đạo, phục trang rực rỡ và nhiều mảng hài duyên dáng. Thay vì nặng tính giáo huấn, vở diễn chọn cách truyền tải bài học về lòng tốt, sự sẻ chia và tính kỷ luật thông qua hành trình trưởng thành của nàng công chúa. Việc kết hợp nhạc kịch với sân khấu thiếu nhi cho thấy nỗ lực đa dạng hóa hình thức biểu diễn để cạnh tranh với các loại hình giải trí số đang thu hút trẻ em hiện nay.

Xiếc kể chuyện và nỗ lực làm mới nghệ thuật truyền thống

Nếu trước đây xiếc thiếu nhi chủ yếu là các tiết mục kỹ thuật đơn lẻ thì nay chuyển sang mô hình kịch “xiếc kể chuyện”, với sự trở lại của Vùng đất kỳ bí (Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM) với phiên bản Pro Max cùng phần tiền truyện Ký ức Hỏa thần được công diễn liên tục tại Rạp xiếc Công viên Gia Định trong suốt mùa hè này.

Ở Vùng đất kỳ bí, các tiết mục nhào lộn, tung hứng, đu dây hay thăng bằng được đặt vào mạch truyện xuyên suốt về hành trình của năm nguyên tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ trong cuộc chiến bảo vệ thiên nhiên và giữ gìn cân bằng thế giới. So với phiên bản trước, năm nay vở được nâng cấp về quy mô dàn dựng với hệ thống ánh sáng, âm thanh, mapping và hiệu ứng hình ảnh liên tục biến đổi, tạo cảm giác như bước vào một thế giới giả tưởng sống động. Đáng chú ý, gần 30 nghệ sĩ biểu diễn hoàn toàn bằng kỹ năng thực lực, không sử dụng xiếc thú, cho thấy định hướng hiện đại hơn của xiếc đương đại dành cho thiếu nhi.

Trong khi đó, Ký ức Hỏa thần khai thác màu sắc huyền bí với hành trình truy tìm viên đá Hỏa linh thiêng bị đánh cắp. Vở diễn gây ấn tượng bằng ngôn ngữ thị giác mạnh, kết hợp xiếc, chuyển động sân khấu và công nghệ mapping trên mặt nước để tạo nên những khung cảnh lung linh như phim giả tưởng. Việc đưa chất liệu tre vào thiết kế đạo cụ và không gian biểu diễn cũng tạo nên dấu ấn riêng, vừa hiệu quả thị giác vừa gợi cảm giác gần gũi với văn hóa Việt Nam.

Điểm nổi bật của xiếc kịch kể trên là dung hòa giữa giải trí và giáo dục. Bên cạnh những màn trình diễn mãn nhãn là các câu chuyện về lòng dũng cảm, tinh thần đoàn kết, tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường. Sự kết hợp giữa kỹ thuật biểu diễn, mỹ thuật sân khấu và nghệ thuật kể chuyện điện ảnh đang giúp xiếc thiếu nhi dần trở thành “show trải nghiệm” lớn, đủ sức cạnh tranh với các loại hình giải trí hiện đại trên nền tảng số.

Ở mảng nghệ thuật truyền thống, múa rối nước của Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM tại Thảo Cầm Viên cho thấy nỗ lực làm mới chất liệu dân gian để gần gũi hơn với khán giả nhỏ tuổi. Vở Giấc mơ nàng tiên cá (công diễn từ ngày 31/5 và định kỳ vào các Chủ nhật trong tháng 6, 7, 8) lấy cảm hứng từ truyện cổ tích của Andersen nhưng được sáng tạo thêm nhiều chi tiết gắn với môi trường biển và đời sống hiện đại. Thông qua âm nhạc, ánh sáng cùng hệ thống nhân vật rối sinh động, thế giới đại dương hiện lên đầy màu sắc và giàu tính tương tác với thiếu nhi. Không chỉ dừng lại ở một câu chuyện cổ tích giải trí, vở rối còn gửi gắm thông điệp về tình bạn, lòng dũng cảm, sự sẻ chia và ý thức bảo vệ môi trường biển. 

Song song đó, vở múa rối nước Hoa đất Việt (diễn vào thứ 7 hằng tuần) thiên về bảo tồn văn hóa dân gian thông qua những tích trò quen thuộc như chú Tễu, chăn trâu thổi sáo, đua thuyền hay đánh bắt cá. Giữa nhịp sống đô thị hiện đại, chương trình đưa khán giả trở về không gian làng quê mộc mạc với hình ảnh sinh hoạt truyền thống được tái hiện bằng nghệ thuật múa rối nước kết hợp âm thanh, ánh sáng đương đại.

Từ những chương trình trên có thể thấy sân khấu thiếu nhi hiện nay đang bước vào giai đoạn thay đổi đáng kể. Các vở diễn không chỉ được chăm chút về nội dung mà còn được đầu tư mạnh vào mỹ thuật sân khấu, âm nhạc, công nghệ ánh sáng, hiệu ứng hình ảnh và xây dựng hệ thống nhân vật đa tầng cảm xúc. Không chỉ trình diễn mà các vở diễn còn có phần tương tác, trải nghiệm thú vị với những nhân vật trong vở xiếc hay kịch nói, tặng những món quà xinh xinh cho khán giả nhí. Những điều này vừa hấp dẫn trẻ nhỏ, vừa đủ chiều sâu để phụ huynh, người trưởng thành vẫn tìm thấy sự đồng cảm và hứng thú.

Các vở diễn thiếu nhi sáng đèn trong Hè 2026 là tín hiệu đáng khích lệ, cho thấy nỗ lực bền bỉ của những người làm nghệ thuật trong việc giữ chân khán giả nhỏ tuổi. Giữa thời đại trẻ em bị bao quanh bởi màn hình điện thoại và các nền tảng trực tuyến, sân khấu thiếu nhi đã tạo nên những không gian thưởng thức nghệ thuật trực tiếp cho cả gia đình. Ở góc nhìn rộng hơn, đó không chỉ là câu chuyện giải trí mùa hè mà còn là nỗ lực nuôi dưỡng trí tưởng tượng, cảm xúc và ký ức tuổi thơ cho khán giả.