Tóm tắt: Thái Lan là quốc gia đa tôn giáo với sự hiện diện cùng lúc nhiều tôn giáo khác nhau (Hồi giáo, Hindu giáo, Công giáo…), song đạo Phật vẫn chiếm phần đông dân số. Phật giáo du nhập vào đây từ những năm đầu công nguyên thông qua quá trình giao lưu tiếp xúc Ấn Độ - Thái Lan. Cùng với thời gian và sự thăng trầm trong tiến trình phát triển, tôn giáo này vẫn là nhân tố chi phối nhiều phương diện khác nhau của đời sống; trong đó có lễ hội. Do được nuôi dưỡng và sản sinh trên cơ tầng văn minh nông nghiệp lúa nước, song lại ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ nên lễ hội nơi đây vừa có tính bản địa, vừa có tính Phật giáo. Bài viết trên cơ sở sử dụng phương pháp nghiên cứu đa ngành/ liên ngành; văn hóa học và so sánh - đối chiếu… đi vào trình bày một số lễ hội tiêu biểu có nhân tố Phật giáo. Từ đó rút ra nhận xét, đánh giá và những hàm ý cho Việt Nam khi hai quốc gia có nhiều điểm tương đồng về văn hóa - lịch sử và đều coi trọng đạo Phật.
Tóm tắt: Hệ thống giáo dục trường Bồ Đề là một hiện tượng đáng chú ý trong lịch sử giáo dục Phật giáo Việt Nam trước năm 1975. Khác với các cơ sở Phật học chủ yếu hướng đến đào tạo tăng ni hoặc bồi dưỡng giáo lý trong phạm vi chùa viện, trường Bồ Đề đưa những giá trị giáo dục Phật giáo vào môi trường học đường phổ thông. Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử, phân tích nội dung và đối chiếu tư liệu để khảo sát quy chế trường Bồ Đề, tài liệu của Tổng vụ Giáo dục, bộ Phật học Giáo khoa và một số công trình liên quan. Từ góc nhìn tiếp biến văn hóa - giáo dục, bài viết phân tích cách tinh thần giáo dục Phật giáo được chuyển hóa sang mô hình nhà trường có chương trình, học liệu, đội ngũ giáo chức và cơ chế quản trị. Kết quả cho thấy sự tiếp biến diễn ra trên bốn phương diện: mục tiêu kết hợp Đức dục, Trí dục, Thể dục với Bi, Trí, Dũng; việc đưa môn Phật học vào chương trình phổ thông; sự chuẩn hóa và chuyển hóa nội dung Phật học thành chương trình và học liệu nhà trường; sự tham gia của tăng ni, cư sĩ và cộng đồng phật tử. Tư liệu đồng thời phản ánh những giới hạn về tính thống nhất, nguồn lực và năng lực quản trị giữa các địa phương. Qua đó, trường Bồ Đề có thể được nhìn nhận như một hình thức thích ứng của Phật giáo Việt Nam trong giáo dục, mở rộng không gian giáo dục Phật giáo từ chùa viện sang nhà trường và đời sống cộng đồng, nhưng vẫn chịu sự quy định của bối cảnh lịch sử cụ thể.
Tóm tắt: Trên cơ sở phân tích và đặt tác phẩm trong bối cảnh lịch sử - tư tưởng Đại Việt thời Trần, bài viết làm rõ tư tưởng Phật giáo nhập thế trong “Cư trần lạc đạo phú” của Trần Nhân Tông. Ở đây, “Phật giáo nhập thế” được dùng để chỉ khuynh hướng thực hành đạo ngay giữa đời sống hiện thực, chứ không nhằm đồng nhất tư tưởng Trúc Lâm với Phật giáo dấn thân hình thành trong thế kỷ XX. Qua phân tích, bài viết nhận diện cấu trúc tư tưởng của tác phẩm trên ba bình diện: tự tâm là nền tảng giác ngộ; tùy duyên, phá chấp và “đối cảnh vô tâm” là phương thức thực hành; trách nhiệm xã hội là sự biểu hiện của tu chứng trong đời sống. Cư trần lạc đạo vì thế không phải sự thỏa hiệp với thế tục, mà là sống giữa đời mà không để danh lợi và bản ngã chi phối. Chữ Nôm, thể phú, phép đối và hệ thống hình ảnh đời thường cho thấy quá trình Việt hóa Thiền tông thành một diễn ngôn tu dưỡng mang bản sắc Đại Việt. Khi được đặt trong mối liên hệ với hành trạng Trần Nhân Tông và môi trường Trúc Lâm, tác phẩm làm nổi bật sự gắn kết giữa giải thoát nội tâm, trách nhiệm cộng đồng, hộ quốc và an dân. Giá trị đương đại của tác phẩm nằm ở mẫu hình con người tự tại mà không vô cảm, phụng sự mà không chấp thủ quyền lực.
Tóm tắt: Văn học Nhật Bản giữ vị trí đặc biệt trên văn đàn thế giới với những tác phẩm mang đậm bản sắc văn hóa của “đất nước mặt trời mọc”. Trong đó, Truyện kể Genji được công nhận là cuốn tiểu thuyết đầu tiên theo nghĩa hiện đại, phác họa bức tranh toàn cảnh về đời sống cung đình thời kỳ Heian (794-1185). Bài viết đề cập tới nét đặc sắc trong nội dung của tác phẩm, từ nghệ thuật Hương đạo được miêu tả khéo léo tới những nét tương đồng giữa hai tác phẩm Truyện kể Genji của Nhật Bản và Hồng Lâu Mộng - một trong tứ đại kỳ thư của Trung Quốc.