Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh quốc gia, sức mạnh nội sinh và khát vọng phát triển nhanh, bền vững. Trong bối cảnh ấy, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam có ý nghĩa như một dấu mốc quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về vị trí, vai trò của văn hóa và con người trong chiến lược phát triển đất nước.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị là một văn kiện có ý nghĩa chiến lược, mở ra một tầm nhìn mới cho phát triển văn hóa Việt Nam. Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là đưa văn hóa từ vị trí “quan trọng” trở thành vị trí “trung tâm” trong chiến lược phát triển đất nước; đưa phát triển văn hóa từ cách tiếp cận từng lĩnh vực riêng lẻ sang cách tiếp cận hệ sinh thái, liên ngành, hiện đại và hướng tới hiệu quả thực chất.
Phát biểu khai mạc, Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Văn hóa Hà Nội PGS, TS Đinh Công Tuấn, Trưởng Ban Tổ chức cho biết: Điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 80-NQ/TW là đã tiếp cận phát triển văn hóa theo tinh thần tích hợp, hiện đại và liên ngành; gắn chặt văn hóa với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa, giáo dục, đối ngoại, xây dựng thương hiệu quốc gia và bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian số. Vì vậy, phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới không thể chỉ được hiểu là phát triển đời sống văn hóa theo nghĩa hẹp, mà phải được nhìn nhận như một cấu phần chiến lược của mô hình phát triển quốc gia.
Hội thảo đã nhận được 163 tham luận, tập trung vào 5 nhóm vấn đề lớn, phản ánh toàn diện những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 80-NQ/TW: hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý và quản trị văn hóa; xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; bảo vệ, phát huy giá trị di sản gắn với xây dựng thương hiệu; phát triển công nghiệp văn hóa có năng lực cạnh tranh; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển chủ thể văn hóa trong kỷ nguyên số.
Tại Hội thảo, các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện địa phương đã tập trung làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là các điểm mới và giá trị định hướng lớn của Nghị quyết số 80-NQ/TW. Đồng thời, các tham luận cũng chỉ ra những cơ hội và thách thức đối với nền văn hóa Việt Nam hiện nay. Qua đó hình thành cách tiếp cận mang tính hệ thống, liên ngành, liên thông, đặt văn hóa trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia.
Nhiều tham luận đề xuất các khuyến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị, xây dựng hệ giá trị, bảo tồn và phát huy di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bảo vệ bản quyền trong môi trường số và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Hội thảo cũng thẳng thắn nhận diện những “điểm nghẽn” và mở ra lộ trình đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.
Theo Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, PGS, TS Bùi Hoài Sơn: Đây là thời điểm chúng ta không chỉ nói rằng văn hóa quan trọng, mà phải trả lời bằng hành động rằng văn hóa sẽ được đầu tư bằng cơ chế nào, được khuyến khích bằng chính sách nào, được bảo vệ bằng công cụ pháp lý nào, và được thúc đẩy bằng nguồn lực nào… Tinh thần cốt lõi của quá trình thể chế hóa lần này là tháo gỡ những điểm nghẽn lớn nhất đang cản trở sự phát triển của văn hóa Việt Nam: điểm nghẽn về nguồn lực đầu tư; điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai và thủ tục; điểm nghẽn về ưu đãi đầu tư và phát triển thị trường văn hóa; điểm nghẽn trong vận hành thiết chế văn hóa; vấn đề con người.
Ông cũng nhấn mạnh: thể chế hóa các cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam chính là thể chế hóa niềm tin của chúng ta vào tương lai của dân tộc. Đó là quá trình chuyển hóa văn hóa từ vị trí “được quan tâm” sang vị trí “được bảo đảm bằng thể chế”. Từ chỗ là một lĩnh vực được nhắc đến nhiều, trở thành một lĩnh vực được hành động mạnh mẽ. Từ chỗ là nền tảng tinh thần, trở thành nguồn lực phát triển thực sự.
GS, TS Nguyễn Văn Kim (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, tháo gỡ điểm nghẽn không chỉ giải quyết câu chuyện nội sinh mà còn là chìa khóa để kiến tạo sức mạnh mềm của Việt Nam. Việc bảo tồn không đồng nghĩa với “đóng băng” di sản. Nếu chỉ khư khư giữ lấy các công trình lịch sử mà không đặt chúng vào một hệ sinh thái hiện đại thì di sản đó sẽ tự lụi tàn.
Ủy viên chuyên trách, Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội PGS, TS Đỗ Chí Nghĩa đã đưa ra mối quan hệ giữa truyền thông và văn hóa. Ông nhấn mạnh rằng: truyền thông hiện nay không chỉ thúc đẩy văn hóa phát triển, mà đang trực tiếp tạo ra những giá trị văn hóa mới. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc xây dựng hệ giá trị quốc gia và định vị con người Việt Nam sẽ phụ thuộc rất lớn vào cách truyền thông dẫn dắt, khơi gợi và kiến tạo sự kết nối giữa các cơ quan quản lý, nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng.
Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam GS, TS Lê Hồng Lý đã nhìn nhận văn hóa dân gian như một nguồn lực quan trọng cho phát triển công nghiệp văn hóa ở Việt Nam hiện nay. Ông khẳng định, văn hóa dân gian với các loại hình như ngữ văn dân gian, lễ hội, nghệ thuật biểu diễn, tri thức dân gian, là nền tảng bền vững của đời sống văn hóa dân tộc. Trong bối cảnh mới, nguồn lực này đang được khai thác hiệu quả trong nhiều lĩnh vực như du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, làng nghề thủ công và ẩm thực, góp phần tạo giá trị kinh tế và quảng bá hình ảnh quốc gia. Tuy nhiên, quá trình khai thác cũng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa bảo tồn và phát triển, đặc biệt trước tác động của thị trường và hội nhập.
Phát biểu tổng kết Hội thảo, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh PGS, TS Lê Hải Bình đã đánh giá cao những nỗ lực, tâm huyết của Ban Tổ chức đã tạo nên thành công của Hội thảo; những ý kiến của các diễn giả đã cho thấy niềm tự hào sâu sắc về văn hóa Việt Nam, một nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, về chặng đường hàng ngàn năm xây dựng, phát triển và tồn tại.
Hội thảo là diễn đàn kết nối giữa giới nghiên cứu, cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở đào tạo, văn nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng chủ thể văn hóa; qua đó góp phần hình thành mạng lưới tri thức và hành động chung trong triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW. Hội thảo đề xuất được nhiều luận cứ khoa học và khuyến nghị chính sách có giá trị, góp phần quan trọng vào việc triển khai thắng lợi Nghị quyết số 80-NQ/TW, đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực sáng tạo và nền tảng bền vững cho sự phát triển phồn vinh của đất nước trong kỷ nguyên mới.
