Chủ Nhật, 12/04/2026 - 17:23

Lan tỏa vẻ đẹp làng nghề truyền thống trên phim truyền hình Việt

Trong bối cảnh phim truyền hình hiện nay đang dần bão hòa với các mô típ quen thuộc, việc đưa các làng nghề truyền thống vào phim đã và đang trở thành một hướng đi mới lạ và đầy sức hút. Các bộ phim này không chỉ sử dụng làng nghề như một bối cảnh nền mà còn biến chúng thành phương tiện quan trọng để tôn vinh giá trị văn hóa. Qua đó, phim truyền hình góp phần bảo tồn những di sản lâu đời và các giá trị văn hóa đã gắn bó bền bỉ với đời sống người Việt qua nhiều thế hệ.

Mai đã quyết định từ bỏ cơ hội phát triển ở thành phố để trở về quê hương tiếp nối nghề gia truyền .jpg — *Mai đã quyết định từ bỏ cơ hội phát triển ở thành phố để trở về quê hương tiếp nối nghề gia truyền*

Bức tranh đa dạng về các làng nghề truyền thống trên màn ảnh nhỏ

Sự phong phú của các ngành nghề thủ công được khai thác trên màn ảnh nhỏ đã tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng. Nghề dệt lụa là đề tài nổi bật qua các phim như Lụa (tái hiện làng Mã Châu), Vương tơ (làng Vạn Phúc), Mắt lụa và Tơ duyên (lụa Tân Châu). Nghề dệt chiếu với di sản 100 năm tuổi của làng chiếu Định Yên cũng trở thành bối cảnh chính cho các phim Thiên đường ở bên ta và Khi lác tỏa hương. Bên cạnh đó, các làng nghề như gốm (Miền đất phúc), sơn mài (Sóng gió làng nghề), hay tranh cát (Màu cát) cũng được tái hiện sinh động.

Ngoài các nghề thủ công mỹ nghệ, ngành thực phẩm truyền thống cũng được nhiều bộ phim truyền hình chọn làm bối cảnh như nghề làm nước mắm trong Ngũ hợi tấn hỷ, nghề làm mì Quảng trong Người thừa kế Tâm Đức, hay kẹo dừa trong Chuyện xứ dừa. Nhiều ngành nghề mộc mạc khác như làm muối (Mặn hơn muối), đóng ghe xuồng (Hương phù sa) hay múa lân sư rồng (Vũ điệu ngày xuân) đã mang lại không gian câu chuyện mới lạ cho phim truyền hình. Các làng nghề này chính là chất liệu “vàng” tạo nên những khung hình đẹp đẽ, yên bình và tạo sự riêng biệt cho nhân vật cũng như bối cảnh tác phẩm.

Mỗi bộ phim chọn làng nghề làm bối cảnh đều gián tiếp kể một câu chuyện bảo tồn văn hóa với những thông điệp gửi gắm. Các tác phẩm này hướng đến việc tôn vinh giá trị thẩm mỹ và bản sắc dân tộc, khẳng định những nét riêng của văn hóa Việt khi hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, các bộ phim đều nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của thế hệ trẻ. Điển hình như trong phim Lụa, câu chuyện tình yêu và sự nghiệp thời trang của các bạn trẻ gắn liền với nỗ lực gìn giữ giá trị của ông cha để lại. Những bộ phim về làng nghề còn khơi gợi sự trăn trở về việc làm sao để nghề truyền thống sống tiếp trong thời đại công nghệ và không bị lãng quên. Hơn cả một nghề nghiệp, làng nghề trên phim là mạch sống kết nối tình thân và đạo đức xã hội. Nghề nghiệp giúp chữa lành các mối quan hệ rạn nứt, như niềm đam mê mì Quảng trong phim Người thừa kế Tâm Đức giúp nhân vật tìm lại lý tưởng sống. Qua đó, phim tôn vinh lòng tử tế, sự cần cù lao động và nếp sống mộc mạc của người lao động Việt. Trong bối cảnh nhiều làng nghề đang dần mai một, những bộ phim này mang ý nghĩa như một lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ và tiếp nối di sản.

Nghệ sĩ Tú Oanh trở lại màn ảnh với một vai phụ duyên dáng.jpg — *Nghệ sĩ Tú Oanh trở lại màn ảnh với một vai phụ duyên dáng*

Bối cảnh làng nghề - Không gian nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc

Trong xu thế phát triển của phim truyền hình hiện đại, việc khai thác đề tài làng nghề không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm một bối cảnh mới lạ mà đã trở thành một sự tìm tòi mới mẻ, phản ánh tinh thần trách nhiệm đối với các giá trị văn hóa truyền thống. Bộ phim Ngược đường ngược nắng của đạo diễn Vũ Minh Trí, do Trung tâm Phim truyền hình (Đài Truyền hình Việt Nam) sản xuất, là một tác phẩm mới nhất lấy bối cảnh làng nghề truyền thống. Dùng câu chuyện bảo tồn văn hóa để gửi gắm thông điệp về hạnh phúc gia đình, qua đó phim tôn vinh giá trị làng nghề truyền thống và góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa đã gắn bó bền bỉ với đời sống người Việt qua nhiều thế hệ. Điểm đặc biệt là phim đi sâu vào hành trình gìn giữ di sản làng nghề thông qua lăng kính của những người trẻ. Với cách tiếp cận trực diện vào thực trạng mai một của các giá trị truyền thống, bộ phim không chỉ kể một câu chuyện về gia đình hay tình yêu mà còn đặt ra những suy ngẫm về sự tiếp nối dòng chảy văn hóa trong nhịp sống đương đại.

Lấy bối cảnh tại một làng nghề làm hương truyền thống, Ngược đường ngược nắng đã tái hiện một không gian văn hóa đậm chất Việt, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và định hình bản sắc của mỗi nhân vật. Làng hương Tâm Phúc hiện lên đặc trưng với sắc đỏ của những bó chân hương phơi đầy sân, hòa cùng mùi quế, mùi trầm thoang thoảng trong gió. Bối cảnh này đóng vai trò là nhịp cầu kết nối giữa quá khứ và hiện tại của các nhân vật. Làng nghề hương Tâm Phúc không chỉ là nơi sản xuất ra những sản phẩm tâm linh mà còn là biểu tượng của sự kiên trì, bền bỉ của người nông dân Việt Nam trong việc giữ gìn “lửa nghề”. Việc tái hiện sinh động nhịp sinh hoạt quen thuộc, từ công đoạn làm hương đến những sân phơi rực đỏ dưới nắng, đã tạo nên một phông nền giàu tính thẩm mỹ nhưng cũng đầy sức nặng về mặt tư tưởng. Đó là không gian mà ở đó, mỗi con người bình dị đều nỗ lực cân bằng giữa việc giữ gìn bản sắc tổ tiên và sự thay đổi không ngừng của thời đại. Bối cảnh ấy chính là tấm gương để các nhân vật soi chiếu bản thân và tìm về nguồn cội.

Ngược đường ngược nắng đưa khán giả trở về một làng quê cổ kính với nghề làm hương gia truyền, mở ra câu chuyện nhiều suy ngẫm.jpg — *Ngược đường ngược nắng đưa khán giả trở về một làng quê cổ kính với nghề làm hương gia truyền, mở ra câu chuyện nhiều suy ngẫm*

Hành trình “ngược dòng” của thế hệ trẻ

Trung tâm và mấu chốt của công cuộc gìn giữ làng nghề trong phim chính là sự dấn thân của lớp trẻ, đại diện là hai nhân vật Mai và Trung. Bộ phim đã đặt người trẻ vào vị trí trung tâm trong việc bảo tồn di sản. Mai, một cô gái năng động, cá tính, tốt nghiệp đại học chuyên ngành marketing, đã quyết định từ bỏ cơ hội phát triển ở thành phố để trở về quê hương tiếp nối nghề gia truyền. Quyết định này không chỉ xuất phát từ tình cảm gia đình mà còn từ mong muốn hồi sinh thương hiệu hương Tâm Phúc bằng tư duy mới. Khát vọng của Mai chính là biểu tượng cho tinh thần “đi ngược đường” - dám đi ngược lại định kiến xã hội và xu hướng ly hương để tìm lại giá trị trong những điều xưa cũ. Mai sử dụng kiến thức marketing hiện đại để đưa sản phẩm của làng nghề làm hương thích nghi với nhịp sống mới. Đồng hành cùng cô là Trung, con trai của gia đình đối thủ nhưng lại chia sẻ chung một khát vọng xây dựng tương lai từ chính nghề truyền thống.

Trên nền bối cảnh làng nghề đầy trăn trở ấy, câu chuyện tình cảm giữa Mai và Trung nảy nở không chỉ là một gia vị cho phim, mà là chất xúc tác quan trọng bồi đắp cho hành trình lập nghiệp. Mối quan hệ “oan gia ngõ hẹp” từ những hiểu lầm ban đầu đến sự thấu hiểu sâu sắc đã trở thành sợi dây kết nối không chỉ hai trái tim mà còn là hai gia đình, hai xưởng nghề đang trong thế đối đầu. Tình yêu của họ gắn liền với tình yêu quê hương và niềm tự hào nghề nghiệp, biến những khó khăn trong việc cải tổ làng nghề trở thành những thử thách để cả hai cùng trưởng thành. Chính sự đồng điệu trong lý tưởng đã giúp họ vượt qua những mâu thuẫn lâu năm của thế hệ đi trước, mở ra thông điệp về sự hòa giải và sức mạnh của sự thấu hiểu.

Thông qua hành trình của các nhân vật, Ngược đường ngược nắng gửi gắm một thông điệp mạnh mẽ: sự bảo tồn bền vững nhất chính là sự bảo tồn từ bên trong tâm thức của thế hệ trẻ. Khi người trẻ nhìn nhận nghề truyền thống không chỉ là kế sinh nhai mà là niềm tự hào của dòng họ, là ký ức văn hóa dân tộc, họ sẽ có đủ bản lĩnh để “ngược đường” bảo vệ di sản ấy. Bộ phim không chỉ tôn vinh giá trị làng nghề mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp nối di sản của mỗi cá nhân trước nguy cơ mai một của các giá trị văn hóa trong kỷ nguyên số.

Dòng phim về làng nghề truyền thống không chỉ hiệu quả trong việc lan tỏa hình ảnh và giá trị của các làng nghề, giúp họ khám phá những công đoạn sản xuất kỳ công mà trước đây chưa biết đến mà còn có thể mang lại danh tiếng và lợi ích kinh tế, du lịch cho địa phương.

Đại diện nhà sản xuất phim Ngược đường ngược nắng cho biết, dòng phim về làng nghề truyền thống là một bước chuyển mạnh mẽ, mang giá trị thẩm mỹ và nhân văn sâu sắc nhưng việc đưa làng nghề lên phim vẫn đối mặt với nhiều khó khăn thực tế. Biên kịch phải dấn thân, nghiên cứu sâu để tránh kiến thức sai lệch, trong khi diễn viên cần nỗ lực luyện tập để thao tác nghề nghiệp thuyết phục. Thách thức lớn nhất là làm sao dung hòa giữa câu chuyện về nghề truyền thống và tính hấp dẫn của câu chuyện, tránh để phim trở nên khô khan.