Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đến nay, đất nước ta đã tổ chức thành công 15 cuộc bầu cử Quốc hội. Mỗi cuộc bầu cử đều là dấu mốc quan trọng, gắn liền với một giai đoạn lịch sử và nhiệm vụ cách mạng khác nhau của dân tộc - từ kháng chiến kiến quốc, đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước cho đến công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Mỗi lá phiếu của cử tri trong suốt 8 thập kỷ qua là biểu tượng sinh động của lòng tin, của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, của tinh thần trách nhiệm, ý chí làm chủ đất nước của Nhân dân ta; khẳng định bản chất dân chủ, tiến bộ, nhân văn của Nhà nước ta “Mọi quyền lực đều thuộc về Nhân dân; Nhà nước ta là của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân”.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tổ chức cùng một ngày trên phạm vi cả nước, trong bối cảnh công cuộc đổi mới ở nước ta sau 40 năm đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên mọi lĩnh vực đời sống, xã hội; đồng thời tích cực triển khai việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức lại địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp bảo đảm tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả để tiến vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Có thể nói, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là một sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Cuộc bầu cử lần thứ 16 diễn ra đúng dịp kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên - sẽ tiếp nối mạch nguồn dân chủ của đất nước, khẳng định sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc đưa đất nước vững bước phát triển trong kỷ nguyên mới. Thành công của cuộc bầu cử sẽ tạo bước khởi đầu quan trọng cho việc xây dựng, kiện toàn bộ máy Nhà nước nhiệm kỳ mới, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để triển khai thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng. 

Trong bối cảnh đó, thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (năm 2026) có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đại hội khẳng định mục tiêu phát triển đất nước nhanh và bền vững, đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết Đại hội XIV đã xác định rõ các định hướng chiến lược lớn: tiếp tục xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước, trong đó thể chế chính trị là then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm, các thể chế khác là rất quan trọng. Xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa và con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới; đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; quản lý phát triển xã hội bền vững, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo đời sống nhân dân; quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; tăng cường quốc phòng, an ninh, xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh triển khai đồng bộ, sáng tạo hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, hiệu quả; phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tiếp tục đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng…        

Ngày 16/5/2025, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16/5/2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 (gọi tắt là Chỉ thị số 46-CT/TW). Theo đó, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ được tiến hành vào ngày 15/3/2026. Cuộc bầu cử diễn ra trong thời điểm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vừa kết thúc thành công tốt đẹp; toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang nỗ lực phấn đấu triển khai thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước ta sau gần 40 năm đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng và có ý nghĩa lịch sử to lớn trên mọi mặt đời sống, kinh tế - xã hội, song vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước ở Trung ương và địa phương theo hướng “tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”. Cuộc bầu cử là dịp quan trọng để tiếp tục xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Vì vậy, việc lựa chọn, bầu ra những đại biểu tiêu biểu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới là một nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong năm 2026.

Hiện tại, các cấp ủy, tổ chức đảng từ Trung ương đến địa phương đã quán triệt, triển khai nghiêm túc đúng theo tinh thần Chỉ thị số 46-CT/TW của Bộ Chính trị. Trong đó, tập trung chuẩn bị chu đáo về mọi mặt để tổ chức thành công cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đồng thời, quán triệt chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử ngày 15/11/2025 nhằm đảm bảo cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và lựa chọn được những người tiêu biểu về đức, về tài, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng, quyền làm chủ của Nhân dân. Cho nên, mỗi đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân - với tư cách là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân - tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm trước cử tri và Tổ quốc; chủ động đổi mới tư duy, nâng cao bản lĩnh, trí tuệ, phẩm chất; tham gia tích cực, thực chất vào hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Đồng thời, phải đảm bảo tiêu chuẩn đại biểu Quốc hội theo đúng Điều 22 của Luật Tổ chức Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân phải đáp ứng các tiêu chuẩn được quy định tại khoản 3 Điều 5 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Đó là: (1) - Trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp, phấn đấu thực hiện công cuộc đổi mới, vì mục tiêu dân giàu,  nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; (2) - Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam; (3) - Có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gương mẫu chấp hành pháp luật; có bản lĩnh, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền và các hành vi vi phạm pháp luật khác; (4) - Có trình độ học vấn, chuyên môn, có đủ năng lực, sức khỏe,  kinh nghiệm công tác và uy tín để thực hiện nhiệm vụ; (5) - Liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, được Nhân dân tín nhiệm; (6) - Có điều kiện tham gia hoạt động của Quốc hội, Hội đồng nhân dân.

Trong thời gian tới, để cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đạt kết quả cao, cần tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ, giải pháp sau:

Một là, các cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu chính quyền các cấp cần bám sát các văn bản chỉ đạo của Trung ương, đặc biệt là tiêu chuẩn đại biểu ứng cử; công tác thẩm tra, xác minh phải được thực hiện chặt chẽ, khách quan, trung thực, thận trọng, đúng quy định pháp luật, tuyệt đối không để những trường hợp không đủ tiêu chuẩn tham gia ứng cử. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức bầu cử; chủ động nắm bắt, theo dõi dư luận xã hội xung quanh công tác bầu cử, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh về tư tưởng, dư luận để báo cáo cấp trên xử lý kịp thời.

Hai là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền với nhiều hình thức tuyên truyền phù hợp và các hình thức hội họp phù hợp, tạo sự đồng thuận, thống nhất trong Nhân dân. Nắm chắc tình hình dư luận trong Nhân dân, kịp thời giải quyết các ý kiến, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo có liên quan; đảm bảo tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa bàn diễn ra bầu cử. Chủ động đấu tranh, phòng, chống thông tin xấu, độc, chống phá liên quan đến công tác bầu cử trên không gian mạng.

Ba là, chủ động xây dựng kịch bản triển khai công tác bầu cử, giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, dự báo trước các tình huống phát sinh; tập huấn cho người phụ trách bầu cử; tăng cường kiểm tra, giám sát bầu cử. Tiếp tục rà soát, lập, cập nhật danh sách cử tri, để đảm bảo quyền lợi của cử tri, nhất là những người học tập, làm việc ở xa, người khuyết tật, già yếu…, quan tâm địa bàn có tính chất đặc thù như khu công nghiệp, khu vực cửa khẩu có nhiều lao động tự do. Đồng thời, kiểm tra, rà soát cơ sở vật chất tại các điểm bỏ phiếu, bảo đảm điều kiện phục vụ bầu cử.

Bốn là, các địa phương tiếp tục rà soát kỹ danh sách cử tri; phân loại rõ cử tri thường trú, tạm trú và cử tri vãng lai nhằm bảo đảm đầy đủ quyền bầu cử của công dân theo đúng quy định pháp luật. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động trước và trong thời gian bầu cử, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của Nhân dân đối với sự kiện chính trị quan trọng của đất nước và địa phương; đặc biệt chú trọng bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn tuyệt đối trong ngày bầu cử.

Có thể nói, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước; là bước cụ thể hóa nghị quyết gắn liền với công tác cán bộ của Đảng, liên quan đến trách nhiệm của các cấp, các ngành; là nơi để cử tri phát huy quyền làm chủ của công dân, lựa chọn bầu ra những người tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của mình trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới, góp phần tích cực vào việc xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

_______________

PHẠM NGỌC HÒA

Nguồn: Tạp chí VHNT số 634, tháng 2-2026