Hoa ban nở trắng trời Tây Nguyên
Những năm gần đây, cư dân phố núi sương mờ và du khách đến Đà Lạt vào thời điểm mùa Xuân đều rất ngỡ ngàng trước một loài hoa đặc trưng miền rừng núi Tây Bắc nở trắng trời Tây Nguyên: Hoa ban trắng.
Những năm đầu, cư dân phố núi khá xa lạ trước những hàng cây có thân to khỏe, vươn cao xuất hiện trên một số tuyến đường phố chính của Đà Lạt, nhất là các con đường: Quang Trung, Yersin, Trần Phú, Phù Đổng Thiên Vương… Về sau, hoa ban nở trắng xen lẫn màu hồng phớt của hoa mai anh đào Đà Lạt, tạo thành bức tranh mùa Xuân phố núi rất sinh động, khiến người dân và du khách ngẩn ngơ, thích thú…
Theo tài liệu, hoa ban trắng có tên khoa học là Bauhinia variegata, có nguồn gốc ở miền Đông Nam châu Á. Chúng có mặt từ miền Nam Trung Quốc kéo dài về phía tây tới Ấn Độ. Ở Việt Nam, hoa ban trắng được người dân tộc Thái ở các tỉnh miền núi vùng Tây Bắc (nhất là các tỉnh: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu…) trồng rất nhiều và thường nở hoa vào mùa Xuân; đây là biểu tượng văn hóa đặc trưng của người dân vùng rừng núi Tây Bắc nước ta.
Hiện nay, hoa ban trắng đã được nhân giống và trồng tại nhiều tỉnh ở vùng Đông Bắc, tại thành phố Hà Nội và ở một số tỉnh, thành phác. Mỗi dịp Xuân về, hoa ban trắng bung nở dưới sắc nắng hanh vàng, làm cho cuộc sống của người dân trên các vùng, miền thêm thi vị.
Năm 2010, lần đầu tiên Công ty Quản lý công trình Đô thị Thành phố Đà Lạt (nay là Công ty Cổ phần Dịch vụ Đô thị Đà Lạt) mang giống cây hoa ban trắng từ vùng núi Tây Bắc về trồng trên vỉa hè một số con đường chính. Sau 16 năm, nhiều hàng cây trên các đường phố đã cao lớn, nhiều cây khỏe khoắn vươn cành rộng, choàng lên các mái nhà người dân, các biệt thự, cơ quan, trường học... Mỗi năm, cứ vào khoảng cuối tháng 12, khi hoa dã quỳ úa tàn và mai anh đào “bứt lá” ngâm trong sương, “ngủ đông” đợi nắng về bung nở, cũng là lúc những hàng cây hoa ban trắng bắt đầu trút lá vàng để đơm những nụ hoa trắng tinh khôi, lúng liếng dưới sắc trời cao nguyên ủ mật.
Dưới cái nắng dát vàng óng ả Tây Nguyên, hoa ban nở trắng xóa trên những con đường làm người dân và du khách phải dừng chân đứng ngắm và tất nhiên, không quên ghi lại những bức hình khá đẹp về một loại hoa Tây Bắc xa xôi đã di thực đến vùng đất này, nở trắng trời Tây Nguyên mỗi độ Xuân về!...
Thêm một sản phẩm du lịch mới
Có nhiều người nhầm lẫn giữa hoa ban trắng Tây Bắc với hoa móng bò Tây Nguyên. Nếu quan sát, lá của hoa ban trắng khá giống với lá của cây hoa móng bò (hoa móng bò hiện còn rất nhiều ở Đà Lạt). Tuy nhiên, hoa móng bò (gần đây người ta gọi là hoa ban tím để phân biệt với hoa ban trắng) có màu hồng đậm, hoặc màu tím thẫm và nở bông vào giữa tháng 8 hằng năm. Điều khác nữa là cây hoa móng bò Đà Lạt không rụng hết lá rồi mới ra hoa như hoa ban trắng. Hoa ban trắng có 5 cánh; từ bên trong đài hoa có màu tím, đến hồng nhạt và ở phần cánh hoa có màu trắng tuyết; đường kính bông hoa khoảng 8 - 12 cm…
Đà Lạt vốn là vùng đất có khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với tất cả các loài hoa, rau và nhiều loại cây trồng có nguồn gốc từ khắp các châu lục trên thế giới. Tất cả khi được di thực về đây đều sinh trưởng và phát triển tốt; thậm chí, nhiều loài hoa, cây trồng khá thích nghi và phát triển tốt hơn so với nơi “cố hương” của nó. Bởi vậy, hoa ban trắng dù “gốc gác” ở vùng rừng núi Tây Bắc xa xôi nhưng khi đến với vùng đất đỏ bazan Nam Tây Nguyên đã sinh trưởng và phát triển rất tốt và góp thêm một loài hoa đẹp, biểu trưng văn hóa Tây Bắc vào “thương hiệu” thành phố ngàn hoa, thành phố Festival hoa duy nhất của Việt Nam.
Những ngày đầu năm mới, nhiều du khách thập phương đến Đà Lạt ngoài quyến luyến với màu hồng phớt của hoa mai anh đào rực rỡ, xống xang phố núi còn say sưa với màu trắng tinh khôi của hoa ban Tây Bắc nở trắng trên những con phố thoáng rộng thênh thênh, dưới những đồi thông xanh đại ngàn Đà Lạt.
Và rất tự nhiên, hoa ban trắng “bổ sung” một loài “hoa báo mùa” của Đà Lạt, trở thành sản phẩm du lịch mới; góp vào không gian nên thơ của phố núi Đà Lạt tô điểm thêm phố núi ngàn hoa mỗi độ xuân về...
Bài và ảnh: THANH DƯƠNG HỒNG
Nguồn: Tạp chí VHNT số 637, tháng 3-2026
